Кіріспе

Уругвай рок алғаш рет 1950 жылдары Уругвайда пайда болды. Бірақ, Уругвайдағы рокқа нақты серпіліс, әлемнің көп бөлігінде болғандай, 1960 жылдардың басында The Beatles келген кезде болды. Елдің халқы аз және әлемдік мәдени орталықтардан шалқап жатқандықтан, әр түрлі мәдениеттердің (әсіресе, Аргентина мен Бразилияның жақындығынан) және жергілікті ерекшеліктердің қосылуынан қалыптасқан, түрлі жанрлар мен стильдерді қамтитын осы елдің рок музыкасы аймақтан тыс жерлерде көбінесе құпия сақталған. Бірақ, Интернет пен Spotify сияқты стриминг қызметтері арқылы музыка кітапханаларына оңай қол жеткізудің арқасында жағдай қазір өзгеріп келеді.

1960 жылдар: Битлз және Уругвайлық басқыншылық

Битлз тобы бүкіл әлемде зор танымалдыққа ие болды, соның нәтижесінде көптеген уругвайлық жастар өздерінің рок-топтарын құра бастады. 1960-шы жылдардың ортасында, британдық музыка толқыны АҚШ, Канада, Австралия және басқа елдерде ең жоғары деңгейге жеткен кезде, уругвайлық топтар Аргентинада кеңінен таныла бастады. Бұл мәдени құбылыс «Уругвайлық басқыншылық» деп аталды және бірнеше жылға созылды, себебі жазбалар компаниялары уругвайлық топтармен Аргентинада оларды насихаттау үшін келісімшарттар жасасты. Los Shakers тобы 1960-шы жылдардың ортасында, жастардың тобы «A Hard Day's Night» фильмін көргеннен кейін, Битлз тобына жауап ретінде құрылды. Олар бастапқыда Fab Four-дың дәл көшірмесі болғанмен, Los Shakers Латын Америкасы бойынша өте танымал болды және олардан кейін келген көптеген музыканттарға үлкен әсер етті. Олардың екінші альбомы «Shakers for You» (1966) Битлз тобының ізбесімен, психоделияға қарай бағытталды, бірақ Босса-Новаға сілтемелер де болды, әсіресе Бразилияда үлкен сәттілікке ие болған «Never, Never» әні, және ол «сол кезде бразилиялық музыкада пайда болған Тропикалия қозғалысына ықпал еткен болуы мүмкін». Los Shakers сияқты, осы кезеңде Уругвайда пайда болған басқа топтар да британдық әріптестеріне ұқсағысы келмей, ерекше дыбыс жасауға ұмтылды. Мысалдар: Los Iracundos, Kano y Los Bulldogs және Los Malditos. Алайда, Los Mockers бұл тізімге кірмейді. The Rolling Stones тобының күшті ықпалымен, олардың шығармаларында «жергілікті немесе аймақтық ерекшеліктердің ізі болған жоқ», дегенмен олардың мүшелері талантты орындаушылар және аранжировщиктер деп есептелді.

1970-1973 жылдардағы уругвайлық рок бумы

Аргентинаға уругвайлық шабуыл басылған кезде, El Kinto, Tótem, Psiglo, Génesis, Opus Alfa, Eduardo Mateo, Jesus Figueroa және Días de Blues мүшелерінен құралған жаңа рок музыканттары толқыны пайда болды. Constelacion және Discodromo Show сияқты радио және теледидар шоулары арқылы олар насихатталды. Гастон Чиарло (Дино) – Уругвайдағы рок музыкасының пионері, ол Beatles революциясынан бұрын электрлік блюз орындап, поп музыкасын жергілікті ырғақтармен және тақырыптармен үйлестірген. Эдуардо Матео және El Kinto сияқты ол кандомбеге де қызығушылық танытты, 1970 жылы шыққан Underground альбомында рок көзқарасын қабылдап, милонга сияқты стильдерді араластырды. Әндер жұмбақ сөздермен басталады, ал фондық дыбыста бейжай әңгімелер естіледі. 1970 жылы Эдуардо Матео El Kinto тобын таратып, оның екі мүшесі – гитарист Уолтер Камбон және барабаншы Луис Соса es тобын құрды. Бұл жоба қысқа ғұмыр сүрді, бірақ 1990 жылдары өте ерекше дыбысының арқасында қайта жаңғырылды, әндері «ерекше дауыстармен, қосымша музыкалық шулармен және кейде әндерді біріктіретін, кейде екіге бөлетін эффектілермен» толық болды. 1970 жылдардың басында пайда болған уругвайлық рок сахнасы музыканттардың жаңа латын Америкалық мәдени сәйкестігін іздеп жүргенін көрсетті. Рубен Рада мен Эдуардо Усета құрған Tótem осы мақсатқа жетуге тырысты, ал 1971 жылы шыққан олардың дебюттік альбомы ән жазудағы таланттылығы мен вокалдық шеберлігін көрсетті, бұл топтың Уругвайдағы ең сәтті топтардың біріне айналуына көмектесті және Уругвай музыкасының болашағына зор мұра қалдырды. Tótem-нен басқа, уругвайлық хард-рок тобы Psiglo да жер астынан шығып, кең аудиторияға жете алды. Deep Purple және Uriah Heep-тен шабыт алған Psiglo 1971 жылы құрылды және 1973 жылы шыққан Ideación дебюттік альбомымен өрге жұқты. Олардың солшыл саясаты мен бүлікшіл мінезі 1973 жылғы әскери төңкерістен кейін олардың жұмысын жалғастыруына мүмкіндік бермеді, ал олардың екінші альбомы 1981 жылға дейін жарық көрмеді, себебі әскери билік сол кезде оны шығарса, жазба компаниясын жабумен қорқытқан.

1973-1979: Уругвайдың тау түбінде

1973 жылы Уругвайда әскери диктатура билікке келді, соның салдарынан рок-бум аяқталды. 1975 жылы халық музыкасында канто популяр үстемдік құрды, бұл жанр электрлі аспаптарды, сондай-ақ шетелдік ырғақтар мен стильдерді қабылдамай, оларды ашық түрде сынға түсірді.

1980-1984 жж.: Диктатураның қалыптасқан күйін бұзу

Хорхе Галемирдің тұңғыш жеке альбомы (1981) Presentación, акустикалық балладаларды ырғақты кандомбе джаз аранжировкаларымен және уругвайлық мурганың жаңа поп-нұсқаларымен үйлестіріп, көптеген әртістерге зор ықпал етті, бірақ ол кең көрерменге жетпеді. Галемир 1970-ші жылдардағы уругвайлық рок сахнасынан шықты, бұрын El Syndikato, Карлос Канзани, Эдуардо Дарнаучанс және Эдуардо Риверамен бірге ойнаған, диктатураның мәдени жағдайын бұзуда маңызды рөл атқарды. 1981 жылы Джейме Рустың Aquello альбомы да жарық көрді. Бұрынғы Beatles әсеріндегі музыкасынан бас тартып, Aquello Францияда Уругвай, Аргентина, Франция және АҚШ музыканттарынан құралған халықаралық топпен жазылды. Осы жазу арқылы Рус "ешкімге еліктемей, тек өзіне ғана ұқсады" және "таңғажайып және алуан түрлі атмосферамен, сонымен қатар керемет мелодиясы бар, жақсы жазылған әндермен" ерекшеленді. Бұл әндер дәстүрлі үлгіде жасалған, бірақ болэро және Латын Америкасының ықпалымен аранжировкаланған, Рустың ерекше бейнесінің қалыптасуының бастамасы болды. Бір жыл өткен соң (1982) Рус Siempre son las cuatro альбомын шығарды, ол бұрынғыдан көбірек шикі және қараңғы әуенге ие болды.

1985-1989 жылдар: Уругвайдың жаңа рок

1985 жылдан кейін демократияның қайта орнатуымен, 12 жылдық диктатурадан соң уругвай рок-музыкасы қайта жанданды. Жаңа сахнаны Los Estómagos ең жақсы бейнеледі, олардың 1985 жылғы тұңғыш альбомы "Tango que me hiciste mal" «жаңа уругвай рок-музыкасының бастауы» деп есептеледі. Көбінесе панк-топ деп аталса да, Los Estómagos-тың қараңғы үні мен минималистік музыкасы оларды Sex Pistols емес, Bauhaus және Joy Division сияқты жаңа толқын топтарына жақындатады. Альбомның ерекше дыбысының себебі – Уругвайдың ескірген және жабдығы нашар дамыған студияларын пайдалану болды. 1985 жылы Acido және Alvacast сияқты топтармен уругвайлық хэви-метал сахнасы да дүниеге келді, ал Alvacast Уругвайда жазба шарт жасасқан алғашқы хэви-метал тобы болды. Alvacast 1987 жылы «Al Borde Del Abismo» атты алғашқы LP-ін жазды. Панк-рок пен жаңа толқыннан әсер алған басқа топтардың ішінде Traidores, Neoh 23, Zero және La Chancha Francisca бар. Сахна тірі және белсенді болды, концерттер астыртқы орындарда немесе «Монтевидео Рок» деп аталатын үлкен концерттер сериясында өтті (онда ең танымал хэви-метал тобы Alvacast қатысты), сонымен қатар шетелдік топтар да қатысты. Бұл дәуірдің көңіл көншіл дыбысы (пост-панк гитаралар, мұңды мәтіндер) негізгі бұқаралық ақпарат құралдарында аз қолдау тапты. Бұл сексендік жылдардағы рок-қозғалыс бірте-бірте әлсіреп, дерлік жоғалып кетті. Бұл кезең 1989 жылы Los Estómagos тобының тарауымен символдық түрде аяқталды деп есептеледі. Түзету: Уругвайда хэви-метал санатында шыққан топ – Acido. Бұл алғашқы фонографиялық жазба.

1990 жылдар

Тоқсанның ортасында компакт-дискілердің, кабельдік теледидардың танымал болуы және интернеттің пайда болуымен уругвайлық топтардың тағы бір буыны көрінді. El Cuarteto de Nos өздерінің “Otra Navidad en las Trincheras” альбомымен рекордтарды жаңартты, ал Buitres despues de la una (бұрынғы Estomagos мүшелерімен) “Maraviya” альбомымен шығармашылықтың биігіне жетті. 2000 жылы жарық көрген “Perdidos” атты жинақ альбомы 1990-жылдардың андерграунд сахнасын Loop Lascano, Kato, Camote, Gnomos, Samurai Porno, Sordromo және Elefante сияқты топтардың әндері арқылы көрнекті етті. Trotsky Vengaran – ішкі мәдениетте кең танылған топ, 30 жылдан астам өнер жолы мен он бір студиялық альбомы бар, ол көрермендер назары үшін тікелей Buitres-пен бәсекелеседі. 1991 жылы құрылған топ 1994 жылы “Salud, dinero y dinero” (“Денсаулық, ақша және одан да көп ақша”) атты алғашқы альбомын шығарды, содан бері ол шамамен екі жылда бір рет альбом жарыққа шығарады. 1995 жылы “El Peyote Asesino” тобы өз атты альбомымен және күшті андерграунд концерттерімен сахнаны жаңартты. Олардың музыкасы хип-хоп пен хард-роктың қосындысы болды, сонымен қатар Red Hot Chili Peppers және Beastie Boys әсері де байқалды. Platano Macho, La Teja Pride, La Abuela Coca (Manu Chao және Mano Negra-дан шабыт алған топ) және сол кездегі жаңадан бастаған La Vela Puerca сахнаға бұрын естілмеген сан алуандық сыйлады. Ірі жазба компанияларымен жасалған келісімдер топтарға альбомдарында сапалы дыбыс жазуға көмектесті, бұл жергілікті сахнаның көптен бері күтіп келген қарызы еді. Осы уақытта La Trampa Уругвайдың дәстүрлі фольклоры мен еңбектенген пост-панк-роктың үйлесімі арқасында танымал болды, олардың әндері эфирде ойналып, “Caída libre” сияқты жақсы сатылған альбомдар шығарды.

2000 жылдар

2001 жылы Монтевидеоның 90-шы жылдардағы андеграунд рок сахнасында Chicos Electricos, La Hermana Menor және The Supersonicos-пен бірге өркендеген Buenos Muchachos тобы үшінші альбомы – Dendritas contra el bicho feo арқылы толыққанды дамыды. Бұл альбомда The Velvet Underground және The Stooges сияқты топтарға сілтемелер жасалған, сонымен қатар милонга мен тангодан алынған элементтер де бар. El Peyote Asesino екінші альбомы Terraja шыққаннан кейін тарап кетті, ал La Vela Puerca ska punk стилінен өзінің ерекше стильін қалыптастыра келе, жергілікті дыбыстарды да үйлестіре отырып, танымалдылығын арттырды. 2003 жылы Oasis тобынан шабыттанған Astroboy тобы пайда болды. 2005 жылдан бастап La Vela Puerca және No Te Va Gustar (NTVG) Уругвайдағы ең танымал топтардың қатарына енді. El Cuarteto de Nos, No Te Va Gustar және La Vela Puerca Аргентинада да кең танылды, ел бойынша гастрольдік сапарлар жасап, Cosquín Rock, Pepsi Music сияқты жергілікті фестивальдерде өнер көрсетті.

Қазіргі заманғы

Жалпы алғанда, El Cuarteto de Nos, La Vela Puerca, No Te Va Gustar (NTVG), Buenos Muchachos және Buitres сияқты бұрынғы онжылдықтардың ең танымал топтары әлі де үнемі жаңа әндер шығарып, концерттер беріп жүр. ET y Los Problems және Molina y los Cosmicos сияқты бірнеше жаңа топтар сыншылардың назарын аударуда, олардың "спагетти-вестерн" мен Calexico әсері бар тәуелсіз фолк-рок музыкасы Бразилия мен АҚШ-тағы гастрольдерінің арқасында елден тысқары да танылуда. Сонымен қатар, 2000 жылы уругвайлық Oasis тобының үлгісімен құрылған, бірақ қазір Аргентиналық Babasónicos тобының студиясында жазылған Engañamundos альбомымен ересек, толыққанды дыбыс тапқан Boomerang тобы да өсіп жетілді.