Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Изофтал қышқылы – формуласы C6H4(CO2H)2 болатын органикалық қосылыс. Бұл түссіз қатты зат фталь қышқылы мен терефталь қышқылының изомері болып табылады. Тазартылған изофтал қышқылының (PIA) негізгі өнеркәсіптік қолданылуы полиэтилен терефталат (PET) шайырларын және қанықпаған полиэстер шайырларын (UPR) және басқа да жабын шайырларын өндіруге бағытталған. Изофтал қышқылы – бензолдикарбон қышқылының үш изомерінің бірі, ал қалғандары фталь қышқылы және терефталь қышқылы. Кристалды изофтал қышқылы сутекті байланыстармен байланысқан молекулалардан тұрады, олар шексіз тізбектерді құрайды.
Isophthalic acid is an organic compound with the formula C6H4(CO2H)2. This colorless solid is an isomer of phthalic acid and terephthalic acid. The main industrial uses of purified isophthalic acid (PIA) are for the production of polyethylene terephthalate (PET) resin and for the production of unsaturated polyester resin (UPR) and other types of coating resins. Isophthalic acid is one of three isomers of benzenedicarboxylic acid, the others being phthalic acid and terephthalic acid. Crystalline isophthalic acid is built up from molecules connected by hydrogen bonds, forming infinite chains.
Дайындық
Изофтал қышқылы жылына миллиард килограмм көлемінде метаксиленді оттегімен тотықтыру арқылы өндіріледі. Зертханада хром қышқылын тотықтырғыш ретінде пайдалануға болады. Ол сондай-ақ калий метасульфобензоатын немесе метабромбензоатын калий форматымен қосу арқылы да түзіледі (соңғы жағдайда терефтал қышқылы да пайда болады). Барий тұзы, гексагидраты түрінде, суда өте жақсы ериді (бұл фталь және терефтал қышқылдарынан өзгешелік). Увит қышқылы, 5-метилизофтал қышқылы, мезитиленді тотықтыру немесе пирорацемиялық қышқылды барит суымен конденсациялау арқылы алынады.
Isophthalic acid is produced on the billion kilogram per year scale by oxidizing meta xylene using oxygen. In the laboratory, chromic acid can be used as the oxidant. It also arises by fusing potassium meta sulfobenzoate, or meta bromobenzoate with potassium formate (terephthalic acid is also formed in the last case). The barium salt, as its hexahydrate, is very soluble in water (a distinction between phthalic and terephthalic acids). Uvitic acid, 5 methylisophthalic acid, is obtained by oxidizing mesitylene or by condensing pyroracemic acid with baryta water.
Қолданбалар
Ароматты дикарбоксил қышқылдары коммерциялық маңызды полимерлердің прекурсорлары ретінде (ацил хлоридтері түрінде) қолданылады, мысалы, отқа төзімді материал Nomex. Изофтал қышқылы терефтал қышқылымен қосылғанда, сусындар және тағамдық өнімдерге арналған пластикалық бөтелкелерді жасау үшін ПЭТ-қайырларын өндіруде пайдаланылады. Жоғары өнімді полимер полибензимидазол изофтал қышқылынан жасалады. Сонымен қатар, бұл қышқыл оқшаулағыш материалдарды өндіру үшін маңызды компонент болып табылады.
Aromatic dicarboxylic acids are used as precursors (in the form of acyl chlorides) to commercially important polymers, e. g. the fire resistant material Nomex. Mixed with terephthalic acid, isophthalic acid is used in the production of PET resins for drink plastic bottles and food packaging. The high performance polymer polybenzimidazole is produced from isophthalic acid. Also, the acid is used as an important input to produce insulation materials.