Кіріспе
Американдық бизнесмен және саясаткер (туған 1945)
Джон Реймонд Гараменди ( /ɡ/ær/ə/'m/ɛ/n//d//i/ GARRəMENdee; 24 қаңтар 1945 жылы туған) – 2009 жылдан бері АҚШ Өкілдер палатасында Сан-Франциско мен Сакраменто арасындағы Солтүстік Калифорния аймақтарын, оның ішінде Фэрфилд және Вакавилл қалаларын, ұсынып отырған американдық бизнесмен, саясаткер және Демократиялық партия мүшесі. Гараменди 1991 жылдан 1995 жылға дейін және 2003 жылдан 2007 жылға дейін Калифорния штатының сақтандыру комиссары, 1995 жылдан 1998 жылға дейін АҚШ Ішкі істер министрінің орынбасары, ал 2007 жылдан 2009 жылдың соңында Конгресске сайланғанға дейін Калифорнияның 46-шы вице-губернаторы болды. Гараменди Флорида штатының Кэмп Блэндинг қаласында дүниеге келді және Калифорния штатының Мокелумн Хилл қаласында өсті. Ол Калифорния университетінде (Беркли) бизнес саласындағы бакалавр дәрежесін және Гарвард бизнес мектебінде MBA-ны алды, содан кейін 1966-1968 жылдары Эфиопиядағы Бейбітшілік корпусында қызмет етті. 1974 жылы Калифорния штатының Ассамблеясына сайланды, бір мерзім қызмет еткеннен кейін 1976 жылы Калифорния штатының Сенатына сайланды, онда 1990 жылға дейін төрт мерзім қызмет етті. Осы кезеңде ол көпшілік көшбасшысы болды және 1982 жылы Калифорния губернаторының, ал 1986 жылы Калифорния штатының бас контролерінің демократиялық партиясынан сайлауға үміткер болды, бірақ жеңіліске ұшырады. 1990 жылы Гараменди Калифорнияның алғашқы сайланған сақтандыру комиссары болды және 1991 жылдан 1995 жылға дейін қызмет етті. 1994 жылы губернаторлыққа үміткер болды, бірақ Демократиялық партияның алғашқы сайлауында жеңіліске ұшырады. Ол мемлекеттік қызметтен кетіп, 1995-1998 жылдары президент Билл Клинтонның ішкі істер министрінің орынбасары болды, содан кейін қайтадан Бейбітшілік корпусында жұмыс істеді. 2002 жылы қайтадан сақтандыру комиссары болып сайланды және 2003 жылғы еске алу сайлауында қысқа мерзімге губернаторлыққа үміткер болды, бірақ вице-губернатор Круз Бустамантеге қолдау көрсету үшін жарыстан шықты. 2006 жылы ол Бустаманте мерзімі біткеннен кейін вице-губернатор болып сайланды. Гараменди 2010 жылы төртінші рет губернаторлыққа үміткер болуды жоспарлаған, бірақ АҚШ Өкілдер палатасының мүшесі Эллен Таушер қару-жарақ бақылау және халықаралық қауіпсіздік жөніндегі мемлекеттік хатшы болып тағайындалғаннан кейін, Гараменди 2009 жылдың қараша айында өткен арнайы сайлауда оның орнын басып алуға жеңіске жетті.
Ерте өмір және білім
Гараменди Флорида штатының Бландинг лагерінде дүниеге келді және Калифорния штатының Мокелумн-Хилл қаласында өсті. Оның әкесінің ата-анасы Испаниядан келген баск иммигранттары болған, ал анасы жартылай ирланд және жартылай итальян тегінен шыққан. Оның әкесінің әкесі мен анасының әкесі екеуі де 1960 жылдары Баск еліне қайта оралды. Гараменди Калифорния университетінің Беркли қаласындағы бөлімінен бизнес саласы бойынша бакалавр дәрежесін алды, онда ол футболшы және күрескер болды, сондай-ақ Гарвард бизнес мектебінен бизнес-әкімшілік магистрі дәрежесін алды. Ол 1966-1968 жылдары Эфиопиядағы Бейбітшілік корпусында қызмет етті. Гараменди – «Бөрік скауты» және Берклидегі «Альфа Бета» бөлімінің мүшесі ретінде «Сигма Чи» ұйымының қатарында.
Мемлекеттік ассамблея
1974 жылы Гараменди Калифорния штатының 7-ші сайлау округіне кандидат болуға шешім қабылдады. Алты мерзім бойы сайланған республикалық Уильям Т. Багли қайта сайлануға түспеді, оның орнына Калифорния штатының бас контролері лауазымына кандидат болды. Баглинің орнын алу сайлауында Гараменди республикалық штатық Ассамблея депутаты Дуглас Ф. Картермен бақ сынасты. Картер 1973 жылғы шілдеде Роберт Т. Монаганның орнын толтыру үшін 12-ші сайлау округінде өткен қосымша сайлауда жеңіске жеткен болатын. Басым дауыс беру нәтижесінде Гараменди Картерді 60 380 дауыспен (64,08%) 33 842 дауысқа (35,92%) қарсы жеңіп шықты, демократтар 1800 жылдардан бері алғаш рет Калифорния штатының Ассамблеясында конституциялық көпшілікті құрды.
Мемлекеттік Сенат
1976 жылы Гараменди Калифорния штатының 13-ші Сенат округінен сайлану үшін бір мерзім қызметтен кейін зейнетке шығуға шешім қабылдады. Ол республикашыл Боб Уиттенді 53 пайызға 47 пайызбен жеңді. Ол 1980 жылы (60%), 1984 жылы (69%) және 1988 жылы (69%) қайта сайланды. Калифорния Сенатында Гараменди көпшілік көшбасшысы болды. Ол ғылым және технология жөніндегі бірлескен комитет, Сенаттың денсаулық сақтау және әлеуметтік қамтамасыз ету комитеті және Сенаттың кіріс және салық комитеті төрағасы қызметін атқарды.
1982 жылғы губернаторлық сайлау
Гарамэнди алғаш рет 1982 жылы Калифорния губернаторы лауазымына кандидат болды. Демократтардың ішкі сайлауында Лос-Анджелес мэрі Том Брэдли одан 61 пайызға қарсы 25 пайызбен жеңіске жетті.
1986 жылғы бақылаушы сайлауы
1986 жылы Калифорния штатының бас есепшісі лауазымына демократиялық партия ішіндегі алғашқы сайлауда Гараменди Ассамблея депутаты Грей Дэвиске 50 пайызға қарсы 38 пайызбен жеңіліп қалды.
1990 жылғы сайлау
1990 жылы Гараменди Калифорния штатының сақтандыру комиссары лауазымына алғаш рет үміткер болды. Ол демократтардың ішкі сайлауында дауыстардың 36 пайызын алып жеңіске жетті. Оның ең жақын бәсекелесі радиобағдарлама жүргізушісі Билл Пресс болды, ол дауыстардың 28 пайызын жинады. Басылым сайлауда ол республикашыл Уэс Баннистерді 52 пайызға қарсы 38 пайызбен жеңді. Шындығында, ол жеңіске настолько сенімді болды, тіпті оның әйелі Пэттиге оның басты қарсыласы, құрастырушы Патрик Джонстонға (Д. Стоктон) қарағанда, орынды толтыру үшін өткізілетін қосымша сайлауда үлкен артықшылық беру үшін штаттық сенаттан ертерек кетіп қалды.
Қызмет мерзімі
1991 жылы Калифорния штатының сақтандыру комиссары қызметін атқарып жүргенде, Гараменди құлдырап бара жатқан «Executive Life» өмірді сақтандыру компаниясын басып алып, оны француз инвесторларына қайта сатты. Бұл инвесторлар француз мемлекеттік банкінің алдынан қалқан ретінде пайдаланылды. Олар компанияның облигациялық портфелін сату арқылы миллиардтаған доллар табыс тапты, ал «Executive Life» полисіне ие калифорниялықтар зор қиындыққа тап болды. Бұл оқиға АҚШ және Францияда үлкен жанжалға ұласты, АҚШ үкіметі қылмыстық іс қозғады, себебі мемлекеттік банкке АҚШ-тағы сақтандыру компаниясына ие болу заңмен тыйым салынған. Полистіктер Гарамендиді осы жағдайға түсіргені үшін айыптады. Ақырында АҚШ үкіметі француз банкирлерімен келісімге келді, ал 2005 жылы Гараменди де келісімге қол қойды. «Сакраменто Би» газетінің мәліметінше, келісім шарттары полистіктерді одан да ашуландырды, олар шамамен 5 миллиард доллар көлемінде зиян шеккен. Полистіктер мүддесін қорғайтын топтың жетекшісі Сью Уотсон: «Калифорния тарихындағы ең ірі қаржылық алаяқтық аз сомаға және тіпті күреспей-ақ шешілгеніне қатты таңырдық және ашуландық», – деді. «The Bee» газеті редакциялық мақаласында: «Гараменди бірқатар мәлімдемелер жасап, сатудың тиімді келісім екенін де, миллиардтаған долларлық алаяқтық екенін де айта алмайды, содан кейін сатып алушыларға миллиардтаған доллар пайда әкелген келісімді қорғауға тырысады. Мұның түсінігі жоқ», – деп жазды.
1994 жылғы губернаторлық сайлау
1994 жылы Гараменди Калифорния губернаторы лауазымына екінші рет түсті. Демократтардың ішкі сайлауында штаттың қазынашысы Кэтлин Браун оны 48 пайызға 33 пайызбен жеңді.
1995-2003 жылдар
Гараменди сақтандыру комиссары қызметтен кейін президент Билл Клинтон оны АҚШ Ішкі істер министрлігіндегі екінші жоғары лауазым – Ішкі істер министрінің орынбасары етіп тағайындады. 1998 жылы ол қызметтен кетіп, Бейбітшілік корпусымен жұмыс істеді. Содан кейін ол жеке секторда жұмыс істеді. 1998 жылы Леон Блэк қаржылаған мәмілелер жасаған «Юкайпа Компаниларында» серіктес болды. Басылым сайлауда ол республикашыл Гэри Мендозаны 46 пайызға 42 пайызбен жеңді.
2003 жылғы губернаторлық сайлау
2003 жылдың 7 тамызында Гараменди үшінші рет штат басшысы сайлауында үміткерлігін жариялады, бірақ екі күннен кейін вице-губернатор Круз Бустамантеге қолдау білдіріп, сайлаудан бас тартты.
2006 жылғы сайлау
2004 жылдың 16 шілдесінде Гараменди Калифорния штатының вице-губернаторы лауазымына кандидат екенін жариялады. Оны бұрынғы вице-президент Ал Гор, «Сьерра клубы», Калифорния мұғалімдер қауымдастығы, Калифорния табиғатты қорғау дауыс берушілер лигасы, Калифорния полиция қызметкерлерінің ғылыми-зерттеу қауымдастығы, Калифорния кәсіби өрт сөндірушілер қауымдастығы, АҚШ Сенатының бұрынғы көпшілік көшбасшысы Том Дашл және АҚШ-тың бұрынғы ішкі істер министрі Брюс Бэббит қолдады. Гараменди демократиялық партияның ішкі сайлауында штат сенаторлары Джеки Спейер мен Лиз Фигероаны 43 пайызға қарсы 40 пайыз және 18 пайыз есебімен жеңіске жетті. Басылым сайлауда ол республикалық сенатор Том МакКлинтокты 49 пайызға қарсы 45 пайызбен жеңді.
2009 жылғы арнайы
Калифорния штатының 10-шы округінен тыс жерде тұрғанына қарамастан, Гараменди сол округте 2009 жылғы арнайы сайлауға қатысу ниетін жариялады, өйткені өкіл Эллен Таушер өзінің орнын босатқан еді. Гарамендидің тұрғын үйінің орнына қатысты кейбір дұрыс түсініксіздіктер болды. Гараменди: "Менің алды ауласы округтің ішінде, бірақ жатын бөлмеміз онда емес", - деді. Ол шілде айында "Нью-Йорк Таймс" газетіне де осылай айтқаннан кейін, тұрғын үйіне қатысты болжамдарды одан әрі күшейтті. Кейіннен Сакраменто сайлау комиссиясы Гарамендидің мүлкінің еш бөлігі 10-шы округтің ішінде емес екенін растады. Қыркүйектегі сайлауда ешбір кандидат екінші турдан қашу үшін қажетті 50% дауысқа жетпеді. Гараменди демократтар арасында 26% дауыс жинап, сенатор Марк ДеСолньеге (18%) және Ассамблея мүшесі Джоан Бьюкененге (12%) қарсы жеңіске жетті. Қарашадағы екінші турда Гараменди республикалық үміткер Дэвид Хармерді 53% дауысқа 43% есебімен жеңді. Гараменди 2009 жылғы 5 қарашада Өкілдер палатасының мүшесі ретінде қызметке кірісті.
2010 жыл
Гарамэнди толық мерзімге алғаш рет қайта сайланды, республикалық үміткер Гэри Клифтті 59 пайызға 38 пайызбен жеңді.
2012 жыл
Қайта аудандастырудан кейін Гараменди 2012 жылдың наурыз айында жаңадан суреттелген 3-ауданға қатысу үшін құжаттар тапсырды. Гараменди өзі үшін жаңа болып табылатын 77%-дан астам аумақты қамтитын ауданда сайлауға түсті. Бұрынғы 10-аудан дәстүрлі түрде демократтарды қолдағанмен, жаңа 3-аудан шамалы ауыспалы аудан болып есептелді. Алайда, оның көп бөлігі Бей-Эйр және Сакраменто арасындағы демократтарға көңіл бөлетін аймақта орналасқан, бұл Гарамендидің негізгі сайлау округі еді. Гараменди республикашыл Ким Ваннға қарсы 54,2% дауысқа 45,8% есебімен жеңіс одісіді.
2014 жыл
Гараменди қайта сайланды.
Саяси ұстанымдар
FiveThirtyEight талдауы бойынша, 117-ші Конгресте Гарамэнди президент Джо Байденнің жариялаған ұстанымын 100% қолдады.
Аборт
Гараменди әркімнің абортқа қол жеткізуін қолдайды. Ол Roe v. Wade ісін "денелік тәуелсіздікке ие болудың негізгі адам құқығы" деп атады. Ол 2022 жылы Roe v. Wade-ді күштен шығаруға қарсы болды, бұл шешімді "қасіретті" деп сипаттады.
Дональд Трамп
Гараменди президент Дональд Трампты сынады, 2016 жылдың желтоқсанында оның халықаралық жылжымайтын мүлік бизнесі салдарынан Трамп мүдделер қақтығысына тап болғанын айтты. Ол сондай-ақ әскери және халықаралық істермен айналысатын барлық маңызды лауазымдарға "генералдардың, экс-генералдардың" тағайындалуына алаңдаушылық білдірді. 2017 жылдың шілдесінде Дэвис қаласында өткен кездесуде Гараменди Трамп әкімшілігінің жағдайы Уотергейттен "әлдеқайда ауыр" екенін мәлімдеді. 2017 жылдың шілдесінде Гараменди Вьетнам, Оңтүстік Корея және Австралияға жасаған соңғы сапарларында "Америкада болып жатқан жағдайға байланысты мазасыздық, уайым және алаңдаушылықты" көріп өткенін айтты.
Қоршаған орта
2019 жылдың 24 ақпанында Гараменди Facebook-те H. Res.109 жобасын, яғни Жасыл жаңа келісімді қолдайтынын жариялады. Бұл шешім қоғамдық мүдделерді қорғайтын азаматтардың талабымен қабылданды. Ол жазбада: "Мен H. Res.109 жобасын қолдаушылардың күш-жігері мен адалдығын құптаймын және климаттық өзгерістерді тоқтатып, планетамызды сақтауға бағытталған онжылдық еңбегімді жалғастыра отырып, олармен бірге боламын", - деді. 2022 жылдың соңында Гараменди теңіздегі мұнай және газ платформаларын жою және теңіздегі жел электр станцияларын орнату кезінде Джонс заңын күшейтуге бағытталған заң жобасын ұсынды. Сала мамандары АҚШ-тағы кемелер мен жұмысшылардың жетіспеуі салдарынан мұндай жобалардың кешігуіне және/немесе құнының өсуіне мүмкіндік бар екенін атап өтті.
Денсаулық сақтау
2021 жылдың 9 желтоқсанында Гараменди H.R.1976 – 2021 жылғы «Барлығына медициналық көмек» заңына қолдау көрсетуші болды.
Джо Байден
2021 жылдың қараша айына дейін Гарамэнди президент Джо Байденнің жариялаған ұстанымын 100% жақтады.
Экономикалық саясат
2018 жылдың қаңтар айында Гараменди 2017 жылғы салықты қысқарту және жұмыс орындары туралы заңды "салық алаяқтығы" деп атады, ол басымдықпен "бір процент" деп аталатын адамдарға тиесілі болады деді. Ол заң жобасын қаржыландыру үшін Палатадағы "дефицит қаупін сезетіндер" "әлеуметтік қорғау желісін" қысқартуға ұмтылып жатқанын мәлімдеді. 2018 жылдың қаңтар айындағы сұхбатында Гараменди АҚШ қазынасы туралы: "Ақша жоқ. Олар барлығын таратып берді" деді. Ол қазіргі экономикалық саясаттың, соның ішінде 2017 жылғы үлкен салық жеңілдіктерінің, байлар мен корпорацияларға пайда келтіргенін, ал орта тапқа ешқандай пайдасы болмағанын айтты.
Әскери
2011 жылдың мамыр айында 60–1 дауыспен Палатаның Қарулы Күштер комитеті 553 миллиард долларлық әскери қаржыландыру туралы заң жобасын мақұлдады, ол жалақыны арттырып, жаңа ұшақтар, кемелер және суасты кемелерін қаржыландыруға мүмкіндік беретін еді. Гараменди жалғыз "жоқ" дауыс берді. Сол айда ол 2013 жылдың соңына дейін Ауғанстаннан әскердің 90 пайызын шығаруды көздейтін Ұлттық қорғаныс туралы заңға түзету ұсынды. Конгрестің тағы сегіз мүшесімен бірге ол президент Обамаға соғысты аяқтауды сұрап хат жазды. Дианна Файнштейн және Мартин Генрихпен бірге Гараменди 2012 жылғы "Негізгі сот процесі кепілдігі туралы" заң жобасын ұсынды, ол АҚШ азаматтарын немесе тұрғындарының ешқандай айып тағылмастан немесе сотқа берілместен ел ішінде белгісіз мерзімге ұстауға тыйым салатын еді. Гараменди Шығыс жағалауындағы зымыранға қарсы қорғаныс орналысын салуға, республикашылдардың қолдауымен қарсылық көрсетіп, "жұмыс істемейтін зымыранға қарсы қорғаныс жүйесіне келесі үш жылда 5 миллиард доллар жұмсау – қаржылық жауапкершіліктен шығу" деді. Ол "Патриот Актісін" ұзартуға қарсы дауыс берді.
Ұлттық қауіпсіздік
2011 жылдың мамыр айында Гараменди былай деп жазды: «Біздің ұлттық қауіпсіздігіміз зәру кедейлікті жою, жақсы мектептерді қаржыландыру және дамып келе жатқан әлемде әйелдерді күшейту, сондай-ақ «Әл-Қаида» сияқты халықаралық террористік желілерді жоюға көбірек байланысты. Осама бин Ладеннің қазасы мен Ауғанстандағы «Әл-Қаида» көбінесе тамырынан жорылғаннан кейін, Ауғанстандағы соғысты жалғастырудың мәнділігін қайта қарастыру уақыты келді». 2018 жылдың сәуір айында ол шекара қабырғасын салуға қарсылығын білдіріп, «Егер сіз мәселенің түбіне барғыңыз келсе, жағалау күзетін қаржыландырыңыз» деді.
Студенттік несиелер
2017 жылдың күзінде Гараменди мен Брайан Фицпатрик H. R. 4001 – Студенттік несиелерді қайта қаржыландыру және қайта есептеу туралы заң жобасын бірлесіп ұсынды. Ол: «Көптеген американдықтар үшін университет білімі тым қымбат» деді.
Сирия
2015 жылдың 19 қарашасында Гараменди HR 4038 заңына дауыс берді, бұл Сирия мен Ирактан АҚШ-қа босқындарды қоныстандыруды тиімді түрде тоқтатуға бағытталған заң. 2018 жылдың 31 наурызында ол Трамптың Сирияға қатысты тәсілін "дүркі-дүркіл" және "қаостық" деп сипаттады. 2018 жылдың сәуірінде ол Сирияға әскери шабуыл жасауға қарсылығын білдірді. "Стратегия болуы керек. Бұл президент стратегия қалай құру керегін білмейді."
Жеке өмір
Гараменди Патриция Уилкинсонға үйленген, ол Калифорния көрмесі мен мемлекеттік жәрмеңкесінде ауыл шаруашылығы маманы және Калифорнияның Бизнес, көлік және тұрғын үй агенттігінің хатшысының орынбасары болып жұмыс істеген. Президент Клинтон 1993 жылы оны Бейбітшілік корпусының директорының орынбасары, ал 1998 жылы Ауыл шаруашылығы департаментінің Сыртқы ауыл шаруашылығы қызметінде әкімшінің орынбасары етіп тағайындады. Гараменди мен Уилкинсон Уолнат-Гроув қаласында тұрады және алты баласы мен он үш немересі бар.