Кіріспе
Канаданың Британ Колумбиясының географиялық нысаны, Hells Gate – Оңтүстік Фрейзер каньонындағы Бостон Бардың төменгі жағында орналасқан Британ Колумбиясының Фрейзер өзенінің күрт тарылуы. Фрейзер өзенінің биік жартасты қабырғалары бір-біріне қарай тік құлап, суды тар өткел арқылы өткізеді. Бұл сонымен қатар сол жердегі ауылдық елді мекеннің атауы. Ғасырлар бойы бұл тар өткел аймақтағы жергілікті халықтар үшін балық аулауға танымал орын болған. Еуропалықтар да жаз айларында балық аулау үшін жинала бастады. Көп ұзамай Фрейзер каньоны алтын іздеушілерге жоғарғы Фрейзердегі алтынға толы жағалауларға және Фрейзер мен Томпсон өзендерінің жоғарғы ағысына қол жеткізуге мүмкіндік беретін бағытқа айналды. 1880 жылдары Канадтық Тынық мұхит темір жолы (CPR) Hells Gate жағалауымен өтетін трансконтиненталдық темір жолды салды, ал 1911 жылы Канадтық Солтүстік темір жолы (CNoR) екінші жолды салуға кірісті. 1914 жылы CNoR құрылысынан туындаған үлкен тас көшкіні Hells Gate өзеніне құлап, Тынық мұхитының лососьтарының өзенге қарсы жүзуіне кедергі келтірді. Лосось енді жылдам ағыннан өтуге қинала бастады және бұрын мекендемеген салалы өзендерде және ағындарда олардың саны арта түсті. 1914 жылдың қысында қирағандарды тазалау жұмыстары басталды, ал 1915 жылы өзен таза деп жарияланды. Алайда, көптеген ғалымдар өзеннің түгелдей өзгергенін және тас көшкіні лососьтардың көші-қонына қатысты мәселені мәңгілікке шеше алмайтынын айтады. Фрейзер лососьінің азаюы Канада үкіметі мен аймақтың жергілікті халқы арасындағы шиеленісті күшейтті. Олар өзенге қол жеткізуіне кедергі келтіргені ғана емес, үкімет лосось популяциясын сақтау үшін аптасына төрт күн балық аулауға шектеу қойды. Нәтижесінде, тас көшкіні мен одан кейінгі шектеулер жергілікті халықтың балық шаруашылығына зор зиян келтірді. 1937 жылы Канада мен АҚШ үкіметтері Тынық мұхитының лососьтарын қорғау жөніндегі халықаралық конвенцияны (PSC) құрды, ол Халықаралық Тынық мұхитының лосось балықтары жөніндегі комиссияны (IPSFC) (қазіргі Тынық мұхитының лосось балықтары жөніндегі комиссия) құрды. IPSFC кең ауқымды зерттеулер жүргізді және олардың нәтижелеріне сүйене отырып, көшіп бара жатқан лососьтардың Hells Gate арқылы өтуіне көмектесетін балық өткелдерін салуды ұсынды. Балық өткелдерін салу 1944 жылы басталды. Бұл шешім Тынық мұхиты аймағындағы балық шаруашылығы және ғылыми-зерттеу қауымдастығында үлкен дау тудырды, ол ұлттық принциптер бойынша екіге бөлінді. IPSFC бас зерттеушісі, америкалық Уильям Томпсонды канадалық зоолог Уильям Рикер сынға алды, ол IPSFC зерттеулерінің сенімсіз екенін және балық өткелдері Фрейзер лососьін сақтауға көмектеспейтінін мәлімдеді. Рикердің пікірінше, Hells Gate көшіп бара жатқан лососьтарға қауіп төндірмейді, ал коммерциялық балық аулау оған кінәлі. Ол Фрейзер лососьін аулауды қатаң реттеу қажет деп сақты. 1970 жылдары Hells Gate-тегі балық өткелдері туристер арасында танымал орынға айналды. Туристерді қызықтыратын нысандардың қатарында әуе трамвайы, тамақ сату орындары, бақылау алаңдары және білім беру бағытты балық шаруашылығы көрмесі бар.
Hells Gate is an abrupt narrowing of British Columbia's Fraser River, located immediately downstream of Boston Bar in the southern Fraser Canyon. The towering rock walls of the Fraser River plunge toward each other forcing the waters through a passage only wide. It is also the name of the rural locality at the same location. For centuries, the narrow passage has been a popular fishing ground for Aboriginal communities in the area. European settlers also began to congregate there in the summer months to fish. Eventually, the Fraser Canyon became a route used by gold rush miners wishing to access the upper Fraser gold bearing bars and the upper country beyond up the Fraser and the Thompson. In the 1880s the Canadian Pacific Railway (CPR) built a transcontinental railroad that passed along the bank at Hells Gate, and in 1911 the Canadian Northern Railway (CNoR) began constructing a second track. In 1914 a large rockslide triggered by CNoR construction fell into the river at Hells Gate, obstructing the passage of Pacific salmon needing to swim upstream to spawn. Salmon had difficulty passing through the now swifter water, and were appearing in increased numbers downstream below the Hells Gate passage and in tributary rivers and streams that they had not inhabited before. In the winter of 1914 debris removal began, and in 1915 the river was pronounced clear. However many biologists claim that the river was permanently altered and the salmon migration would forever remain disturbed by the slide. A decrease in Fraser salmon catalyzed tension between the Government of Canada and the Aboriginal peoples of the area. Not only did the debris clearing operation impede their access to the river, but the government imposed new fishing restrictions, such as a four day per week limit, in an attempt to preserve the salmon population. Ultimately the slide and subsequent restrictions proved very damaging for the Aboriginal fishing economy. The Canadian and United States governments formed the Pacific Salmon Convention (PSC) of 1937, which created the International Pacific Salmon Fisheries Commission (IPSFC) (now the Pacific Salmon Commission). The IPSFC carried out extensive research, and as based on their findings they recommended that fishways be constructed to help migrating salmon pass through Hells Gate. Building of the fishways began in 1944. This decision sparked a major controversy in the Pacific fisheries and research community, which became divided along national lines. American William Thompson, head researcher for the IPSFC, was criticized by Canadian zoologist William Ricker who claimed that the IPSFC research was unreliable and that fishways were not a means to preserving Fraser salmon. Ricker believed that Hells Gate posed no threat to migrating salmon, and that commercial over fishing did. He held that stringent regulations should be placed on fishing for Fraser salmon. The fishways at Hells Gate became a tourist attraction in the 1970s. Among the attractions for tourists are the airtram, food outlets, observation decks and an educational fisheries exhibit.
Тарих
Бұл атау 1808 жылы осы тар жолды "Ешбір адам бармауы тиіс жер, өйткені бұл тозақтың қақпалары" деп сипаттаған саяхатшы Саймон Фрейзердің күнделігінен алынған. Саймон Фрейзер келгенге дейін, тіпті соңғы мұз дәуірінің соңында да, Хеллс Гейт – алғашқы халықтардың қонысқа орналасуы мен лосось балық аулауға жиналатын жері болған. Ескі қоныстардағы археологиялық жазбалар мен адам сүйектерінің изотоптық талдауы, каньондағы жергілікті халықтардың қоныстану және көші-қон үлгілері Тынық мұхиты лососінің маусымдық көші-қон үлгілерімен байланысты екенін көрсетеді. 4000–6000 жыл бұрынғы соңғы мұздың еріген кезінде, мұздың ұзын тілдері каньонның үстіндегі өзен алабында бөгеттер мен тоғандар құрап, үлкен су қоймалары мен жаңа көлдер пайда болды – бұл лосось үшін өте қолайлы шарықтану орындарын жасады. Осы мұздық аралық кезеңде лосось Фрейзер өзенін мекендеп, жоғары ағысқа шарықтану жолы ретінде Хеллс Гейт өткелін пайдаланды. Екі тік, дерлік тік гранодиоритті қабырғалармен шектелген, өте тар өткел және жоғары су ағысы лосось үшін ағысқа қарсы сапарды өте қиын етті, сондықтан олар өзен жағасында немесе судың айналмалы тоқтарында демалатын. Осының нәтижесінде, Хеллс Гейттің геологиясы жергілікті балықшыларға өзен жағасында жиналған лососьті оңай ұстауға мүмкіндік берді, олар күшті ағыстар мен толқындардан қашуға тырысты. Хеллс Гейт Фрейзер өзені бойындағы ең танымал балық аулау орындарының біріне айналды – колониялық кезеңге дейін де, кейін де – жаз айларында лосось аулау үшін көптеген аборигендер мен еуропалық қоныс аударушылар жиналатын. Балықшылар жақын жартастарда немесе айналасындағы жартастардан созылған арнайы ағаш платформаларда тұрып, лососьді ұстау үшін ұзын торларды қолданды. Мэттью Эвенден айтқандай, Хеллс Гейтте лосось балық аулау өте өнімді болғандықтан, Фрейзер өзені бойындағы аборигендердің мәдениеті "лосось экономикасына" негізделген. Саймон Фрейзер 19 ғасырдың басында өзеннің картасын жасағаннан кейін, ол (және Хеллс Гейт те) Тынық мұхиты мен болашақта Британдық Колумбия болып қалатын ішкі аймақ арасындағы белгілі бір дәліз болып қалыптасты. Дегенмен, Фрейзер алғаш атап өткендей, Хеллс Гейттегі 45 метрлік ені бар аймақтан су көлігімен қауіпсіз өтуге амал жоқ.
Тозақ қақпасының слайды
1850 жылдары Фрейзер каньоны алғашқы халықтар мен тері саудасының дәлізінен «Карибу жолы» деп аталатын қарбалас бағытқа айналды, оны алтын іздеушілер Жоғарғы Фрейзер бассейніне қол жеткізуді көздеді. 1880 жылдары Канадалық Тынық мұхиты темір жолы жас Канада Доминионының шалқая жатқан провинцияларын біріктіру үшін жаңа континенттік темір жол салды. Бұл ұлт құру жобасы Фрейзер каньоны арқылы Британдық Колумбияның жағалауын Ішкі аймақпен (және Канаданың қалған бөлігімен) байланыстыратын Хеллс Гейттегі өзеннің батыс жағалауында жаңа темір жол участаларының салынуына әкелді. Кейбір адамдар КПТ құрылысы кезінде өзенге тасталған тастар мен қиындықтар өзен ағынын шектеді және лосось балығының өтуіне кедергі келтірді деп мәлімдейді, бірақ бұл тұжырымды қолдайтын тарихи немесе физикалық дәлелдер жоқ. 1911 жылдың басында Канаданың Солтүстік темір жолы каньонның оңтүстік және шығыс жағалауында екінші континенттік темір жолды салуға кірісті, ол бір жылдың ішінде аяқталды. Жаңа темір жол төсегін жасау үшін каньон қабырғаларын қазғанда, тас пен қиындықтар қайтадан өзенге, соның ішінде Хеллс Гейтке елеулі көлемде төгілді. 1914 жылдың басында, CNoR аяқталғаннан кейін екі жыл өткен соң және жаңа туннель салынып жатқанда, үлкен тас Хеллс Гейт кіреберісінің үстіндегі өзенге құлады. Өзен төрінде тараған қиындықтар су тереңдігінің 5 метрге тік түсуіне және су жылдамдығының секундына 5 метрден секундына 6,75 метрге дейін артуына себеп болды. Жергілікті тұрғындар және кейіннен биологтар бақылағандай, судың жоғары жылдамдығы лосось балығының жүзу қабілетін асып кетті, нәтижесінде ерте өлім мен келесі жылы лосось шабақтарының санының азаюына әкелді. 1914-1915 жылдардың қысында Хеллс Гейттегі көшіп бара жатқан лосось балығына кедергі келтіретін экологиялық және физикалық өзгерістерді түзету үшін алғашқы әрекет ретінде өзеннен тонналап тас пен қиындықтар алынып тасталды. 1915 жылдың басында Хеллс Гейт таза деп жарияланды. Үкімет шенеуніктері Хеллс Гейттегі өзен толық қалпына келтірілгенін мәлімдеді, бірақ көптеген биологтар тас құлауы өзеннің экологиясын өзгертіп, қалыпты жағдайға келтіруге болмайды деп санайды.
Қысқа мерзімді
Қысқа мерзімде Hells Gate-тегі құлау салдарынан ортаның өзгеруі мекендеу ортасының жойылуына және лосось түрлерінің азаюына әкелді. Құлау өзеннің ортасын турбуленттілік пен тығыздықты арттыру арқылы өзгертті, соның салдарынан лососьтың ағысқа қарсы жүзу қабілеті күрт төмендеді, себебі Hells Gate арқылы сапардан шаршаған көптеген балықтар ағысқа қайтарылды. Су деңгейінің күнделікті өзгеруі де кейбір балық түрлерінің өтуіне кедергі келтірді, тіпті Эвенден құлауды "үлкен бөгетке" теңеді. Құлаудың әсері өзен жоғары қарай лососьтың азаюында және балықпен үздіксіз жабдықтауда көрінді, бұл лососьтың өсуі мен азаюының кезектесіп қайталану цикліне әкелді. Маусымның басында келген лосось ағындары өзгерген ортада кейінгі ағындарға қарағанда жақсырақ сақталды, ал кейінгі ағындарда айқын азаю байқалды. Ағысқа қарсы жүзе алмайтын лосось бұрын пайдаланбаған өзендер мен салаларға қоныс аударды, ал балықтың шоғырлануы Hells Gate өткелінен бірнеше километрге дейін артты. Қызыл лосось сокиге қарағанда экологиялық зиянға көбірек ұшырады, себебі олардың денесі кішкентай және жүзу қабілеті нашар. Лосось жаңа жерлерде шаруа болуға мәжбүр болды, көптеген балықтар шаруалыққа жетпей қайтыс болды немесе мекендеу ортасы "қолайсыз" болғандықтан аз ұрпақ берді. Өзен жоғары қарайғы лосось популяциясының көп бөлігін құрайтын "растық топтардағы" өзгерістер Hells Gate-тегі кедергіге байланысты болды. Сонымен қатар, өткелден өтпеген лососьтың көп бөлігі әйелдер болды (Спуззам сағасында еркек-әйел арақатынасы 1:20 болды). Нәтижесінде, қысқа мерзімде лосось популяциясы азайды.
Ұзақ мерзімді
Жер сілкінісі салдарынан туындаған және ласосьқа қауіп төндіретін экологиялық өзгерістер қысқа мерзімде зиянды болғанымен, ұзақ мерзімде апатқа ұшырауы мүмкін, себебі "бір жылдық жүріс жойылса, ол қайтадан оралмайды". Жер сілкінісінен кейін шамамен 14 жыл бойы ласось санының төмендеуі байқалды. Тынық мұхитының ласосі төрт жылдық циклмен дамиды, кейбір жылдары "көбірек", ал кейбіреулері "азырақ" болады; 1913 жыл "көбірек" жыл болды, ал 1917 жыл да сондай болуға тиіс еді. Дегенмен, 1917 жылы ласось саны ерекше төмен болды, бұл "бастапқы циклдің" өзгеруін көрсетті. 1913 жылы 2,401,488 ласось өндірілді деп есептелсе, 1917 жылы бұл көрсеткіш 559,702 ласосьқа дейін төмендеді. 20-шы ғасырдың ортасына қарай жер сілкінісі Жоғарғы Адамс өзеніндегі ласосьтың көп бөлігін жойды, ал қалпына келтіру жұмыстарының нәтижесі шектеулі болды. Бабкок ласось санының азаюы аймақтағы ласосьтың "құрылымын жоюға" әкелуі мүмкін деп санайды. 1941 жылы жасалған зерттеулерде Хеллс Гейт ласось өтуіне кедергі келтіргені айтылды, онда өтудің астында жиналған ласосьтар шағылысуға дайын сокиге айналды. Балық өткелдері орнатылғаннан кейін соки саны артты, ал өзеннің жоғарғы ағысындағы қызыл ласось саны жаңадан қалпына келді. Нәтижесінде, ласосьтың "үйге оралу қабілеті өте күшті", сондықтан көптеген сокилер адамның қоршаған ортаға тигізген өзгерістерінің салдарынан зардап шегеді.
Әлеуметтік және саяси әсерлері
Өзен ортасының өзгеруі шабақ популяциясына қауіп төндірді, бұл өз кезегінде Канада үкіметі мен аймақтың түпкі халықтары арасында шиеленіс тудырды. 1914 жылдың шілдесінде Нлака’памух тайпасының балықшылары дәстүрлі балық аулау маусымын бастау үшін келді. Олар өздерінің жері деп санайтын дәстүрлі балық аулау орнына жеткенде, провинциялық қоғамдық жұмыстар басқармасы өзендегі құлаудың салдарынан тазарту жұмыстарын жүргізіп жатқандықтан, оларға балық аулауға тыйым салды. Олар балық аулау құқығынан айырылғандары үшін әділетсіздікке ұшырағанын Үндістер ісі жөніндегі департаментке хат арқылы жеткізді. Бүркенің тазалануын бақылап отырған комиссар балықшыларға құлаудың көптеген себептері бар екенін, бірақ бастысы – балықты қорғау екенін айтты. Нлака’памух халқы балықтың азаюына Канадалық Тынық мұхиты темір жолын кінәлады, ал "бір жылда олар аулайтын балықтың саны өзен сағасындағы ақ адамдар бір күнде аулаған балықтың санына тең болмайды" деді. Олар алты күн бойы балық аулау мүмкіндігінен айырылып, шығындарын өтеуді Департаменттен сұрады. Бірақ Үндістер ісі жөніндегі департамент Теңіз және балық шаруашылығы департаментінің ресми есебі жазылғанға дейін ешқандай шара қолданылмайтынын Нлака’памух тайпасына хабарлады. Бұл жағдай Нлака’памух тайпасын одан әрі ашуландырып, олар өздерінің мәселесіне көмектесу үмітімен оқиғаны баспасөзге жариялады. Алайда бұл оларды федералды балық шаруашылығы офицері Ф.Х. Каннингхам енгізген аптасына төрт күн балық аулау шектеуінен сақтай алмады. Балық шаруашылығы департаменті жүргізген Адмирал Гейт тасқынынан кейінгі қалпына келтіру жұмыстарын түпкі халықтар қанағаттанарлықсыз деп бағалады. 1916 жылы түпкі халықтар тобы қақпаны қалпына келтіру бойынша ұсыныстар мен жақсартулар енгізді, бірақ Балық шаруашылығы қызметкерлері оларды қабылдамады және олардың идеялары ескерілмеді. Регламенттер мен балықтың азаюы салдарынан түпкі халықтар жергілікті ашаршылыққа ұшырады, ал коммерциялық балық аулау ағысы төмен қарай жалғасты. Балық аулау түпкі халықтар экономикасына азырақ үлес қоса бастады және олар балық аулауға шектеулерге бейімделу үшін Скена өзен жүйесіне жүгінуге және лось аулауды күшейтуге мәжбүр болды. Коммерциялық балық аулау құлауға байланысты мәселелерге қатыспады. Олар үкіметтің физикалық кедергілерді жоюға бағытталған шараларын, сондай-ақ түпкі халықтардың балық аулауына кедергі жасау туралы шешімін қолдады. Коммерциялық балық аулау төрт жылға кешіктірілді және 1917 жылға дейін құлаудың әсерін сезінбеді, ол кезде жалпы аулау 6 883 401 құрады, ал 1913 жылы ауланған 31 343 039 шабаққа қарағанда бұл көрсеткіш азайды. Коммерциялық балық шаруашылығы құлаудың салдарынан өнімдерін әртараптандырды, сонымен бірге балық аулау күшін күшейтті. Ол кезде Генри Белл Ирвинг Фрейзер балықшылығы "іс жүзінде өткенге жатады" деп мәлімдеді.
Халықаралық Тынық мұхит теңізіндегі ласось балықшылары комиссиясы (IPSFC)
Онжылдықтар бойы Тынық мұхитының лосось қорының кімге қанша бөлігі тиесілі болуы туралы даулар болғаннан кейін, 1937 жылы Канада мен АҚШ бірлескен басқару және лосось аулау туралы келісімге қол қойды, ол Тынық мұхитының лосось конвенциясы (PSC) деп аталды. Бұл конвенция Тынық мұхитының лосось балықтарын аулау жөніндегі халықаралық комиссияны (IPSFC) құрды, ол конвенцияның міндеттемесін орындап, Тынық мұхитының лососьтарын зерттеуге арналған сегіз жылдық оқу жүргізуге тиіс болды. Комиссия осы зерттеулердің нәтижелеріне сүйене отырып, өз міндеттемесін қалыптастыратын болады. Американдық зерттеуші Уильям Томпсон IPSFC-нің зерттеу тобына жетекшілік етті, ол әртүрлі жоғары ағымдағы жерлерде балықтарды таңбалады, олардан талдау үшін деректер жинады. Осы орындардың бірі – "Ала қақпасы" болды, онда ғалымдар жағалауда лосось аулап, таңбалап, түрлік талдау үшін қабыршақтарын алып, содан кейін оларды өзенге қайтарды. 1938 жылы IPSFC "Ала қақпасы" маңында Фрейзердің қиылған лососьтарының тоқтағанын анықтады. Балықтар таңбалау торларына бірнеше рет түсіп, өзеннің тар жолында тоқталып, таңбаланғаннан кейін өзеннің төменгі ағысында қайта пайда болды. Осы нәтижелерге сүйене отырып, Томпсон 1939 жылдан бастап "Ала қақпасына" көбірек назар аударуға шешім қабылдады. 1941 жылы Фрейзер лососьтарының көші-қонында ерекше оқиға болды. Бұрынғы жылдары балықтардың шаруашылық маусымында бір аптаға дейін тоқтағаны байқалған, ал биылғы жылы бұл тоқтау шілдеден қазанға дейін бірнеше айға созылды. Томпсон бұл мүмкіндікті пайдаланып, таңбалау жұмыстарын едәуір арттырды және бұл жұмыстың «қазімізге дейін жасалған ең ауқымды таңбалау бағдарламаларының бірі» екенін мақтанышпен айтты. Тарихи зерттеу деректерін қарастырып, Томпсон «Ала қақпасы» бойынша талдауын кең тарихи контекстке енгізді және өз зерттеулерін пайдалана отырып, «Ала қақпасындағы» тас кедергі Фрейзер өзеніндегі лососьтардың ондаған жылдар бойы азаюының басты себебі екеніне қорытынды жасады. Бұл мәселені шешу үшін 1944 жылы бірнеше балық өткелдерін салу жұмыстары басталды.
Халықаралық дау
Канадалық зоолог Уильям Рикер, IPFSC-де жұмыс істейтін ғалымдардың бірі, балық өткелдерін салу туралы шешімді және Томпсонның зерттеулерін қатаң сынады. Рикер Томпсонның зерттеуінің негізгі тұжырымын жоққа шығарды: тек 20% балық Hells Gate арқылы өте алады. Ол бұл деректердің таңдаулы болғандықтан сенімсіз және шатастыратын болып табылатынын мәлімдеді. Рикердің пікірінше, зерттеу әдістемесіне түзетулер енгізу арқылы оңай шешілетін екі себеп болды: таңбаланған балықтар орташадан нашар балықтардың таңдаулы үлгісінен алынған болуы мүмкін, ал таңбалаудың өзі балықтың Hells Gate-тегі күшті ағыс арқылы жүзу қабілетін қиындатуы мүмкін. Рикер Томпсонның бұл мәселелерді тиісті түрде қарастырмағанын және осылайша "Hells Gate лосось көші-қонына елеулі кедергі келтіреді" деген қорытындыны толығымен жоққа шығаруға жеткілікті себептер бар екенін айтты. Рикер Томпсонның зерттеулерінің басқа да аспектілерін, соның ішінде су деңгейі мен Hells Gate арқылы сәтті өту арасындағы себеп-салдар байланысы туралы оның болжамдарын сынады. Ол сондай-ақ бастапқы тазалаудан кейін маңызды кедергілер болмағанын көрсететін (Hells Gate жоғары және төменгі ағысындағы жыныс арақатынасына негізделген) дәлелдер бар екенін атап өтті. Рикердің сын-пікірлері мен Томпсонның жауабы балық шаруашылығы зерттеу қауымдастығында үлкен дау тудырды. Бұл осы мәселеге қатысты тараптар мен кеңінен қоғамдық пікір үшін ұлттық шекаралар бойынша жүргізілген күрес ретінде қарастырылды. Кейбіреулер Рикердің Томпсон мен IPSFA-ға наразылығын білдіргенін сенді. Олар бұл жаңалықтың Рикерді және оның бұрынғы бөлігі болған Канаданың Биологиялық кеңесін ұятқа қалдырғанын, өйткені олардың осы кедергіні анықтауы керек еді деп мәлімдеді. Олар Рикердің сын-пікірін осы реніштің көрінісі және "Тынық мұхитының жағалауындағы барлық биологиялық балық шаруашылығы жұмысына жасалған шабуыл" ретінде қарастырды. Томпсон да Рикердің мотивациясы ғылыми емес деп ойлады. Сондықтан ол осы ниеттерді ашықтауға міндетті деп санады, сондықтан оның жауабы талқылауды Hells Gate-тен Рикердің және оның канадалық балық шаруашылығы зерттеушілерінің еңбегіне ауыстырды. Томпсон Канаданың Балық шаруашылығы зерттеулер кеңесінің бастапқы тазалаудан кейін Hells Gate-те бірдеңе дұрыс емес екенін қасақана немесе бейсалы болғандықтан елемегенін айтты. Бұл екі мүмкіндіктің өзі де канадалық ғалымдарды қорлау болар еді. Рикер мен Канадалық балық шаруашылығы ғылымына қатысты осы сын-тегеуріндерден басқа, Томпсон балық саны жақсарып келе жатқандықтан, балық өткелдері табысты және қажет екенін мәлімдеді. Осы даудың екі тарапы да әртүрлі түзету шараларын ұсынды. Томпсон Тынық мұхиты лососінің азаюына қоршаған орта факторлары себеп екенін және ең жақсы ем - көші-қон жолына келтірілген зиянды қалпына келтіру екенін айтты. Рикердің пікірінше, Фрейзер лососі үшін басты қауіп - балық аулаудың шамадан тыс көптігі және балық өткелдеріне ғана сүйену "қауіпті ойын" болар еді. Оның орнына, лосось балық аулауына қатаң ережелер енгізілуі керек, әйтпесе олар шамадан тыс балық аулау қаупіне ұшырауы мүмкін. Сонымен қатар, ол табиғатты қорғаушылар мен балықшылар балық өткелдерін салуды олардың сақтығын жеңілдету үшін сылтау ретінде пайдалануы мүмкін деп қорқады, бұл Фрейзер лососінің тіршілігіне қауіп төндіретін болар еді.
Қайта қалпына келтіру жұмыстары
1943 жылға қарай IPSFC Hells Gate бойындағы лосось өтуіне кедергі келтіретін 37 кедергіні анықтады. IPSFC-ден биологиялық және инженерлік деректерді қамтитын ресми ұсыныс алғаннан кейін, 1944 жылы Канада және АҚШ үкіметтері Hells Gate-те балық өткелдерін салу жоспарын бекітті. 1946 жылы екі жағалаудағы балық өткелдерінің құрылысы аяқталды, бұл 23 және 54 фут аралығындағы су деңгейінде лосось үшін оңай өтуді қамтамасыз етті. Дегенмен, кейбір су деңгейлерінде мәселелер сақталды. 50–65 фут биіктігінде және 11–17 фут төменгі деңгейінде лосось өзенге қарсы жүзуде қиындықтарға тап болды. Осыған жауап ретінде 1947 жылы оң жағалауда 54 және 70 фут аралығында жұмыс істейтін, ал 1951 жылы аяқталған сол жағалаудағы ұқсас деңгейде жұмыс істейтін екі жоғары деңгейдегі балық өткелі салынды. Бірақ кейбір мәселелер шешілмеді, сондықтан 1965 жылы сол жағалаудағы балық өткелі 92 фут деңгейіне дейін кеңейтілді. Соңғы толықтыру 1966 жылы сол жағалауда 24 фут деңгейінен төмен лосось өтуіне көмектесетін көлбеу бөгеттерді орнату болды. 1966 жылы балық өткелдері жобасының жалпы құны 1 470 333 долларға бағаланды, оны АҚШ және Канада үкіметтері тең бөлісті. Инфляцияға байланысты, 2010 жылы бұл шамамен 9,8 миллион долларға тең. Нәтижесінде, балық өткелдері табысты болды, өйткені 1941 және 1945 жылдар арасындағы қысқа мерзім ішінде Hells Gate арқылы өтетін лосось саны бес есеге артты. 1946–1949 жылдары IPSFC Фрейзер өзеніндегі балық аулау саласына қатысты бірнеше қатаң шектеулер енгізді, оның ішінде балық аулау маусымын кешіктіру және оны ертерек аяқтау шаралары болды. Бастапқыда максималды қорғауға басымдық берген қатаң шаралар сәтті болды, себебі 1950 жылдардың басында лосось популяциясы арта берді. Кейбір сарапшылар осы шектеулердің лосось популяциясын қалпына келтіруге, балық өткелдерін салудан да тиімдірек болғанын айтты, соның салдарынан балық өткелдерін салу туралы шешімді сынады. IPSFC-нің қалпына келтіру жұмыстарының жалпы табысынан кейін, Канада үкіметі қызыл лосось туралы келісімге қол жеткізуді бастады. 1957 жылы қол қойылған Қызыл лосось протоколы қызыл лосось қорының тұрақтылығын қамтамасыз етуді көздеді, сонымен қатар Канада мен АҚШ лосось қорының тең үлесін бөлісуі керек екенін белгіледі.
Нәтижелері
Кейбіреулер Хеллс Гейтқа балық өтетін жолдардың орнатылуы Фрейзер ласосінің санының артуына ғана емес, сонымен қатар Фрейзер каньонында болашақ гидроэлектр стансаларын салуға халық қолдауының азаюын қамтамасыз ету тактикасы болды деп санайды. 1971 жылы Хеллс Гейт және оның балық өтетін жолдары Хеллс Гейт Аэротрамының құрылысы аяқталғаннан кейін туристік орынға айналды. Туристік кешенде тамақтандыру орындары, көру платформалары және аймақтың тарихы мен ласось көшісі туралы экологиялық деректі фильмдерді көрсететін білім беру балық шаруашылығы көрмесі бар.
Климат
Hells Gate жылы жазғы Жерорта теңізі климатына (Кеппен климаттық типі Csb) ие. Ол жағалаудың теңіздік климаты мен ішкі жартылай шөлейтті климатты бөліп тұратын көшіп-қоныс климаттық аймақта орналасқан.
Ақырғы жолдар
Hells Gate Airtram Транс-Канада тас жолының тұрақ орнынан басталып, Фрейзер өзенінің қарсы бетіндегі төменгі терминалына түседі. Бұл терминал жаяу жүргіншілерге арналған аспалы көпірдің қасында орналасқан, онда бақылау алаңы, мейрамхана, сыйлық дүкені және басқа да туристік тартымдылықтар бар. Ол 1970 жылы швейцариялық Habegger Engineering Works компаниясымен салынды және 1971 жылдың 21 шілдесінде ашылды.
Мәдениеттік сілтемелер
"Hell's Gate" – Британдық Колумбияда қайнатылатын сыраның бір түрі және оның аты осы аймақтың атына байланысты қойылған.