Кіріспе

Мур және басқалар. Демпсиге қарсы, 261 U. S. 86 (1923), АҚШ Жоғарғы Сотының шешімі бойынша сотталушылардың бұқаралық үстемдік жүргізген сот процестері оларды Он төртінші түзетудің Тиісті процес туралы ережесімен кепілдендірілген тиісті процестен айырды. Ол арыз берушілердің Habeas Corpus туралы арызын қабылдамау туралы аудандық соттың шешімін өзгертті. Бұл іс Жоғарғы Соттың құқық туралы заңға сәйкес келетін қылмыстық істерді қараудың прецеденті болды.

Іс бойынша фактілер

Мур Демпсиге қарсы іс – 20 ғасырда сотқа келіп түскен алғашқы іс болды. Бұл іс Оңтүстіктегі қылмыстық сот жүйесінде афроамерикандықтарға қатысты қараумен байланысты, олар бөлінген қоғамда өмір сүрді, олардың құқықтарын шектеген. Іс Арканзас штатының Филипс округіндегі Элейн нәсілдік төңкерісіне қатысы бар деп саналған ақ адамның өліміне байланысты он екі адамның қудалануынан туындады. 1919 жылдың 30 қыркүйегінде қарашаруалар одағы жиналған шіркеудің сыртында атыс кезінде теміржол күзетшісі, ақ нәсілді адам қаза тапты. Қаралардың бүлік көтерілуі туралы қауесет тарағаннан кейін, губернатор Чарльз Хиллман Броу ауылдық округке федералды әскерлерді жіберіп, жүздеген қара нәсілді адамдарды тұтқындады. Басқа қара нәсілділерге тек әскери жолдамалары болған жағдайда ғана қоғамдық орындарда болуға рұқсат берілді. Оқтар атқаннан кейін бір апта ішінде ақ нәсілділер мен федералды әскерлер 200-ден астам қара нәсілді адамдарды өлтірді. Содан кейін жергілікті жер иелері мен саудагерлерден құралған үлкен жюри кімге айып тағу керектігін шешті. Басқаларға қарсы куәлік беруге дайын болған және жер иелері қойған кез келген талаптармен жұмыс істеуге келіскен қара нәсілділер босатылды; ал көшбасшылар деп белгіленгендер немесе сенімсіз деп танылғандар айыпталушы деп танылды. Кейіннен айыпталушылар ұсынған мәлімдемелерге сәйкес, көптеген тұтқындар куәлік беру немесе жақын уақытта айғақтарынан бас тартса, өлім жазасымен қорқытып, жазалау үшін соққыға ұшырады, қамшымен сауаттандырылды немесе электр тогымен азапталды. 122 айыпталушыға айып тағылды, оның ішінде 73-і кісі өлтіруге айыпталып отырды. 1919 жылдың 2 қарашасында Филипс округінің билігі айыпталушыларды кісі өлтіру айыптары бойынша сотқа тартты. Фрэнк Хикс Клинтон Лиді бірінші дәрежелі кісі өлтіруде кінәлі деп айыпталды, ал Фрэнк Мур, Эд Хикс, Дж. Е. Нокс, Пол Холл және Эд Коулман оған көмектескен деп айыпталды. Хикс және барлығы он бір айыпталушы соттың тез арада өткен барысында өлім жазасына кесілді: айыпталушылардың адвокаттары, сот басталғанға дейін клиенттерімен кездеспеді, куәгерлерді шақырмады, ешқандай дәлел ұсынбады және айыпталушыларды куәлік беруге шақырмады. Алғашқы сот үш жарым сағатқа созылды, содан кейін толығымен ақ жюри сегіз минут ішінде бірінші дәрежелі кісі өлтіру бойынша кінәлі деп шешім шығарды. Келесі сот процестері де осылай болды; әрбір жағдайда сотқа он минуттан да аз уақыт кетті. Он екінші айыпталушы бірнеше аптадан кейін, жюри төрт минут ойластырғаннан кейін өлім жазасына кесілді. Оттыз алты айыпталушы сотқа барудың орнына екінші дәрежелі кісі өлтіруді мойындады. Алтымыш жеті айыпталушы сотқа тартылып, айыпталып сотталды; олар түрмеге әртүрлі мерзімге сотталды. Сот процесіне ақ нәсілділердің наразылықтары үстемдік етті; қарулы ақ нәсілділердің көпшілігі сот ғимаратының төңірегінде жиналды. Кейіннен судья Холмс өз пікірінде «ақталу мүмкіндігі ешқашан болған емес» деді, өйткені қазылар жұртшылықтан қорқып қалды. Арканзас газеті сот процесін «құқық үстемдігінің» жеңісі деп мақтады, өйткені ешбір айыпталушы линчтен қаза таппады.

Тергеу

NAACP өзінің көмекші хатшысы Уолтер Ф. Уайтты 1919 жылдың қазан айындағы зорлық-зомбылықты тергеп шығу үшін жіберді. Аралас нәсілді және шашы сары Уайт, линчтер мен тәртіпсіздіктерді тергеу кезінде қажет болғанда, ақ адам ретінде танылу үшін сыртқы түрін пайдаланды. Ол Чикаго Daily News газетінен құзыреттілік куәлігін алды, бұл губернатор Браумен сұхбаттасуға көмектесті. Уайт Филлипс округінде ақ және қара нәсілді адамдармен сұхбаттаса алды, бірақ оның түсті адам екені жайлы қауесеттерді естігеннен кейін сапарын қысқартуға мәжбүр болды. Уайт өзінің зерттеу нәтижелерін Daily News, Chicago Defender және The Nation газеттерінде, сондай-ақ NAACP-тің "The Crisis" журналында жариялады, қара нәсілділер арасындағы жоғары қаза болғандар саны және олардың өліміне қатысты үкімет тарапынан қудалаудың жоқтығы туралы хабарлады.

Шағым

NAACP Элейн ісі бойынша айыпталушылар үшін апелляциялық шағымды ұйымдастырды. Ол 50 000 доллардан астам қаражат жинады және қорғаныс тобы үшін Литтл-Роктен шыққан африкалық американдық адвокат Сципио Африканс Джонсты және Конфедерация ардагері, Арканзас штатының бұрынғы бас прокуроры полковник Джордж У. Мерфиді жалдады. Айыпталушылардың ісі екі бағытта дамыды. Айыпталушылардың адвокаттары Арканзас Жоғарғы Сотында алты іс бойынша үкімдерді күштен шығаруға қол жеткізді: Эд Уэр, Уилл Уордлоу, Альберт Джайлс, Джо Фокс, Альф Бэнкс-кене және Джон Мартин (әрі қарай Уэр және т.б.). Бұл сот шешімінің сөздік қателігіне байланысты болды. Сотталушылардың кінәлі екендігіне қатысты, бірінші немесе екінші дәрежелі кісі өлтіруге кінәлі екендігін нақты көрсетілмегендігі туралы шешім шығарылды; осыған сәйкес, бұл істер қайта қаралу үшін төменгі сатыдағы сотқа қайтарылды. Олар қайтадан сотталды, бірақ штаттың жоғарғы соты қара нәсілді қазылар алқасына қатысты кемсітушілік, он төртінші түзету және 1875 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңға қайшы келеді деп, үкімдерді жоққа шығарды. 1923 жылдың сәуір айында төменгі сатыдағы сот екі жылдан астам уақыт бойы олардың істерін қараған жоқ, сондықтан Арканзас штатының заңына сәйкес, айыпталушылар босатуға құқылы болды. 1923 жылдың 25 маусымында Арканзас штатының Жоғарғы сотынан оларды босату туралы бұйрық алынды. Арканзас штатының Жоғарғы соты Мур және тағы бес кісі өлтіруге айыпталғандардың өлім жазасын бекітті, ақ нәсілді қазылар алқасына қатысты шағымды мерзімінен тыс деп таныды. Сот бұқаралық қысым мен куәгерлерді мәжбүрлеу әдісі айыпталушылардың заңмен қорғалатын сот процесінен айырылмағанын анықтады. Айыпталушылар Арканзас Жоғарғы Сотының шешіміне қарсы АҚШ Жоғарғы Сотына сертификат беру туралы өтінішпен жүгінді. Айыпталушылар Арканзас штатының сотында өткен іс жүргізу, сот талаптарымен сәйкес келсе де, оларды тек формальды түрде қанағаттандыратынын айыптап, хабеас корпус туралы жарлық беруді сұрады. Олар айыпталушылардың конституциялық құқықтарын ескермей, қарулы топтың қысымымен сотталғанын және сотқа дейінгі жарияланым іс жүргізуді бұзғанын дәлелдеді. Қорғау тобы бастапқыда бұл өтінішті федералды сотқа беруге ниеттенген, бірақ сол кездегі жалғыз судья Миннесота штатындағы басқа сот міндеттеріне тағайындалды және айыпталушылардың өлім жазасы орындалуына дейін Арканзасқа қайтып келмейтін. Бұл туралы сот қаулысы шығарылды. Кейінірек бұл шешім Мемлекеттік Жоғарғы Сот тарапынан күштен шығарылса да, бұл процесс сотталушыларға федералды сотта хабеас корпус бойынша көмек алуға мүмкіндік беру үшін өлім жазасының мерзімін ұзартты. Арканзас штаты АҚШ Жоғарғы Сотының Франк пен Мангум (1915) ісі бойынша шешімін негізге ала отырып, тар заңдық позицияны ұсынды. Штат кінәлілердің мойындауды алу үшін немесе топты қорқыту үшін қолданылған азаптау туралы дәлелдерге қарсы шыққан жоқ, бірақ бұл шын болса да, бұл заңмен қорғалатын сот процесінен бас тартуға жатпайды деп мәлімдеді. Федералды округ соты бұл талапқа келісіп, өтінішті қабылдамады.

АҚШ Жоғарғы Сотының іс жүргізуі

Сот айыпталушы қара нәсілді ер адамдардың кінәлі деп танылуына қатысты мәселелерді қарастырмады, егер олардың құқықтары Конституцияның он төртінші түзетуінің «әділ сот процесі» тармағы бойынша сот процесі барысында шектелген-шетелгені туралы мәселені қарастырды. 6-2 дауыспен қабылданған шешімде судья Холмс, халықтың басымдығымен өткен сот процесінің «әділ сот процесі» ережелерін бұзғанын жазды. Ол сондай-ақ, федералдық соттар habeas corpus туралы өтініш алған жағдайда, штаттық соттардағы кемсітушілік туралы шағымдарды қарауға және әділетсіз сотталған күдіктілерді босатуға бұйрық беруге міндетті екенін айтты.

Макрейндолдтардың қарсылығы

Сотталған Джеймс К. МакРейнольдс, оған сотталған Джордж Сазерленд қосылды, қолдағы мәселені "маңызды" деп санады. Ол, егер штаттық сотта қылмыс жасағаны үшін сотталған адам, конституциялық қорғалған құқықтарын шектеген оқиғалар болғанын мойындап, федералдық сотқа жүгінуге мүмкіндік алса, жазаны кейінге қалдырудың қазіргі ұзақ тізімі одан да ұзара түседі деп айтты.

Шешімнің әсері

Соттың шешімі бойынша, іс төменгі сатыдағы сотқа қайта жіберілді. Прокуратура мен қорғаушылар ақырында Мур ісіндегі айыпталушылардың екінші дәрежелі кісі өлтіру қылмысын мойындасты, ал олардың алдыңғы мерзімдері есепке алынатын болды.