Кіріспе

Нью-Джерси штатындағы мемлекеттік тас жол, АҚШ – қазіргі Нью-Джерсидің 13-жолы.

13-жолы – Нью-Джерсидегі Пойнт Плезант және Бей-Хед қалаларындағы қысқа мемлекеттік тас жол, екеуі де Оушен округіне қарасты. Бұл маршрутқа Ловлендтаун көпірі – Пойнт Плезант каналы арқылы өтетін тік көпір және Көпір даңғылының бір бөлігі кіреді, оның көп бөлігі округтік 632 (CR 632) бағыты ретінде округ тарапынан күтіледі. 2017 жылы жаңа километрлік белгілер орнатылғанға дейін маршрут белгіленбеген болатын. 13-жолы 1953 жылы Нью-Джерси штатының тас жолдарын қайта нөмірлеу кезінде Голливуд бульварынан Бей даңғылына дейінгі 13E маршрутының қайта тағайындалуы ретінде белгіленді. Маршрут алғаш рет 1938 жылы тағайындалды, сол кезде штат 1929 жылы салынған Оушен округінің 13-жолының бесінші бөлігін күтіп-ұстауды өз мойнына алды. Ол Бей-Хедтегі Бевер Дам Роудтан ескі 37-жолына (қазіргі 35-жолының бөлігі) 1,76 миль (3 км) қашықтыққа жетуді жоспарлаған. Алайда, жоспар толық орындалмады, көпір және оған жататын жолдар жоспарланған ұзындықтың 0,56 миліне (1 км) ғана жетті. Алғашқы көпір 1962 жылы құлап, сол жылдың соңында уақытша құрылыс орнатылды. Тұрақты көпірді ауыстыруды жоспарлау бірнеше жылға созылды, содан кейін 1970 жылы құрылыс басталды. Бұл құрылым 1972 жылы ашылды, бірақ көтеру механизміндегі ақаулық салдарынан дереу жабылды, ол жыл соңына дейін жөнделді. 2004 жылдың соңында көпір мен оған жататын жолдар қайта жаңартылды.

Маршрут сипаттамасы

13-ші жол CR 632 Point Pleasant-те Голливуд бульварымен қиылысатын жерден басталады. Осы жерде мемлекеттік күтім басталады. Жол көпір даңғылымен шығысқа қарай жүреді, жергілікті кәсіпорындардың оңтүстігінен және жергілікті тұрғын үйлердің солтүстігінен өтеді. Содан кейін 13-ші жол солтүстік-шығысқа қарай бұрылып, Лоулендтаун көпіріне жақындап, бір маринадан өтіп, Point Pleasant каналына (Intracoastal Waterway бөлігі) жетеді және Лоулендтаун көпірі деп аталатын көтерілетін көпірге шығады. Каналдан өткен соң, 13-ші жол оңтүстік-шығысқа бұрылмас бұрын, қысқа ғана қашықтыққа Елм даңғылымен қатар жүреді. Жол Бей-Хед қаласының орталығына жетеді, онда ол Бей-авенюмен қиылысады, ол жолдың шығыс соңы болып табылады. CR 632 шығысқа қарай 35-ші жолға дейін жалғаса береді. 13-ші жол CR 632-мен бойлық бағытта толық ұзындығында бірге жүреді.

Құлау және жаңа көпірді салу талаптары (1962-1964 жж.)

1960 жылы Ловлендтаун көпірінің конструкциялық тұрақтылығы күмәнді болды. Нью-Джерси штатының автомобиль жолдары департаменті көпірдің конструкциялық жағынан қауіпсіз және 20 тоннаға дейін (18,14 тонна) жүк көтере алатынын мәлімдеді. Дегенмен, жергілікті шенеуніктер көпірдің, әсіресе мектеп автобустары сияқты көліктер үшін қауіпсіз емес деп санады. Сонымен қатар, ағаш қазықтарға тірелген көпірдің құлауы мен тозуы басталып кеткен еді. Күтілген апат 1962 жылдың 5 наурызындағы Күл жексенбісі күні болды, сол кездегі дауыл мен Ішкі су жолындағы толқындар көпірдің бір бөлігін қиратты. Көпірдің орнына уақытша құрылыс 1962 жылдың мамыр айында ашылды. Осы аралықта, тұрақты құрылысты салу жөніндегі ұсыныстар жасалды. Бастапқы ұсыныстарда көпірді қайта салуға шамамен үш ай уақыт кететіні айтылды. 1960 және 1962 жылдары көпірдің тұтастығына алаңдаушылық білдірген Point Pleasant полициясының бастығы Уильям Бикрофт, 88 және 13 тас жолдарын алмастыру үшін Ішкі су жолы арқылы жаңа туннель салуды ұсынды. Бикрофт жаңа туннельдің ұзақ мерзімде арзанға түсетінін және апаттық қызметтерге көпірлерді жөндеуге кеткен уақытты үнемдеп, жеңілдік тудыратынын болжады. Штаттың автомобиль жолдары департаменті 13 тас жолы үшін жаңа туннель салуды қарастырды, бірақ қазан айына дейін жоғары құнға байланысты бұл идеядан бас тартты. Бірақ Бикрофт тыңдау өтетін жағдайда оны тағы да ұсынуға дайын еді. 1962 жылдың қараша айында Штаттың автомобиль жолдары департаменті су жолының үстінен 45 фут (14 метр) биіктіктегі жаңа, бекітілген құрылыс салуды жоспарлады. Алайда, яхталар бекітілген құрылыс болған жағдайда су жолын пайдалана алмайтынына байланысты, көптеген мекемелер мен жеке тұлғалар осы жоспарға қарсы шықты. Олардың бірі – Оушен округінен шыққан республикашыл Вильям Т. Хайринг болды. Ол АҚШ Армиясының инженерлік корпусынан мұндай көпір туралы қоғамдық тыңдау өткізуді сұрады, бұл тыңдау 27 желтоқсанда өтті. Дегенмен, Штаттың автомобиль жолдары департаменті яхта пайдаланушыларына ыңғайлы болып, сирек ашылатын 30 фут (9 метр) биіктіктегі көтергіш көпір нұсқасын қолдады. Мұндай жоспарға шамамен 2 миллион доллар жұмсалатын еді. 1964 жылдың желтоқсанында Point Pleasant қаласы Жол департаментінің әрекетсіздігіне наразылық білдірді. Қалалық кеңестің мүшесі доктор Рональд В. Кресценцо, жаңа құрылыс салынатынша, ауыстырылған құрылысқа автобустардың кіруіне тыйым салуды талап етті. Сондай-ақ, егер тағы да конструкциялық апат болса, қала барлық жауапкершіліктен босатылуын қалады. Алайда, олар 25 фут (8 метр) биіктіктегі тік көпірді, оның биіктігі 70 футқа (21 метр) дейін көтерілуі мүмкін, қолдады.

Қосылған қысым (19651966)

1965 жылдың қыркүйегінде жоғары лауазымды шенеуніктерден тағы да шағымдар түсті, осы кезде Фэр-Лаун тұрғыны уақытша Лавлендтаун көпірінен сырғып, қаза тапты. Автокөлік көпірдің ағаш қоршауларын бұзып, төмендегі каналға құлап түсті. Жүргізушінің қазасы штат сенаторы Уэйн Дюмонт пен Пойнт Плезант қаласының мэрі Уолтер Б. Браунның назарын аударды; олар көпірді жол қауіпсіздігіне қауіп төндіретін деп есептеді және губернатор Ричард Дж. Хьюгесті құрылысты жылдамдатуға үндеді. Дюмонт сондай-ақ бұрынғы губернатордың басшылығында жаңа көпірге қаржы бөлінгенін мәлімдеді. Дегенмен, Штат тас жол департаменті мұндай мақсатқа ешқандай қаражат бөлмегенін хабарлады. 1965 жылдың желтоқсан айында Пойнт Плезант округі 9 немесе 16 желтоқсанда Оушен округі және Штат тас жол департаменті арасында жаңа Лавлендтаун көпірін талқылау үшін кездесу өтетінін атап өтті. Бұрын туннель салуды қалаған бастық Бикрофт, қауіпсіздік үшін автобустар уақытша құрылымнан алынғанын мәлімдеді. 3 желтоқсанда Пойнт Плезант кездесудің 16 желтоқсанда өтетінін хабарлады. 1966 жылдың қаңтарында Нью-Джерси штатының табиғатты қорғау департаменті Штат тас жол департаментінің жаңа Лавлендтаун көпірін салу жоспарларын бекітті. Жаңа көпірдің көлденең кеңдігі 18 метр (60 фут), ал тік кеңдігі 20 метр (65 фут) болуы керек еді, бұл канал арқылы кемелердің өтуіне көмектесер еді. Жаңа көпірге орай Бридж авеню солтүстікке қарай жылдырылып, жаңа бағыт құрылатын болады. Бұл ескі көпір үшін қауіпті деп есептелген қисықтарды жоюға көмектесер еді. Алайда, көпірді Филадельфиядағы (Пенсильвания штаты) АҚШ инженерінің мақұлдауы қажет еді. 1966 жылдың сәуір айында бұл жоспарлар АҚШ Армиясының инженерлік корпусына жеткенде, олар жобаға қарсылық білдіргендерге ашық шақыру жасады. 16 мамырға дейін инженерлерге жаңа көпірге қатысты ешқандай наразылық түспеді. 1966 жылдың шілдесінде штат жаңа Лавлендтаун көпірін салуға дайын екенін хабарлады, бірақ Армия инженерлік корпусы жобаны толық бекіткенше күтуге мәжбүр болды. Штат жаңа көпірдің 1968 жылға дейін аяқталмайтынын, бірақ кем дегенде төрт-алты апта ішінде мақұлдау алатынын күтті. Алайда, каналды болашақта кеңейту ережелеріне байланысты көпірдің орналасуы сәуір айында өзгертіліп, тік кеңдігі 24 метрге (80 фут) дейін арттырылды.

Құрылыс және қаржыландыру мәселелері (1967-1968 жж.)

Дегенмен, төрт-алты апталық мерзімге қарамастан, Армия инженерлер корпусы 1967 жылдың 26 қаңтарына дейін жаңа Лавлендтаун көпіріне қол қоймады. Жаңа көпірдің жабық күйдегі биіктігі 9 метр, ал көтерілгенде – 20 метр болады. Кемелер мен баржалар үшін көпірдің астынан өтуге арналған ені 24 метрге жетеді. Жаңадан аталған Нью-Джерси Көлік департаменті (NJDOT) жобалау, жоспарлау және құрылыстың шамамен 18 айға созылатынын мәлімдеді. Қала әкімі Браун қуанышпен, тіпті қашауын әкеліп, құрылысқа көмектесуге дайын екенін айтты. Армия инженерлер корпусы су жолы арқылы салынатын жаңа көпірдің жобасын әзірлеу үшін 1967 жылдың шілдесіндегі зерттеу жұмыстарын бастады. NJDOT сондай-ақ зерттеу жұмыстарын жүргізу үшін Нью-Йорк фирмасын жалдады. Бір айдан кейін, 16 тамызда, Лавлендтаун көпірін теңіз көлігі үшін ашу механизмі бұзылып, көпір жеті сағатқа жабылды және бірнеше күн жөндеу жұмыстары жүргізілді. Армия корпусы 1967 жылдың қарашасында каналдағы зерттеу жұмыстарын аяқтады. 1967 жылдың желтоқсанында NJDOT жаңа Лавлендтаун көпірінің жобаларын жасау үшін сынақ бұрғылауларын Навигация бюросы кеңселеріне көшірді. Осы кеңселер жаңа көпірдің құрылысы аясында 1971 жылы көшірілуі керек еді. Point Pleasant ауданындағы Түзету кеңесінің төрағасы, Батыс Вирджиния штатының Point Pleasant қаласындағы Silver Bridge көпірінің күлдіреуіне жауап ретінде, штаттан кестесін жылдамдатуды талап ету керектігін атап өтті. Алайда, штат уақытты жылдамдатқанын және жобалау мәселелері болмағандықтан, ауыстыруды 1970 жылы аяқтауды күтетінін хабарлады. Сондай-ақ, жаңа көпірді салу үшін 20 үйді бұзу қажет болады. Point Pleasant каналындағы бұрғылау 1968 жылдың 2 қаңтарында басталды, NJDOT жаңа көпірдің тіректері үшін бұрғылауларды орнатты. Бірақ 1968 жылдың қыркүйегінде Point Pleasant штаттың жаңа көпір құрылысына бөлген 2 миллион доллардың неге Юнион округіндегі Алден жоспарын іске асыруға жұмсалғанын білгісі келді. Жаңа көпірдің құны 4 миллион долларға (1968 жылғы АҚШ доллары) жетті және енді штаттың қаржыландыру жоспарына кірмейді. Қала әкімі Хьюзден жауап талап етті, бірақ ол жауап бермеді. Хьюз егер штаттың сайлаушылары жаңа облигацияларды қабылдаса, Лавлендтаун көпіріне басымдық берілетінін мәлімдеді. Бұл 1966 жылы Мемлекеттік автомобиль жолдары департаментінің жаңа көпірге ақша облигацияларға немесе басқа да талаптарға байланысты емес деген уәдесіне қайшы келді. Қала әкімі Дэвид Голдбергтің қалалық шенеуніктермен кездесуін талап етті. Бұл кездесу 1968 жылдың 8 қазанында Голдбергтің Трентондағы кеңсесінде өтеді, мэр Браун мәселені талқылауға барады. Браун баспасөзге ол жаңа теміржол вагондарына бөлінген 114 миллион доллардың 4 миллион долларын жаңа көпірге ауыстыруды қалайтынын айтты. Ол сондай-ақ, сенатор Хайринг, Бенджамин Маби және Джон Браун сияқты штат заң шығарушылары көпірді қаржыландыру үшін арнайы қаражатты бөлуге көмектесетін заң жобасын ұсынатынын атап өтті. Голдбергпен болған кездесуден кейін Браунның көзқарасы өзгерді, өйткені Голдберг олардың қаржыландырудағы өзгерістерге қатысты алаңдаушылықтары мен проблемаларын түсінбеді. Браун Асбери Парк Евинг Пресс газетіне Голдберг оларға "алдау жасады" және оларды 5 қарашадағы 640 миллион долларлық облигация эмиссиясына сүйенуге мәжбүр ететінін айтты. Маби, Браун және Хайринг сайлаудан кейін заң шығарушы орган қайта жиналғаннан кейін өздерінің жауап заң жобаларын ұсынатындарын мәлімдеді. Голдберг бұған келіспей, облигация эмиссиясы сайлаушылармен сәтсіз аяқталса да, оның 40 миллион доллары қаржыландырылатын болады және жобаның қаржыландыру ықтималдығы 5:1 болатынын мәлімдеді. Маби және бас инженер Бикрофт 5 қарашада облигация эмиссиясына қарсы дауыс беруге ниеттенді. Браун көпірдің қайтадан каналға құлайтынынан алаңдады, бірақ Голдберг оның қауіпсіз екенін және қауіпті деп тапса, жабатынын мәлімдеді.

Қаржыландыру және жер сатып алу (1968-1969 жж.)

Ловлендтаун көпірінің құрылысына қажетті қаржының мемлекеттік облигацияларды шығаруды мақұлдауына байланысты болғаны үшін сенатор Хайринг жаңа облигацияларды қолдап, көлік жобаларын қаржыландыруға көмектесуін көрсетті. Ассамблея мүшесі Браун, ашық түрде мәлімдеме жасамаса да, жаңа облигация шығарылымына қарсы болды. Ол Оушен округінің көптеген пайдасын алудан қалып қоятынынан қорқып, сондай-ақ сайлаушылардың наразылығын сезінді. Дегенмен Мэйби 1968 жылдың 5 қарашасында 502 415 дауыспен қабылданған жаңа облигация эмиссиясын қолдауын және оған деген оптимизмін жалғастырды. NJDOT кейін Оушен округінде көптеген жобалар, соның ішінде 37 және 72-жолдар мен Ловлендтаун көпірінің құрылысы туралы уәде берді. 1969 жылдың қаңтар айында Нью-Джерси штатының заң шығарушы органы жаңа облигациялардың 242 миллион долларын жұмсауды мақұлдады. 110 миллион доллар көлік жобаларын, соның ішінде Ловлендтаун көпірін салуға жұмсалмақ. Қаңтар айының соңында штат жаңа көпір мен жолдың бойындағы меншік иелеріне олардың жерлерін мәжбүрлеп алу туралы хабарлай бастады. Меншік иелері штатпен тиісті өтемақы туралы келіссөздер жүргізу үшін 90 күндік мерзімге ие екенін атап өтті. "Asbury Park Evening Press" газеті бұл нысандардың тоғызы Партридж-Ранда, ал қалған 11-і каналдың батыс жағында орналасқанын жазды. Бірақ Голдберг Оушен округінің шенеуніктеріне 1970 жылға дейін Томс-Ривер арқылы 37-жолды кеңейтуден басқа барлық жобаларда кешіктірулер болатынын мәлімдеді. Голдбергтің есебіне қарамастан, 1969 жылдың наурыз айында Ассамблея мүшесі Браун NJDOT жаңа көпірге тендер жариялауға дайын екенін атап өтті. Браун Голдбергтің олар көпір құрылысын жылдамдатып жатқанын айтқанын қосты. Сәуір айында салық сарапшылары Ловлендтаунның жаңа бағытына сәйкес сатып алынатын мүліктердің салық құнын бағалаумен айналысты. Тамыз айында қала әкімдігі жаңа көпір құрылысы үшін Бридж-авеню бойындағы жерді сатуға келісім берді. 1969 жылдың қыркүйегінде штат 1969 жылдың қазан айының соңында жаңа жобаға ұсыныстарды жариялауға және қабылдауға дайын екенін мәлімдеді. NJDOT барлығы жақсы болса, 1969 жылы жер жұмысын бастауға болатынын айтты, соның ішінде меншіктерді сатып алу да осыған кіретін. Жоба аясында 15 үй бұзылатын болды, бірақ 1969 жылдың 18 қыркүйегіне дейін тек бір үй сатып алынды, ол 1644 Elm Street мекенжайындағы үй, бұрын Федералдық тұрғын үй басқармасына тиесілі болған және Черри-Хиллде аукционда сатылатын. Олар құрылысты 1969 жылдың желтоқсанында бастап, 1971 жылдың ортасына дейін аяқтауға болатынын күтті. Бірақ бұл жоспар орындалмады, себебі NJDOT жаңа көпірдің жолында орналасқан каналдың батыс жағындағы меншік иесі Джеймс Даффқа қарсы мәжбүрлеп алуға шағымдануға мәжбүр болды. Олар Даффқа болашақ батыс бағыт үшін оның жеріне қанша төленетінін келісу үшін үш адамнан тұратын комиссияны шақыруды сұрады. Сот процесіне қарамастан, штат 1969 жылдың қазан айының соңында тендерлерге жарнама жариялады. 26 қарашада тендерлер жариялау жоспарланған, бірақ жарнамадан бір апта өткен соң NJDOT тағы да сотқа барды, бұл жолы Пойнт-Плезанттағы Central Avenue-дегі Уильям Холлға тиесілі мүлікке қатысты. Пойнт-Плезант муниципалитеті де жауапкер ретінде аталды, өйткені олар Холлдың меншігіндегі мүлікке талап құқығы бар екенін мәлімдеді. Бей-Хед муниципалитеті құрылыс үшін тек бір ғана мүлікті жоғалтатынын және жаңа көпір құрылысы кезінде олардың муниципалитетіне кедергі келтірілмейтінін атап өтті. Дегенмен, жоба Бей-Хедтегі жаңа көпір мен кіреберіс үшін барлығы төрт жер учаскесін қажет ететін.

Ашылу және көпірдің бұзылуы (1972-1973)

1972 жылдың 20 қаңтарында NJDOT жаңа көпірдің екі апта ішінде (шамамен 5 ақпанда) ашылатынын хабарлады. Бірақ, төрт күннен кейін олар жаңа көпірдің электрондық басқару жүйесіндегі мәселелерге байланысты ашылу мерзімін 1972 жылғы көктемге шегерді. Сондай-ақ, бұрынғы күндері хабарлаған өкілдің 1972 жылдың ақпан айында ашылатыны туралы мәлімдемесінде қателік болғанын айтты. Наурыз айының соңында NJDOT кемелердің өтуі үшін жаңа биік конструкцияны сынақтан өткізуге кірісетінін мәлімдеді. Басқару пульті орнатылды, бірақ кейбір бөліктері әлі жеткізілмеген. Сәуір айында сынақтар жалғасты, NJDOT көпірдің сол айдың соңында ашылатынын күтті. 10 мамырда штат жаңа көпірдің 23 мамырда сағат 11:00-де салтанатты шарадан кейін қозғалысқа ашылатынын хабарлады. Салтанатқа Пойнт Плезант қаласының мэрі Валенти және Океан аймағынан сайланған жиналыс мүшесі Франклин Берри және басқа да көптеген саяхатшылар қатысты. Шара арна үстінен жаңа көпір салуға жұмсаған 12 жылдық еңбекті еске түсірді. Сонымен қатар, жергілікті шенеуніктер осы шараны 88-ші бағдарламалық жолға көмек беруді итермелеу үшін пайдаланды, оған да жаңа көпір қажет болды. Mason–Connor және Thompson Construction компаниясымен жасалған келісімшартқа сәйкес, ескі көпір бұзылатын болды. Бұл жұмыстар шілде айының соңына дейін аяқталды. Көпір 1972 жылдың 31 тамызында қайта жабылды. 12 қыркүйекте көпірдің дұрыс жабылмауының себебі анықталғанша және түзетілгенше жаңа көпірдің жабық күйінде қалатыны хабарланды. 1972 жылдың 16 қазанында NJDOT инженерлері 25 қазанға дейін бұзылған лифт конструкциясын жөндеу жоспарларын ұсынуы керек екені жарияланды. Осы кезде жаңа көпірдің қай күні қайта ашылатыны белгісіз болды. 27 қазанда инженерлер көпірдің құрылымындағы салмақ жетіспеуі салдарынан жабыла алмайтынын мәлімдеді. Олар құрылымға салмақ қосып, дұрыс жабылуына көмектесуді ұсынды. Бұл жұмыстың қанша уақытқа созылатыны белгісіз болды, сондықтан ескі көпірді пайдалануды жалғастыру қажет болды. Бұл мәселелер 1972 жылдың желтоқсан айында шешілді және көпір, ақыры, 14 желтоқсанда сағат 15:00-де қайта ашылды. Ескі Лавлендтаун көпірі ашылды және ескі құрылымды бұзу процесі 1973 жылдың қаңтарында басталды. Көпірді бұзу жұмыстары жүріп жатқанда, АҚШ Жағалау күзеті көпірдің ескі тіректерінің орналасқан жерін көрсететін, бір-бірінен 14 метр қашықтықта орналасқан теңіз шамындарын орнатты. Мамыр айына дейін іргетастарды алып тастау жұмыстары жалғасты, олар бұзу процесінде жарылған.

Жаңғырту

2004 жылдың қазан айында Ловлендтаун көпірі және оған жақын жолдар күрделі жөндеуден өтті. Көпірдің жол жапқысын жылдамдатылған және тиімдірек көтеру және түсіру үшін көтеру механизмі жаңаланды. Құрылыс жұмыстарын сол жылдың маусым айында жобаны иеленген Carr & Duff Inc. компаниясы аяқтады. NJDOT және губернатор Джеймс Э. МакГриви компанияға құрылысқа 2,4 миллион доллар (2005 жылғы АҚШ долларымен) қаржы бөлді, жұмыс 2005 жылдың ортасына қарай аяқталды. Бұл жоба губернатордың "Алдымен жөндеу" бағдарламасының аясында жүзеге асырылды, ол штат бойынша жаңа жолдар салуға қарағанда, қолданыстағы жолдарды жөндеуге басымдық берді.