Кіріспе

Американдық заңгер және саясаткер (1960 жылы туған)

Эми Джин Клобучар (ағылш. Amy Jean Klobuchar; 25 мамыр 1960 жылы туған) – американдық саясаткер және заңгер, 2007 жылдан бері Миннесота штатының аға сенаторы. Миннесотаның Демократиялық партиясының филиалы – Миннесотаның Демократиялық-еңбекші партиясының (DFL) мүшесі, ол бұрын Миннесота штатының Хеннепин округінің округтік прокуроры болып қызмет еткен. Плимут қаласында дүниеге келген Клобучар Йель университетін және Чикаго университетінің құқық мектебін бітірген. 1998 жылы Хеннепин округінің округтік прокуроры болып сайлануға дейін Миннеаполистегі екі заң фирмасында серіктес болды, бұл оны Миннесота штатының ең көп халқы бар округіндегі барлық қылмыстық қудалауға жауапты етті. Клобучар алғаш рет 2006 жылы Сенатқа сайланды, Марк Дейтонның орнын басып, Миннесота штатының сайланған тұңғыш әйел сенаторы атанды. 2012 жылы ол штаттың 87 округінің 85-інде жеңіске жетіп, қайта сайланды. Клобучар 2018 жылы тағы да қайта сайланды. 2009 және 2010 жылдары ол Демократиялық партияның «көтеріліп келе жатқан жұлдызы» деп сипатталды. Клобучардың саяси көзқарастары заманауи либерализммен үйлеседі. Ол денсаулық сақтау реформасы, тұтынушылардың құқықтарын қорғау, ауыл шаруашылығы және климаттың өзгеруіне баса назар аударады. Ол өзінің қарапайым, Орта Батыс мінез-құлқымен және Миннесотаның ауылдық аймақтарында жеңіске жету қабілетімен танымал. 2019 жылдың 10 ақпанында Клобучар 2020 жылғы сайлауда АҚШ президентіне Демократиялық партиядан кандидат болуға ниетті екенін жариялады. 2020 жылдың 2 наурызында ол сайлау кампаниясын тоқтатты және Джо Байденді қолдады. 2021 жылы Сенат Ережелер комитетінің төрағасы болды.

Ерте өмір және білім

Миннесота штатының Плимут қаласында туған Клобучар Роза (туған аты Хьюбергер) мен Джим Клобучардың қызы. Оның анасы 70 жасында зейнеткерлікке шыққанға дейін екінші сыныпты оқытты. Оның әкесі Джим, зейнеткер спорт журналисі және Star Tribune газетінің колонкасы, словен тегінен шыққан. Ол Плимут қаласындағы мемлекеттік мектептерде оқыды және Уэйзата орта мектебінде үздік бітіруші, сондай-ақ сыныптың қазынашысы және хатшысы болды. 1982 жылы Йель университетінен саяси ғылымдар бойынша бакалавр дәрежесін Magna cum laude деген жоғары жетістікпен алды. Йельде оқығанда Клобучар сол кездегі вице-президент және бұрынғы сенатор Уолтер Мондейлдің стажеры болды. Оның жоғары оқу орнындағы диссертациясы, "Куполды ашу" атты еңбегі, Миннеаполистегі Хьюберт Х. Хамфри метродомын салуға байланысты он жылдық саясаттың 250 беттік тарихын қамтиды және 1986 жылы Waveland Press баспасында жарық көрді. Йельді бітіргеннен кейін Клобучар Чикаго университетінің заң мектебіне түсті, онда Чикаго университеті заң журналының редакторы болды және 1985 жылы заң докторы дәрежесін Magna cum laude деген жоғары жетістікпен алды.

Ерте мансап

Заң факультетін бітіргеннен кейін Клобучар корпоративтік заңгер болып жұмыс істеді. Саясатқа алғашқы қадамы бала туғаннан кейін 24 сағаттан соң ауруханадан шығуға мәжбүр болған кезде жасады, жағдай Клобучардың қызы Әбигейлдің жағдайымен күрделенді. Өкілдікке түсуден бұрын Клобучар 1990 жылы Фрименді қоса, DFL кандидаттарын қолдауда белсенді болды. Аудандық прокурор сайлауы партиялық емес, бірақ Фриман, Клобучар сияқты, демократ.

Хеннепин округінің прокуроры

1998 жылы Клобучар Фримен қосымша мерзімге үміткер болмағаннан кейін Хеннепин округінің прокуроры болып сайланды. 2001 жылы «Миннесота заңгері» журналы оны «Жылдың адвокаты» деп атады. Клобучар 2002 жылдың қарашасынан 2003 жылдың қарашасына дейін Миннесота округтік прокурорлар қауымдастығының президенті болды. 2002 жылы Клобучар бастама көтеріп, штат заңдарына өзгеріс енгізілді, соның нәтижесінде рецидивтік мас күйде көлік жүргізушілерге қылмыстық айып тағылу мүмкін болды. 2003 жылы Клобучар өте резонансты іспен айналысты: Хеннепин округінің прокуратурасы бұрынғы кәсіби бейсболшы Кирби Пакеттке қатысты жыныстық қылмыс жасады деген айып тақты. Алайда, қазылар алқасы Пакеттке тағылған барлық айыптан босатылды. Клобучардың қызмет ету кезеңінде Хеннепин округінің прокуратурасы «хат» тасымалдаған адамдарды соттады. Ол кезде АҚШ-та мұндай айыптаулар бойынша қудалау жасау сирек кездесетін. Клобучар сондай-ақ балаға алимент төлемеген бірнеше еркекке қарсы қылмыстық іс қозғады. Клобучар «қылмыскерлерді тым оңай босататын» судьяларды мұқият тексеруге ниеттенгенін мәлімдеді. 2000 жылы Клобучардың апелляциялық шағымы нәтижесінде судья иммигрант айыпталушыға берген жаза екі күнге ұзартылды, бұл айыпталушының депортациялану қаупін күрт арттырды. Алғашқы жаза 364 күннен тұрған. 365 күн немесе одан көп мерзімге сотталған адамның депортациялануы мүмкін еді, ал Клобучар қосымша берген екі күн айыпталушыны осы шектен асырып жіберді. Вера Әділет институтының талдауы Клобучардың қызмет ету кезеңінде Хеннепин округінде түрмедегілер саны 20%-ға өскенін көрсетті, бұл талдау Клобучардың талап еткен қатаң жазалармен байланысты болды. APM Reports Бүррелл ісіндегі маңызды кемшіліктерді де анықтады. Осы жағдайларға байланысты оның жазасы 2020 жылдың желтоқсан айында Миннесота Кешірім беру кеңесі тарапынан жеңілдетілді. 2004 жылы Клобучар АҚШ сенаторы Джон Керридің президенттік науқанын қолдады және науқанның өкілі ретінде Миннесота штаны бойынша сапарлады. Кейбір өлім-жітімдерге байланысты қоғамдық пікір қақтығыстары туды, бірақ Клобучар ешқандай айып тақпады. Ол кездегі әдетке сәйкес, әсіресе Миннесотада, мұндай жағдайларда айыптау туралы шешімді қабылдау үшін Клобучар үлкен қазылар алқасының ұсынымдарына сүйенді. Үлкен қазылар алқасын пайдалануын сынға алғандар бұл процестің ашықтығы жеткіліксіз екенін және Клобучардың қабылданған шешімдерге қатысты жауапкершіліктен қашып кету тактикасы болуы мүмкін екенін айтты. Бұл жаңадан қозғалған тергеу Клобучардың президенттік науқанын аяқтағаннан кейін бірнеше ай өткен соң және демократтардың ықтимал кандидаттарының бірі – Джо Байденнің серігі ретінде танылғаннан кейін басталды.

2006 жыл

2005 жылдың басында АҚШ сенаторы Марк Дейтон 2006 жылы қайта сайлануға түспейтінін жариялағаннан кейін, Клобучар DFL партиясынан кандидаттыққа ие болудың басты үміткері ретінде көзге түсті. Ол бастапқыда Миннесота штатының бас прокуроры лауазымына кандидат болуды жоспарлаған, бірақ Сенатқа кандидат болуға көндірілді. Бас сайлауда Клобучар республикалық партиядан Марк Кеннеди, Тәуелсіздік партиясынан Роберт Фицджеральд, Конституция партиясынан Бен Пауэрс және Жасыл партиядан Майкл Кавланмен бақ сынасты. Клобучар сайлау кампаниясы бойында сауалнамаларда көш бастап, дауыстардың 58% алып жеңіске жетті, ал Кеннеди 38%, Фицджеральд 3% дауыс жинады. Ол Миннесота штатының 87 округінің сегізінен басқа барлығында жеңіске жетті. Клобучар – Миннесота штатынан АҚШ сенаторы болып сайланған тұңғыш әйел. (Мюриел Хамфри, штаттың алғашқы әйел сенаторы және АҚШ-тың бұрынғы екінші ханымы, күйеуінің мерзімі біткеннен кейін қалған өкілеттігін толықтыру үшін тағайындалды, сайланбады.)

2012 жыл

Клобучар АҚШ Сенатында екінші мерзімге сайланды, республикалық штат өкілі Курт Биллсті 35 пайыздық айырмамен (65,23% - 30,53%) басып өтіп, барлық округтерді, екі округтің өзінен басқа, жеңіп алды.

2018 жыл

Клобучар үшінші мерзімге түсіп, 24 ұпай айырмашылықпен қайта сайланды. Республикалық партиядан ұсынылған кандидат – штат өкілі Джим Ньюбергер. Бұл сайлау шарасы тартысты болған жоқ, Клобучар 17 қазанға дейін Ньюбергерден 9,9 миллион долларға қарсы 210 066 доллар жинады. Клобучар күз бойы дауыс беру сауалнамаларында екі таңбалы үстемдік сақтап келді.

Қызмет мерзімі

2009 жылдың қыркүйек айында жасалған сауалнамада Миннесота тұрғындарының 58%-ы Клобушардың жұмысын мақұлдаған, ал 36%-ы мақұлдамаған. 2010 жылдың 12 наурызында Rasmussen Reports мәліметтері бойынша, Миннесота тұрғындарының 67%-ы оның атқарып жатқан жұмысына ризашылық білдірді. The Winona Daily News оны "екі жаққа да бірдей қарайтын сирек кездесетін саясаткер" деп сипаттады. Уолтер Мондейл: "Ол сол қиын Сенатта көптеген адамдардан жақсы жұмыс істеді" деді. 2016 жылдың соңында 114-ші Конгресс аяқталғанда Клобушар кез келген сенаторға қарағанда көбірек заң қабылдады. 2017 жылдың ақпан айында ол Ресей мен президент Дональд Трамп пен оның әкімшілігі арасындағы байланысты зерттеу үшін тәуелсіз, екі партиялық комиссия құруды ұсынды. Трамптың Ресеймен байланысы туралы алаңдаушылық 2016 жылғы АҚШ сайлауына дейін оның сайлау штабының өкілдері Ресейдің жоғары деңгейдегі барлау қызметкерлерімен бірнеше рет байланысқа түскенін көрсететін хабарлар пайда болғаннан кейін күшейді. Клобушар АҚШ-Ресей қарым-қатынасына деген қызығушылығын 2016 жылдың желтоқсанында республикалық сенаторлар Джон Маккейн мен Линдси Грэммен бірге Балтық елдері мен Украинаға сапарға шығып көрсетті. 2017 жыл бойы ол жоғары деңгейде қолдауға ие болды, 2017 жылдың сәуір айында Star Tribune жүргізген сауалнамада оның мақұлдау деңгейі 72% құрады. 2017 жылдың қазан айында Morning Consult Клобушарды ең жоғары рейтингіге ие 10 сенатордың қатарына қосты, ал 2017 жылдың қараша айында KSTP телеарнасы жүргізген сауалнамада оның мақұлдау деңгейі 56% көрсетілді. 2019 жылдың сәуір айында Morning Consult жүргізген сауалнамада Клобушар 58% мақұлдаумен және 26% мақұлдамаумен Вермонт сенаторлары Берни Сандерс пен Патрик Лихиден кейін үшінші ең танымал сенатор деп танылды. Тиімді заң шығару орталығының мәліметінше, Клобушар 115-ші Конгрессте (2017-18 жж.) маңызды заңдарды қабылдаудағы табыстылығына қарай "күткеннен жоғары" баға алды. 2018 жылы Брет Каваноның Жоғарғы Сот төрелігіне үміткерлігін қарау кезінде Кавано алкоголь ішкеннен кейін естелік жоғалту жағдайларын бастан өткізгені туралы Клобушардың сұрақтарына ысқырып жауап берді, кейіннен ол кешірім сұрады. 2019 жылдың ақпан айында BuzzFeed News бұрынғы қызметкерлермен сұхбаттасулар мен электрондық хаттарды қарау нәтижесінде Клобушардың жиі қызметкерлерін қорлап, қатыгездік танытқаны анықталды, бұл оның ашуын бақылауға көп уақыт жұмсауды талап етті. Мақалада басқа қызметкерлер оны "әділ және тиімді" және жақсы басшы деп сипаттады. Politico журналы 2011 мен 2016 жылдар аралығында Клобушардың штатындағы жылдық кадр алмасу деңгейінің кез келген сенатордың арасында ең жоғары болғанын хабарлады – 36%. Huffington Post мақаласында оның өз қызметкерлеріне жаман қарым-қатынас жасауына байланысты жағымсыз беделге ие екені айтылды, кейбір қызметкерлер оның қатыгездікке бейім екенін мәлімдеді. Жағымсыз хабарларға жауап ретінде 61 бұрынғы қызметкер Клобушарды мақтап, оның оларға қамқор "ментор және дос" болғанын білдіретін ашық хат жазды. 115-ші Конгрессте ол дауыс берудің 0,5%-ына қатыспады, ал сенаторлардың үштен екісі одан да көп дауысқа қатыспады. Ағымдағы 116-шы Конгрессте (2019 жылғы қаңтардан 2021 жылғы қаңтарға дейін), президенттік науқаны кезінде 2020 жылғы қаңтар айына қарай ол дауыс берудің 39,1%-ын жіберіп алды, бұл оны Сенатта ең көп қатыспаған бес мүшенің біріне айналдырды. Клобушар 2021 жылдың 6 қаңтарында Трамптың жақтастары АҚШ Капитолийіне шабуыл жасаған кезде Капитолийде болды. Сенаттың Ережелер комитетіндегі демократтардың жетекшісі ретінде ол сенатор Рой Блантпен бірге 2021 жылғы АҚШ сайлаушылар алқасының дауыс санауы кезінде Сенаттағы пікірталасты басқарды. Ол сондай-ақ Блант, өкіл Родни Дэвис және өкіл Зои Лофгренмен бірге дауыс санаушы ретінде қызмет етті. Сенатта сенатор Тед Круз бастаған республикашылар Аризона штатының сайлау дауыстарын растауға қарсылық білдіргеннен кейін Клобушар Сенаттағы пікірталасқа қатысты. Ол сөз сөйлегеннен кейін көп ұзамай Капитолийге шабуыл жасалды. Сенат отырысын тоқтатқаннан кейін Клобушарға телефоны арқылы Капитолийдің ішінде оқ атылғаны туралы хабарланды, ол бұл туралы қатысушыларға мәлімдеді. Бірден Клобушар, сенаторлар, қызметкерлер және журналистер қауіпсіз жерге эвакуацияланды. Капитолий қауіпсіздікке қамтылғаннан кейін Конгресс қайтадан жиналды және сайлау санағы 7 қаңтардың таңғы сағаттарында расталды. Клобушар сайлау санағын растауды қолдады. Сол күні Клобушар Трампты қызметінен алу үшін АҚШ Конституциясының 25-ші түзетуін қолдау керектігін айтты, "өйткені президенттің өз елінің үкіметіне қарсы көтеріліске жетекшілік етуіне мүмкіндік беруге болмайды". Ол сондай-ақ бұзушылық фактісін тергеуді талап етті. Клобушар 2021 жылдың 20 қаңтарында Джо Байденнің инаугурациясында алғаш сөз сөйледі.

Демократиялық партиядағы рөлі

2008 жылдың 30 наурызында Клобучар демократтық президенттік сайлауда сенатор Барак Обаманы қолдайтынын жариялап, оған суперделегат ретінде дауыс беретінін уәделеді. Ол оның Миннесота штатындағы сайлауда 66 пайыз дауыспен жеңіске жеткенін, сондай-ақ өзінің "тәуелсіз пікірін" айтты. 2016 жылы ол Хиллари Клинтонның Демократиялық партияның президенттік үміткерлігіне қайта кандидаттығын қолдағандардың бірі болды. Клобучар 2015 жылдан бері АҚШ Сенатының Демократиялық бағыт беру және байланыс комитетінің төрағасы қызметін атқарып келеді. 2017 жылы ол комитеттің бағыт беруші төрағасы болды, ал Берни Сандерс байланыс төрағасы болды. Екеуі де 2017 жылы CNN телеарнасында денсаулық сақтау саясаты және Қолжетімді денсаулық сақтау заңының күшін жою мүмкіндігі тақырыбында Демократиялық партия атынан теледебатта өтті. 2020 жылы Клобучар Байден әкімшілігінде ауыл шаруашылығы министрі немесе АҚШ Бас прокуроры лауазымына кандидат болуы мүмкін деген болжамдар айтылды.

2020 жылғы президенттік науқан

The New York Times және The New Yorker Клобушарды АҚШ-тың алғашқы әйел президенті болуға ең мүмкін әйелдердің бірі деп атады, ал MSNBC және The New Yorker оны АҚШ Жоғарғы сотына үміткер ретінде қарастырды. 2019 жылдың 10 ақпанында Клобушар 2020 жылғы Демократиялық партияның президенттік іріктеу сайлауында қатысатынын жариялады. Ол 2020 жылғы науқанда көптеген демократ үміткерлерінің арасында өзін ерекшелеудің бір жолы ретінде юморды қолданатынын айтты. 2020 жылдың 19 қаңтарында The New York Times редакциясы президенттікке Клобушар мен Элизабет Уорренды қолдады. 2020 жылдың 2 наурызында, «Супер сейсенбіге» бір күн қалғанда, Клобушар науқанын тоқтатты және Джо Байденді қолдады. 2020 жылдың 21 мамырында Байден Клобушарды қоса алғанда, бірнеше әйелден вице-президенттікке үміткер ретінде қарастыру үшін ресми тексеруден өтуді сұрады. 18 маусымда Клобушар өзін қараудан шығарды, Байденнің түрлі-түсті әйелді таңдауы керек екенін айтты.

Саяси ұстанымдар

Клобучардың саяси ұстанымдары көбінесе қазіргі американдық либерализмінің бағытына сай. Ол аборт жасау құқығын қолдайды, ЛГБТ құқықтары мен «Қолжетімді сақтандыру» заңын жақтады, сондай-ақ Ирак соғысын сынады. 115-ші Конгресс кезінде ол президент Дональд Трамптың заңнама бойынша ұстанымын 31,1 пайыз жағдайда қолдады. GovTrack мәліметтеріне сәйкес, Клобучар 2016 жылдың соңында 114-ші Конгресс аяқталғанға дейін басқа сенаторлардың барлығынан көп заң қабылдады.

Жеке өмір және отбасы

1993 жылы Клобучар жеке практикадағы адвокат және Балтимор университетінің құқық мектебінің профессоры Джон Бесслерге тұрмысқа шықты. Олардың Йель университетін бітірген және Нью-Йорк қалалық кеңесінің мүшесі Кит Пауэрстің заңнамалық директоры болып жұмыс істеген қызы бар. Клобучар – Біріккен Христиандық шіркеуінің мүшесі және музыкант Зола Жезустің туысы. 2021 жылдың қыркүйегінде Клобучар 2021 жылдың ақпан айында 1А сатысы бар сүт безі қатерлі ісігіне шалдыққанын, сәтті ота жасалғанын және мамыр айында сәулелік терапиядан өткенин мәлімдеді. Тамыз айында дәрігерлер емдеудің барлығы сәтті аяқталғанын және ол қатерлі ісіктен толыққанды құтылғанын анықтады. Клобучардың әжесі мен атасы Словенияның Ақ Карниола аймағынан эмигранттар. Оның әкесінің әкесі Минесота штатының Темір жолағында кенші болған. Эмидің анасының әкесі мен шешесі Швейцариядан Америка Құрама Штаттарына көшіп келген.

Марапаттар мен құрметтер

Клобучар өзінің мансабында бірқатар марапаттар алды. «Миннесота заңгері» журналы оны 2001 жылы «Жыл адвокаты» деп атады. «Жұмыс істейтін ана» журналы оны 2008 жылы жұмыс істейтін отбасылардың мүддесі үшін атқарған еңбегі үшін «Конгрестегі үздік» деп таныды, ал «The American Prospect» оны «назарда ұстауға лайық әйел» деп атады. Ол республикалық өкіл Джон Микамен бірге 2012 жылғы Аграрлық саудагерлер қауымдастығының «Жыл заң шығарушысы» сыйлығының иегері болды. 2013 жылы Клобучар әскерилер арасындағы сексуалдық шабуылдың алдын алу бойынша күрестегі лидерлігі үшін Әскери қызметтегі әйелдер желісі (SWAN) ұйымдастырған ұлттық саммитте марапатталды. Сондай-ақ, 2013 жылы ол «Дені сау, аш емес балалар» заңын қабылдаудағы лидерлігі және Ұлттық балалар мен ересектер күтімі бағдарламасы (CACFP) арқылы ұсынылатын барлық тамақтардың жаңа тамақтану стандарттарын белгілеуге жасаған күш-жігері үшін CACFP-нің «Досы» сыйлығын алды. Клобучар мен сенатор Ал Франкен 2014 жылы Америка фермерлік бюросы федерациясының Миннесота бөлімшесінен «Фермерлік бюроның досы» сыйлығын алды. Ол 2015 жылы Америка адвокаттар қауымдастығының «Конгресс әділеттілігі» сыйлығын осал топтарды зорлық-зомбылықтан, пайдаланудан және шабуылдан қорғау және жұмыс орнындағы дискриминацияны жою жөніндегі күш-жігері үшін алды. Сондай-ақ, 2015 жылы Ұлттық тұтынушылар лигасы Клобучарды тұтынушы тауарларының қауіпсіздігін күшейту, әділ және бәсекелестік нарықты қамтамасыз ету және байланысқа қолжетімділікті арттыру, әсіресе сымсыз саласындағы жұмысы үшін «Трубашы» сыйлығымен марапаттады. 2016 жылы ол коммерциялық емес секторға берілгендігі және коммерциялық емес энергия тиімділігі заңын басқарғаны үшін Goodwill Industries ұйымынан «Goodwill саясатшысы» сыйлығын алды. 2017 жылы ол Ұлттық әйелдер адвокаттары қауымдастығынан Арабелла Бабб Мэнсфилд сыйлығын алды және Айова штаты университетіндегі Кэрри Чапман Кэтт орталығындағы әйелдер мен саясат кафедрасының Мэри Луиза Смит профессоры болып тағайындалды. 2021 жылы Клобучар Америка баспагерлері қауымдастығынан «Ерен қызметі үшін» сыйлығын алды.

АҚШ Сенаты

Ескерту: ±% бағаны әр партияның бұрынғы сайлаумен салыстырғанда алған дауыстарының жалпы санындағы өзгерісті көрсетеді.