Кіріспе
Температураны реттеу – бұл кеңістіктегі (және ондағы заттардың жиынтығындағы) немесе заттың температурасының өзгеруін өлшеу немесе басқаша анықтау, сондай-ақ қажетті температураға қол жеткізу үшін осы кеңістікке немесе затқа жылу энергиясының кіруін немесе шығуын реттеу процесі.
Temperature control is a process in which change of temperature of a space (and objects collectively there within), or of a substance, is measured or otherwise detected, and the passage of heat energy into or out of the space or substance is adjusted to achieve a desired temperature.
Басқару циклдары
Үй термостаты – жабық басқару тізбегінің мысалы: ол үнемі бөлмедегі ағымдағы температураны өлшейді және оны пайдаланушы белгілеген қалаған температурамен салыстырады, содан кейін температураны қалаған деңгейге жеткізу үшін жылытқыш және/немесе кондиционерді басқарады. Қарапайым (арзан) термостат жылытқышты немесе кондиционерді тек қосуға немесе өшіруге мүмкіндік береді, сондықтан қалаған орташа температурадан уақытша ауытқулар болуы мүмкін. Көбірек тұратын термостат жылытқыштан немесе салқындатқыштан берілетін жылу немесе салқындату мөлшерін қажетті температура ("орнатылған температура") мен нақты температура арасындағы айырмашылыққа қарай өзгертеді. Бұл ауытқуларды азайтады. Бұл әдіс пропорционалды басқару деп аталады. Қате сигналының жиынтығын (интегралды) және қате өзгеру жылдамдығын (туынды) пайдалана отырып, одан әрі күрделі PID контроллерлері құрастырылады, олар көбінесе өнеркәсіптік ортада қолданылады.
Энергиялық баланс
Объектінің немесе кеңістіктің температурасы, жылу энергиясы оған өткен кезде, оның атомдарының орташа кинетикалық энергиясын арттырады, мысалы, бөлмедегі заттар мен ауаның. Объектіні немесе кеңістікті тастап кеткен жылу энергиясы оның температурасын төмендетеді. Жылу бір жерден екінші жерге (әрқашан жоғары температурадан төмен температураға) үш түрлі жолмен өтеді: жылу өткізгіштік, конвекция және сәулелену. Жылу өткізгіштікте энергия бір атомнан екіншісіне тікелей жанасу арқылы беріледі. Конвекцияда жылу энергиясы қозғалмалы сұйықтыққа (мысалы, ауа немесе су) жылу өткізгіштік арқылы өтеді, ал сұйықтық бір жерден екінші жерге жылжып, жылуды өзімен бірге алып жүреді. Кейде сұйықтықтағы жылу энергиясы әдетте басқа объектіге қайтадан жылу өткізгіштік арқылы беріледі. Сұйықтың қозғалысын теріс итеру күші тудыруы мүмкін, мысалы, салқын (демек, тығыз) ауа төмен түсіп, жылы (азырақ тығыз) ауаны жоғары қарай ығыстырады (табиғи конвекция), немесе желдеткіштер немесе сорғылар (күшпен жүзеге асырылатын конвекция) арқылы. Сәулеленуде қыздырылған атомдар электромагниттік сәуле шығарады, оны жақын немесе алыс орналасқан басқа атомдар сіңіреді. Мысалы, күн көрінбейтін және көрінетін электромагниттік энергия түрінде жылуды сәулелендіреді. Біз "жарық" деп білетін нәрсе – электромагниттік спектрдің тар шеңбері ғана. Егер бір жерде немесе затта алынған энергия, жоғалған энергиядан көп болса, оның температурасы артады. Егер кіріп келген және шығып кеткен энергия мөлшері бірдей болса, температура тұрақты болады – жылу тепе-теңдігі немесе жылулық тепе-теңдік орнайды.