Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Африкалық анархистік қозғалыс
South African anarchist movement
Оңтүстік Африкадағы анархизмнің тарихы 1880 жылдарға дейін жетеді және ХХ ғасырдың басынан 1920 жылдарға дейін еңбек және социалистік қозғалыстарда маңызды рөл атқарды. Оңтүстік Африканың анархистік қозғалысының бастапқы кезеңдері күшті синдикалистік бағытта болды. Ресей революциясынан кейін марксизм-ленинизмнің күшеуі және мемлекеттік репрессиялар нәтижесінде қозғалыстың көп бөлігі Коминтерн бағытына көшті, ал қалғандары маңызсыз болып қалды. 1970 жылдардан бастап апартеид үкіметіне қарсы тұрған кейбір тәуелсіз солшыл топтарда анархистік немесе революциялық синдикалистік әсердің белгілі бір іздері байқалды, бірақ анархизм мен революциялық синдикализм дербес қозғалыс ретінде Оңтүстік Африкада 1990 жылдардың басында ғана қайта жандана бастады. Қазіргі таңда Оңтүстік Африка саясатындағы маргиналды ағым болып табылады.
Anarchism in South Africa dates to the 1880s, and played a major role in the labour and socialist movements from the turn of the twentieth century through to the 1920s. The early South African anarchist movement was strongly syndicalist. The ascendance of Marxism–Leninism following the Russian Revolution, along with state repression, resulted in most of the movement going over to the Comintern line, with the remainder consigned to irrelevance. There were slight traces of anarchist or revolutionary syndicalist influence in some of the independent left wing groups which resisted the apartheid government from the 1970s onward, but anarchism and revolutionary syndicalism as a distinct movement only began re emerging in South Africa in the early 1990s. It remains a minority current in South African politics.
Ерте пайда болуы және құлдырауы: 1880-1920 жылдар
Оңтүстік Африкадағы алғашқы танымал анархист Генри Глассе болды, ол 1880 жылдары Порт-Элизабетке көшіп келген ағылшын иммигранты. Глассе лондондық анархистік үйірмелермен байланысын сақтап тұрды, олар Петр Кропоткиннің «Freedom» газетімен байланысты болған. Порт-Элизабет Механика институтында берген лекциясы негізінде Глассе 1901 жылы «Социализм – шипа» деген кітабын «Freedom Press» баспасында жариялады. Ол сондай-ақ 1902 жылы Кропоткиннің трактатымен бірге жарық көрген «Үкімет туралы сенімдер» атты еңбектің авторы болды. 1904 жылы Кейптаунда құрылған және барлық бағыттағы социалистерге есігі ашық Социал-демократиялық федерацияның (СДФ) белсенді анархистік қанаты болды. Ең танымал революциялық синдикалистік ұйым – Халықаралық социалистік лига (ХСЛ) еді. 1915 жылдың қыркүйегінде Йоханнесбургте құрылған ХСЛ Оңтүстік Африканың көп бөлігінде (Батыс Кейптен басқа) бөлімшелер ашты және 1917 жылдың қыркүйегінде Әлемдік өнеркәсіптік жұмысшылар лигасының (IWW) ықпалымен құрылған Африканың өнеркәсіптік жұмысшылары (IWA) ұйымын құрып, елдегі алғашқы қара африкалық кәсіподағын ұйымдастырды. 1918 жылы Кейптаундағы анархистер мен синдикалистер СДФ-тан шығып, революциялық синдикалистік Индустриалдық социалистік лиганы құрды, ол Батыс Кейпта IWA-ны қолдады және тамақ өңдеу заводтарында өз синдикалистік одағын құрды. ХСЛ және Индустриалдық социалистік лига одақ құрып, түрлі терілі адамдар арасында бірнеше одақтар құрды. Олардың негізін қалаушылар көбінесе ақ жұмысшы табының радикалды қанатынан болса, қозғалысқа қара африкалықтар, түсті терілілер және үнділер де мүше болып қосылды. ХСЛ, Индустриалдық социалистік лига (кейін қысқа мерзімге Коммунистік партия деп аталды), СДФ және басқа ұйымдар 1921 жылдың маусым-шілде айларында Оңтүстік Африка Коммунистік партиясына (ОАКП) бірікті, ал Коммунистік Интернал ұйымы 1920 жылдардың соңында түрлі болыпкестерлік элементтерді партиядан қуғанға дейін, партияның алғашқы маңызды тұлғаларын қамтамасыз етті. Перси Фишер сияқты бейтарап синдикалистер 1922 жылы кеншілердің Рэнд көтерілісіне белсенді қатысты, ол жалпы ереуілге айналған көтеріліске және ақ ереуілшілердің көп бөлігінің расистік көзқарастарына қарсы күресті. Ал IWA 1920 жылы Өнеркәсіптік және коммерциялық жұмысшылар одағына (ЖДБ) бірікті, бұл одақтың синдикализмнің ықпалына түсуіне себеп болды. ЖДБ Оңтүстік Африканың ауылдық аймақтарында маңызды рөл атқарды және бірнеше көршілес елдерге тарады. ЖДБ 1920 жылдардың соңында әлсіреп, 1930 жылдары Оңтүстік Африкада жоғалып кетті (дегенмен Оңтүстік Родезиядағы ЖДБ – Реформаланған өнеркәсіптік коммерциялық одақ (РОКО) 1950 жылдарға дейін сақталды).
The first notable anarchist in South Africa was Henry Glasse, an English immigrant who settled in Port Elizabeth in the 1880s. Glasse maintained contact with London based anarchist circles linked to Pyotr Kropotkin's newspaper Freedom. Based on a lecture he gave at the Port Elizabeth Mechanic's Institute, Glasse published Socialism the Remedy with Freedom Press in 1901. He also authored The Superstition of Government which was co published with a Kropotkin tract in 1902. The Social Democratic Federation (SDF), founded in Cape Town in 1904 and open to socialists of all persuasions, had an active anarchist wing. A notable revolutionary syndicalist formation was the International Socialist League (ISL). Founded in Johannesburg in September 1915, the ISL established branches across much of South Africa (excluding the western Cape) and organised the first black African trade union in the country, the Industrial Workers of Africa (IWA) – influenced by the Industrial Workers of the World (IWW) – in September 1917. In 1918, the anarchists and syndicalists in Cape Town left the SDF to form the revolutionary syndicalist Industrial Socialist League, which supported the IWA in the western Cape and also formed its own syndicalist union in food processing factories The ISL and Industrial Socialist League, which developed an alliance, also formed a number of other unions among people of colour. While their founders were mainly drawn from the radical wing of the white working class, the movement would develop a substantial black African, Coloured and Indian membership. The ISL, Industrial Socialist League (briefly renamed the Communist Party), the SDF, and other formations, merged into the official Communist Party of South Africa (CPSA) in June/July 1921, providing many notable early figures until the Comintern ordered the expulsion of various non Bolshevik elements in the late 1920s. Unaligned syndicalists like Percy Fisher were active in the miners' 1922 Rand Rebellion, a general strike turned insurrection, and strongly opposed the racism of a large sector of the white strikers. The IWA, meanwhile, merged into the Industrial and Commercial Workers' Union (ICU) in 1920, one reason why that union was influenced by syndicalism. The ICU would play a major role in rural South Africa, as well as spread into several neighbouring countries. The ICU began declining by the late 1920s, disappearing in the 1930s in South Africa (although the Southern Rhodesian ICU – the Reformed Industrial Commercial Union (RICU) – persisted into the 1950s).
Аралық кезең: 1920-90-шы жылдар
Индустриалдық социалистік лига мен ИСЛ КПСА-ға таратылғаннан кейін Оңтүстік Африкада белсенді немесе нақты анархистік немесе революциялық синдикалистік қозғалыс болған жоқ. ICU революциялық синдикалистік ықпалға ие болды, бірақ бұл либерализмнен қара ұлтшылдығына дейінгі идеялармен қатар өмір сүрді. 1970 жылдардың басындағы «Дурбан сәтінен» бастап, Жаңа солшыл идеялары апартеидке қарсы күреске белсенді түрде әсер ете бастады. Бұл саяси аренаға кейбір (көбінесе тікелей емес) анархистік және революциялық синдикалистік ықпалды әкелді, бірақ көбінесе ол айқын немесе үйлесімді болған жоқ. 1970 жылдардағы халық күресінен пайда болған маңызды құрылым – Оңтүстік Африка кәсіподақтарының федерациясы (FOSATU) болды. FOSATU-да дамыған «жұмыскерлік» бағыты анархизм мен революциялық синдикализмнің, сондай-ақ басқа да ағымдардың тікелей емес ықпалында болды. Біріккен демократиялық майданның (БДМ) «халық билігі» бағыты мемлекеттік құрылымдарды халықтың «төменгі деңгейдегі билігімен» алмастыру туралы шақыруымен анархистік идеялармен паралель жүрді. Бұл стратегия анархистік немесе синдикалистік идеялардан туындағанына ешқандай дәлел жоқ, бірақ UDF FOSATU-ның «жұмыскерлер бақылауына» және болашақты болжауға берген баса назарға ықпал етті. 1976 жылғы Совето көтерілісінен кейін Совето студенттерінің өкілді кеңесінің (SSRC) кем дегенде бір жетекшісі эмиграцияда ситуационистік ұстанымға көшті. 1980 жылдардың соңында ғана көптеген өзін анархист деп атайтындар пайда бола бастады, олардың көпшілігі контрмәдени қозғалыстармен байланысты болды.
After the dissolution of the Industrial Socialist League and ISL into the CPSA, there was no active or explicit anarchist or revolutionary syndicalist movement in South Africa. The ICU exhibited revolutionary syndicalist influence, although this co existed with ideas ranging from liberalism to black nationalism. Beginning with the "Durban Moment" in the early 1970s, New Left ideas began to influence parts of the anti apartheid struggle. These brought some (often indirect) anarchist and revolutionary syndicalist influence into the political scene, although often not very pronounced or coherent. A key structure which emerged from the popular struggle of the 1970s was the Federation of South African Trade Unions (FOSATU). The "workerist" tendency which developed in FOSATU, was indirectly influenced by anarchism and revolutionary syndicalism, among other currents. The "people's power" tendency in the United Democratic Front (UDF) paralleled anarchist ideas with its call for replacing state structures with grassroots "people's power." There is no evidence that this strategy arose from anarchist or syndicalist ideas, although the UDF was influenced by FOSATU's stress on "workers control" and prefiguration. Following the 1976 Soweto uprising, at least one leader of the Soweto Students Representative Council (SSRC) moved towards a situationist position in exile. It was only in the late 1980s that a number of self described anarchists began to appear, many associated with counter cultural movements.
Қайта өрлеу: 1990 жылдардан қазіргі уақытқа дейін
Анархизм, әр жердегі жеке адамдардың шашыраңқы жиынтығы емес, ұйымдасқан қозғалыс ретінде, 1990 жылдардың басында Оңтүстік Африкада Дурбан мен Йоханнесбург қалаларында құрылған шағын ұжымдармен ғана қайта жандана бастады. 1993 жылы Йоханнесбургте Анархистік революциялық қозғалыс (АРҚ) құрылды; оның студенттік бөліміне апартеидке қарсы күрес белсенділері кірді. 1995 жылы АРҚ-ны Жұмысшылар ынтымақтастығы федерациясы (ЖЫФ) алмастырды. ЖЫФ Дурбанда орналасқан және «Азаттық» журналын жариялаған ұжымды өзіне қосты. Олар «Жұмысшылар ынтымақтастығы» атты жеке журналды да шығарды. ЖЫФ платформалық дәстүрді ұстанды, ал АРҚ-қа қарағанда әлдеқайда еркін болды және негізінен қара жұмысшы табы мен студенттік күресте жұмыс істеді. Ол Зимбабве, Танзания және Замбиядағы жеке анархистермен және шағын анархистік ұжымдармен байланыс орнатты. Сондай-ақ, ол қысқа ғұмырлы Замбиялық ЖЫФ құруға көмектесті. 1999 жылы түрлі себептермен ЖЫФ таратылды. Оның орнына екі анархистік ұжым құрылды: Бикиша Медиа ұжымы және Забалаза кітапханасы. Бұл екі топ «Забалаза: Оңтүстік Африка революциялық анархизмі журналы» атты жинақты бірлесіп шығарды. 1990 жылдардың соңы мен 2000 жылдардың басында осы құрылымдардың белсенділері жекешелендіруге және үйден қууға қарсы күреске қатысты, ал Бикиша ресми түрде Жекешелендіруге қарсы форумға (ЖҚФ) мүше болды. 2003 жылы 1 мамырда платформалық Zabalaza Анархистік Коммунистік Федерациясы (ЖАКФ, немесе ZabFed) құрылды. Алғашқы ЖАКФ негізінен жергілікті анархистік топтардың қайта құрылуы болды, ол Гаутенг пен Дурбандағы бірқатар жаңа анархистік ұжымдарды (Анархистік қара крестің жергілікті бөлімін қоса алғанда) біріктірді, сонымен қатар Бикиша Медиа ұжымы мен Забалаза кітапханасын (олардың бірлескен журналы, Забалаза, ЖАКФ журналы болды). 2007 жылы өзінің құрылымдарын нығайту үшін ZabFed Zabalaza Анархистік Коммунистік Фронты (ЖАКФ, немесе ZabFront) болып қайта құрылды. Жаңа ЖАКФ – бұл ZabFed сияқты мүшелері ұжымдар арқылы қосылатын ұжымдық федерациядан айырмашылығы бар «жеке тұлғалардың федерациясы». Осы уақытқа дейін ЖАКФ-тің Свазилендте де мүшелері болды және Советодағы Моцуаледи шағын ауданында шағын әлеуметтік орталықты басқарып отырды. 2007 жылғы қайта құрумен ЖАКФ тек Оңтүстік Африкаға айналды, 2008 жылы бөлек Свази тобы құрылды. Бұл топ ЖАКФ-пен тығыз байланысты болды, бірақ одан ерекшеленді. 2000 жылдардың соңынан бастап ЖАКФ especifismo ықпалына түсті, бұл тенденция Уругвай Анархистік Федерациясынан (ЖАФ) шыққан. ЖАКФ Жекешелендіруге қарсы форумның (ЖҚФ) және Жерсіздер қозғалысының (ЖҚ) науқандарына қатысты. Сонымен қатар, ол Abahlali baseMjondolo және Батыс Каптың үйден қууға қарсы науқанына қолдау көрсету жұмыстарына қатысты. Осы жұмыстан басқа, ЖАКФ семинарлар мен насихатты ұйымдастырады.
As an organised movement, rather than a loose smattering of individuals here and there, anarchism only began to re emerge in South Africa with small collectives established primarily in Durban and Johannesburg in the early 1990s. In 1993, the Anarchist Revolutionary Movement (ARM) was established in Johannesburg; its student section included militants from the anti apartheid movement. In 1995, a larger movement, the Workers' Solidarity Federation (WSF), replaced the ARM. The WSF incorporated a Durban based collective which published the journal Freedom. It also produced its own journal entitled Workers' Solidarity. The WSF was in the tradition of platformism, as opposed to the far looser ARM, and focused mainly on work within black working class and student struggles. It established links with anarchist individuals and small anarchist collectives in Zimbabwe, Tanzania and Zambia. It also helped to establish a short lived Zambian WSF. In 1999, for a range of reasons, the WSF dissolved. It was succeeded by two anarchist collectives: the Bikisha Media Collective and Zabalaza Books. These two groups co produced Zabalaza: A Journal of Southern African Revolutionary Anarchism. In the late 1990s and early 2000s, activists in these structures were involved in struggles against privatisation and evictions, and Bikisha was formally affiliated to the Anti Privatisation Forum (APF). On May Day in 2003, the platformist Zabalaza Anarchist Communist Federation (ZACF, or ZabFed) was founded. The early ZACF was essentially a regroupment of local anarchist groups, bringing together a number of new anarchist collectives in Gauteng and Durban (including a local chapter of the Anarchist Black Cross), along with the Bikisha Media Collective and Zabalaza Books (whose joint journal, Zabalaza, became the journal of the ZACF). In 2007, to strengthen its structures, ZabFed was reconstituted as the Zabalaza Anarchist Communist Front (ZACF, or ZabFront). The new ZACF is a unitary "federation of individuals", as opposed to a federation of collectivesm with members joining via the collectives, like ZabFed. By this time, the ZACF also had members in Swaziland, and was running a small social centre in Motsoaledi squatter camp in Soweto. With the 2007 restructuring, ZACF became South African only, with a separate Swazi group set up in 2008. This group remained closely linked to ZACF, but was distinct from it. From the late 2000s onward, the ZACF has come under the influence of especifismo, a tendency which originated in the Federación Anarquista Uruguaya (FAU, or Uruguayan Anarchist Federation). The ZACF was involved in the campaigns of the Anti Privatisation Forum (APF) and the Landless People's Movement (LPM). It has also been involved in solidarity work with Abahlali baseMjondolo and the Western Cape Anti Eviction Campaign. In addition to such work, the ZACF is active in organising workshops and propaganda.