Кіріспе
Ацетат – ацетат қышқылының негізбен (мысалы, сілтілік, топырақты, металдық, металл емес немесе радикалдық негіз) қосылуынан түзілген тұз. "Ацетат" сондай-ақ конъюгат негізін немесе ионды (әсіресе, теріс зарядталған анионды) сипаттайды, ол әдетте сулы ерітіндіде кездеседі және химиялық формуламен жазылады. Ацетат ионы мен оң ионының (катион) бірігуінен түзілген бейтарап молекулалар да "ацетаттар" деп аталады (сондықтан, қорғасын ацетаты, алюминий ацетаты және т.б.). Олардың ең қарапайымы – сутек ацетаты (ацетат қышқылы деп аталады), тиісті тұздары, эфирлері және полиатомдық анионы бар. Өнеркәсіпте жылына өндірілетін шамамен 5 миллион тонна ацетат қышқылының көп бөлігі ацетаттар өндірісіне жұмсалады, олар көбінесе полимерлер түрінде болады. Табиғатта ацетат – биосинтездің ең көп таралған құрылыс блогы болып табылады.
An acetate is a salt formed by the combination of acetic acid with a base (e. g. alkaline, earthy, metallic, nonmetallic or radical base). "Acetate" also describes the conjugate base or ion (specifically, the negatively charged ion called an anion) typically found in aqueous solution and written with the chemical formula The neutral molecules formed by the combination of the acetate ion and a positive ion (called a cation) are also commonly called "acetates" (hence, acetate of lead, acetate of aluminium, etc.). The simplest of these is hydrogen acetate (called acetic acid) with corresponding salts, esters, and the polyatomic anion , or
Most of the approximately 5 million tonnes of acetic acid produced annually in industry are used in the production of acetates, which usually take the form of polymers. In nature, acetate is the most common building block for biosynthesis.
Номенклатура және ортақ формула
Тұз құрамында ацетат ионының формуласы , , немесе деп жазылады. Химиктер ацетатты көбінесе OAc− немесе, сирек кездесетін, AcO− деп көрсетеді. Осылайша, HOAc – сірке қышқылының символы, NaOAc – натрий ацетаты, ал EtOAc – этил ацетаты (Ac – ацетил тобы CH3CO үшін қолданылатын символ). "Ac" псевдоэлемент символы кейде химиялық формулаларда ацетат ионының толық ионын білдіретін символ ретінде кездеседі. Оны актиниум символымен шатастырмау керек, актинидтер қатарының бірінші элементі; контекст мағынасын анықтауға көмектеседі. Мысалы, натрий ацетатының формуласы "NaC2H3O2" емес, "NaOAc" деп қысқартылуы мүмкін. OAc аббревиатурасын қолданғанда, пероксиуксус қышқылымен шатасудан сақтану керек; түсініктілік үшін және қателіктерге жол бермеу үшін, екі қосылысты да қамтитын мәтіндерде HOAc-тан аулақ болу ұсынылады. Оның жүйелі атауы этаноат (/ˈɛθənoʊ.eɪt/) болғанымен, ацетат IUPAC ұсынған балама атау ретінде жиі қолданылады.
Тұздары
Ацетат анионы, [CH3COO]− (немесе [C2H3O2]−), карбоксилаттар отбасының бірі болып табылады. Ол сірке қышқылының конугатты негізі. pH 5,5-тен жоғары болғанда сірке қышқылы ацетатқа айналады.
Эстерлер
Ацетат эфирлерінің жалпы формуласы CH3CO2R, мұндағы R – органил тобы. Эстерлер – нарықтағы ацетаттың басым түрлері. Ацетат тұздарынан айырмашылығы, ацетат эфирлері көбінесе сұйық, липофильді және кейде ұшқыш болып табылады. Олардың иісі жағымды, көбінесе тәтті, арзан және әдетте аз улы болғандықтан танымал. Ацет қышқылы өндірісінің шамамен жартысы көптеген бояулардың құрамына кіретін поливинил спиртінің алғы құралы – винил ацетатын өндіруге жұмсалады. Ацет қышқылының екінші ең ірі қолданылуы – целлюлоза ацетатын өндіруде. Шындығында, "ацетат" дегені – целлюлоза ацетатының кәсіби жаргоны, ол талшықтарды немесе әртүрлі өнімдерді, мысалы, аудиожазбалар жасауға қолданылатын ацетат дискілерді өндіруде қолданылады. Целлюлоза ацетаты көптеген тұрмыстық тауарларда кездеседі. Көптеген өнеркәсіптік еріткіштер ацетаттар болып табылады, оның ішінде метил ацетаты, этил ацетаты, изопропил ацетаты, этилгексил ацетаты. Бутил ацетаты – тағам өнімдерінде қолданылатын хош иіс. Сезімтал тышқандарға натрий ацетатының (20 немесе 60 мг/кг дене салмағына) ішкі қуысқа инъекция жасау бас ауруын тудырады және этанолдың тотығуынан пайда болған ацетаттың ішімдіктен кейінгі аурудың (мастурбация) негізгі факторы болуы мүмкін деп ұсынылған. Ацетат деңгейінің жоғарылауы миды қоса алғанда, көптеген тіндерде аденозиннің жиналуына әкеледі, ал этанолдан кейін тышқандарға аденозин рецепторларының антагонисті – кофеин беру ноцицептивті мінез-құлқының төмендеуіне себеп болды. Ацетаттың иммуномодуляциялық қасиеттері бар және Haemophilus influenzae сияқты тыныс алу жолдарының патогенді бактерияларына қарсы туа біткен иммундық жауапқа әсер етуі мүмкін.