Жұмыс жүктемесі: анықтамасы мен түрлері

Кіріспе

Уақыт бірлігіне атқарылатын жұмыс мөлшері.

"Жұмыс жүктемесі" термині бірнеше түрлі, бірақ өзара байланысты ұғымдарды білдіре алады.

Еңбектің мөлшері

Ескі анықтама бойынша, жұмыс жүктемесі – бұл жеке адамның орындауы тиіс жұмысының мөлшері. Жұмыс жүктемесінің нақты мөлшері мен жеке адамның жұмыс жүктемесін қабылдауы арасында айырмашылық бар. Жақындағы және практикалық анықтама бойынша, "Ақыл-ой жұмыс жүктемесі (АЖЖ) – уақыт өте келе негізгі міндетті когнитивтік түрде өңдеу кезінде, сыртқы кездейсоқ қоршаған орта мен жағдай факторларының ықпалымен, сондай-ақ адам операторының нақты ішкі ерекшеліктеріне байланысты, тұрақты міндет талаптарына қарсы күресу үшін жұмсалатын күш-жігер мен назар арқылы шектеулі ресурстардың белсенділік деңгейін көрсетеді". Оператордың жұмыс жүктемесін бағалау жаңа адам-машина жүйелерін жобалауға маңызды әсер етеді. Жаңа жүйені жобалау немесе қолданыстағы жүйені жаңарту кезінде оператордың жұмыс жүктемесін бағалау арқылы жұмыс жүктемесінің тоқтауы және артық жүктелу сияқты мәселелерді анықтауға болады. Адам-машина жүйесінің орталық бөлігі адам операторы болғандықтан, осы мәселелерді түзету қауіпсіз және тиімді жүйелерді пайдалану үшін қажет. Операциялық бюджетте белгілі бір іс-әрекет үшін күтілетін жұмыс жүктемесінің бағалаулары болуы мүмкін. "Жұмыс жүктемесі" немесе "когнитивтік жүктеме" көбінесе "когнитивтік жүктеме теориясымен" шатастырылады. Соңғысы – Когнитивтік жүктеме (КЖ) немесе ақыл-ой жұмыс жүктемесінің (АЖЖ) нақты құрылымы. Алғашқысы керісінше, педагогика және оқу-әдістемелік жобалау саласындағы белгілі бір когнитивистік оқыту теориясына жатады.

Сандық күш

Жұмыс жүктемесі сонымен қатар жүйедегі жалпы энергия шығынын, әсіресе уақыт өте келе ауыр жұмыс істейтін адамның немесе жануардың энергия шығынын білдіре алады. Мұның бір ерекше қолданылуы – салмақ көтеру/салмақ жаттығулары, онда тәжірибелік деректер мен ғылыми зерттеулер бұлшықет өсуі үшін маңыздысы – жалпы "жұмыс жүктемесі" екенін, тек жүктеме, көлем немесе "кернеуге ұшыраған уақыт" емес екенін көрсеткен. Осы және ұқсас жағдайларда "жұмыс жүктемесі" берілген жүктемемен атқарылған жұмысты білдіретін "жұмыс + жүктеме" деп бөлуге болады. Салмақ жаттығуларында "жүктеме" көтерілетін салмақтың ауырлығын білдіреді (20 кг 10 кг-дан ауыр жүктеме), ал "жұмыс" – көлемді, яғни сол салмақпен жасалған қайталамалар мен топтардың жалпы санын білдіреді (20 қайталама 10 қайталамадан көп жұмыс, бірақ 10 қайталамадан тұратын екі топ 20 қайталамадан тұратын бір топпен бірдей жұмысқа жатады, себебі адам денесі демалыссыз 20 ауыр қайталама жасай алмайды, сондықтан 2x10-ды ортасында демалыспен 20 қайталама ретінде қарастыру дұрыс). Бұл теория сондай-ақ ат күші (hp) анықтамасын беру үшін қолданылды, ол аттың белгілі бір жүктемемен уақыт өте келе атқаратын жұмысының мөлшері ретінде анықталды. Уатттың алғашқы тәжірибесінде ат айналдырған дөңгелек аттың бұлшықеттеріне белгілі бір жүктеме салды, ал ат бұл жүктемемен бір минут ішінде белгілі бір жұмыс мөлшерін орындай алатын. Егер ат идеалды машина болса, ол тұрақты ең жоғары жұмыс жүктемесін орындай алатын еді. Жүктемені белгілі бір пайызға арттыру мүмкін болатын жұмыс мөлшерін сол пайызға төмендетіп, оның "1 ат күшіне" тең болуын қамтамасыз ететін еді. Жылқылар идеалды машиналар емес, сондықтан қысқа мерзімде 14 ат күшіне дейін, ал ұзақ күш салу кезінде орташа есеппен 1 ат күшінен де аз қуат бере алады. Бұл теорияны автомобильдерге немесе жануарлардан сәл "жақсырақ" машиналарға да қолдануға болады. Мысалы, машинаны ауырлату қозғалтқыштың тартуға тиіс жүктемесін арттырады. Сол сияқты, оны аэродинамикалық ету кедергіні азайтады, ол да машинаға жүктеме ретінде әсер етеді. Мотор айналуы жүктемені жылжыту қабілеті ретінде қарастырылуы мүмкін, ал айналымдар – берілген уақыт ішінде осы жүктемемен қанша жұмыс істей алатынын көрсетеді. Сондықтан, мотор айналуы мен айналымдар бірге киловаттты немесе жалпы қуат шығысын құрайды. Жалпы қуат шығысы қозғалтқыш/машинаның "жұмыс жүктемесімен" немесе берілген жүктемемен қанша жұмыс жасай алатынымен байланысты болуы мүмкін. Қозғалтқыштар жануарлардың бұлшықеттерінен механикалық жағынан жақсырақ жасалғандықтан және олар сондай шаршамайтындықтан, олар жүктемені арттырса, жұмыс мөлшері азаяды және керісінше, формулаға одан да жақын болады.

Workload can also refer to the total energy output of a system, particularly of a person or animal performing a strenuous task over time. One particular application of this is weight lifting/weights training, where both anecdotal evidence and scientific research have shown that it is the total "workload" that is important to muscle growth, as opposed to just the load, just the volume, or "time under tension". In these and related uses, "workload" can be broken up into "work+load", referring to the work done with a given load. In terms of weights training, the "load" refers to the heaviness of the weight being lifted (20 kg is a more significant load than 10 kg), and "work" refers to the volume, or the total number of reps and sets done with that weight (20 reps are more work than ten reps, but two sets of 10 reps are the same work as 1 set of 20 reps, its just that the human body cannot do 20reps of heavy weight without a rest, so its best to think of 2x10 as being 20 reps, with a rest in the middle). This theory was also used to determine horse power (hp), which was defined as the amount of work a horse could do with a given load over time. The wheel that the horse turned in Watt's original experiment put a specific load on the horse's muscles, and the horse could do a certain amount of work with this load in a minute. Provided the horse was a perfect machine, it would be capable of a constant maximum workload. Increasing the load by a given percentage would decrease the possible work done by the same percentage so that it would still equal "1 hp". Horses are not perfect machines and, over short periods, are capable of as much as 14 hp, and over long periods of exertion, output an average of less than 1 hp. The theory can also be applied to automobiles or other machines, which are slightly more "perfect" than animals. Making a car heavier, for instance, increases the load that the engine must pull. Likewise, making it more aerodynamic decreases drag, which also acts as a load on the car. Torque can be considered the ability to move a load, and the revs are how much work it can do with that load in a given amount of time. Therefore, torque and revs together create kilowatts or total power output. Total output can be related to the "workload" of the engine/car or how much work it can do with a given load. As engines are more mechanically perfect than animals' muscles and do not fatigue similarly, they will conform much more closely to the formula that if you apply more load, they will do less work, and vice versa.

Кәсіби стресс

Кәсіби ортада жұмыс жүктемесі стресс тудыруы және қызметкерлер үшін стрессорға айналуы мүмкін. Жұмыс жүктемесінің үш аспекты стресстік болуы мүмкін. Сандық жұмыс жүктемесі немесе артық жүктеме: ыңғайлы түрде орындалатыннан көп жұмыс болуы. Сапалық жұмыс жүктемесі: тым қиын жұмыс істеу. Аз жүктеме: қызметкердің білімі мен қабілеттерін пайдаланбау. Жұмыс жүктемесі мазасыздық, кортизол сияқты физиологиялық реакциялар, шаршау, арқа ауруы, бас ауруы және асқазан-ішек проблемалары сияқты бірқатар кернеулермен байланысты. Жұмыс жүктемесі жұмыс талабы ретінде стресс моделіндегі талаптар мен бақылаудың басты құрауышы болып табылады. Бұл модель жоғары талаптарды талап ететін жұмыстардың стресстік болуы мүмкін екенін көрсетеді, әсіресе егер адамның жұмысқа деген бақылауы төмен болса. Басқаша айтқанда, бақылау талаптар немесе жұмыс жүктемесі жоғары болғанда буферлік немесе қорғаушы фактор ретінде әрекет етеді. Бұл модель талаптарды бақылау және қолдау моделіне дейін кеңейтілді, бұл жұмындағы жоғары бақылау мен жоғары әлеуметтік қолдаудың үйлесімі жоғары талаптардың әсерін азайтады. Cartridge People компаниясының 2019 жылғы сауалнамасы жұмыс жүктемесін кәсіби стрестің басты себебі ретінде анықтады. Жұмыс жүктемесі жұмыс талабы ретінде жұмыс талаптары мен ресурстар стресс моделіне де қатысты, бұл жұмыс талаптары (мысалы, жұмыс жүктемесі) оларды шешуге жеке адамның ресурстары жетпегенде стресстік болатынын көрсетеді.

Уақыт-критикалық шешімдер қабылдау процестеріндегі танымдық жүктеме

Ақпаратты беру және ұсыну тәсілдері мен шешім қабылдаушының танымдық жүктемесі арасындағы байланыс жақсы қабылданады. Жоғары концентрацияланған қызмет кезінде, бір арналы ақпарат алмасу шектеуші фактор болып табылады. Сондықтан, әртүрлі ақпарат арналарының арасалмақтылығы (көбінесе визуалды өңдеу және естімелік, бірақ тактильдік сияқты басқалары да болуы мүмкін) танымдық жүктемеге тікелей әсер етеді (Wickens 1984). Уақыт өте маңызды шешім қабылдау жағдайында, бұл жүктеме адам қатесіне немесе қажетті ақпаратты өңдеу үшін шешімдерді кешіктіруге алып келуі мүмкін (Смит, К. Т. & Мистри, Б. 2009). К. Тара Смит жүргізген зерттеулер осы саладағы жүктемеге қатысты бірнеше терминдерді анықтады. Жұмыс жүктемесіне қатысты екі негізгі түсінік:
жұмыс жүктемесі қарызы – бұл адамның танымдық жүктемесі қолданыстағы уақыт ішінде барлық қажетті тапсырмаларды орындау үшін тым жоғары болғанда, және ол (әдейі немесе беймәлім түрде) бір немесе бірнеше тапсырманы кейінге шешуге (әдетте төмен басымдықты тапсырмалар) қажетті уақыт аралығында шешім қабылдауға мүмкіндік беру үшін кешіктіреді.
жұмыс жүктемесі қарызының тізбегі – егер жоғары жүктеме салдарынан кейінге қалдырылған тапсырмалар жиналып, адам өз міндеттерін орындай алмаса, бұл келесі іс-әрекеттерде сәтсіздікке әкелуі мүмкін.