Кіріспе

Күн физикасында Бэбкок моделі және оның түрлері Күнде байқалатын магниттік және күн дақтарының үлгілерін түсіндіруге бағытталған механизмді сипаттайды. Ол Гораций У. Бэбкок есімімен аталады.

Тарих

Күн дақтарының қазіргі заманғы түсінігі Георг Эллери Хейлден басталады, ол магнит өрістері мен күн дақтарын байланыстырды. Хейл күн дақтары циклінің мерзімі 22 жылға жететінін және бұл кезеңде күннің магниттік диполі екі рет полярлық бағытын өзгертетінін болжады. 1961 жылы Хорас У. Бэбкок күн динамикасының сапалық моделін ұсынды. Күн ең ірі масштабта 22 жылдық жартылай тұрақты кезеңділігі бар тербелісті магнит өрісін сақтайды. Бұл тербеліс Роберт Б. Лейтон ұсынған Бэбкок-Лейтон динамо циклы деп аталады, ол күннің полоидты және тороидты магнит өрістерінің арасындағы энергияның тербеліс алмасуын қамтиды.

Бэбкок-Лейтон динамо циклы

Динамоның жарты циклі бір күн дақтарының күн цикліне сәйкес келеді. Күннің максималдық кезеңінде сыртқы полоидты диполярлы магнит өрісі динамо циклының ең төменгі күшіне жақын болады, бірақ дифференциалдық айналу арқылы туындайтын ішкі тороидты квадруполярлы өріс өзінің ең жоғары күшіне жақын болады. Динамо циклының осы кезеңінде конвекциялық аймақтағы жоғары көтерілу фотосфера арқылы тороидты магнит өрісінің пайда болуына ықпал етеді, нәтижесінде күн дақтарына сәйкес келетін шоғырланған магнит өрісінің аймақтары пайда болады. Күн циклының төмендеу кезеңінде энергия ішкі тороидты магнит өрісінен сыртқы полоидты өріске ауысады және күн дақтарының саны азаяды. Күн циклының минимум кезеңінде тороидты өріс ең төменгі күшке ие болады, күн дақтарының саны азаяды, ал полоидты өріс ең жоғары күшке жетеді. Келесі 11 жылдық күн дақ циклінің басталуымен магниттік энергия полоидты өрістен тороидты өріске қайта ауысады, бірақ бұл ретте алдыңғы циклға кері полярлыққа ие болады. Бұл процесс үздірілмей жалғасады және идеалдандырылған, қарапайым жағдайда әрбір 11 жылдық күн дақ циклі Күннің ірі масштабты магнит өрісінің жалпы полярлығының өзгеруімен байланысты.