Жэф Раскин: Apple Macintosh-тің авторы және компьютерлік интерфейс сардары

Кіріспе

Американдық компьютер ғалымы (1943–2005)

Джеф Раскин (туған Джефф Раскин; 9 наурыз 1943 – 26 ақпан 2005) – адам-компьютер интерфейсі саласындағы американдық сарапшы, ол 1970 жылдардың соңында Apple компаниясында Macintosh жобасын ұсынды және бастап жүрді.

Ерте өмір және білім

Джеф Раскин Нью-Йорк қаласында дінге бейжай еврей отбасында дүниеге келді, оның тегі "Раске" - анасының атынан туындаған, яғни Рахиль есімінің яддиш тіліндегі лақап аты. Ол Stony Brook университетінде математика және физика бакалаврларын, сонымен қатар философия және музыка бойынша қосымша білім алды. 1967 жылы ол кеңесшісімен пікір келіспеуіне байланысты математикалық логикадан компьютерлік ғылымға ауысып, Пенсильвания штаты университетінен компьютерлік ғылым магистрі дәрежесін алды. Ол докторлық диссертациясының жұмысын аяқтағанмен, университет компьютерлік ғылым бойынша докторлық диссертацияны бекіте алмады.

Жазушы-келісімшарт беруші

Раскин алғаш рет Apple Computer компаниясының негізін қалаушылары Стив Джобс пен Стив Вознякпен олардың гараждағы шеберханасында, алғашқы West Coast Computer Faire көрмесінде олардың Apple II жеке компьютері таныстырылғаннан кейін кездесті. Джобс Apple II BASIC бағдарламалау нұсқаулығын жазу үшін Раскиннің Bannister and Crun компаниясын шақырды. Раскин: "Мен бір бетіне 50 доллар сұрадым. Ал олар бүкіл нұсқаулық үшін 50 долларға келісті." "Apple II" құрылғысының "2" сериялық нөмірі бар бірлігіне ол "жас индустрия үшін стандарт болған сауатты нұсқаулық" жазды деседі. Ол көздеген машина ақырында шығарылған Macintosh-тен мүлдем өзгеше болды және қазіргі үстел компьютеріне қарағанда PDA-ға көбірек ұқсады.

Макинтош

Раскин 1979 жылы осы идеялардың кейбіреулерін іске асыру үшін Macintosh жобасын бастады. Кейіннен ол бұрынғы студенті Билл Аткинсонды UCSD-ден Apple-ге, сондай-ақ Энди Герцфельд пен Беррелл Смитті Apple сервистік бөлімінен, Publications бөлімімен бір ғимаратта орналасқан жерден шақырды. Джобс еңбегі мен билігін жасырын түрде айналып өтіп, жоғары деңгейдегі рұқсаттар мен қаржыландыруды тұрақты түрде қамтамасыз ете отырып, Раскин Macintosh жобасын құрып, оның алғашқы жылында толық қадағалауды жүзеге асырды. Бұл оның сүйікті алмасының атын таңдау, «Macintosh кітабы» атты миссиялық құжатты жазу, кеңсе кеңістігін қамтамасыз ету, бастапқы қызметкерлерді жұмысқа алу және басқаруды қамтыды. Прототип Apple II-ге ұқсас қуатқа ие болды және кішкентай қара-ақ дисплейі мен дискеттік жегіші кішкентай корпусқа орналастырылған. Раскин компьютерлік тышқанды немесе қолдарын пернетақтадан алатын басқа да нәрсені ұнатпағандықтан, ол тек мәтіндік режимде жұмыс істеді. Раскин Джобс пен Lisa инженерлерін PARC тұжырымдарымен таныстырған алғашқылардың бірі ретінде танылды, бірақ ол PARC технологиясын жоққа шығарды және тышқанды пайдалануға қарсы болды. Ол сипатталған үш батырмаға ие (екісі көрінбейді), бірақ олар Раскиннің интерфейсі үшін көрсетілгеннен өзгеше функцияларға бағытталған және оларды өзгертуге болады. 2005 жылы Macintosh жобасының мүшесі Энди Герцфельд Раскиннің түрлі технологияларды өзі ойлап тапқан деп жиі қате айтқанын еске алды. Раскиннің 2002 жылғы резюмесінде ол «Apple Computer, Inc. компаниясында Macintosh компьютерін жасаушы» екені көрсетілген. Раскин Macintosh жобасын тұжырымдап, оның алғашқы жылында толық бақылауды жүзеге асырды. Джобс 1996 жылғы «Жоғалған сұхбатта» Macintosh-ты команданың бірлескен еңбегінің нәтижесі деп атады, бірақ Раскиннің ертегі рөлін мойындады. Джобс Раскиннің басшылық философиясының кейбір аспектілерін қабылдады, мысалы, Macintosh тобының эстафетасына «Көмеске қосылудың орнына қарақшы болу жақсы» деген ұранды жазды. Apple компаниясы Раскин компанияны тастап кеткеннен кейін оған миллиондық Macintosh компьютерін сыйға тартты, оның алдыңғы жағына гравировкаланған латунь тақта орнатылды.

Raskin started the Macintosh project in 1979 to implement some of these ideas. He later hired his former student Bill Atkinson from UCSD to Apple, along with Andy Hertzfeld and Burrell Smith from the Apple Service Department, which was located in the same building as the Publications Department. Secretly bypassing Jobs's ego and authority by continually securing permission and funding directly at the executive level, Raskin created and solely supervised the Macintosh project for approximately its first year. This included selecting the name of his favorite apple, writing the mission document The Book of Macintosh, securing office space, and recruiting and managing the original staff. The prototype was similar in power to the Apple II and included a small black and white character display and floppy drive, in a small case. It was text only, as Raskin disliked the computer mouse or anything else that could take his hands from the keyboard. Raskin is credited as one of the first to introduce Jobs and the Lisa engineers to the PARC concepts, though he ultimately dismissed PARC's technology and opposed the use of the mouse. It has the three described buttons (two invisible), but they are assigned to different functions than Raskin specified for his own interface and can be customized. In 2005, Macintosh project member Andy Hertzfeld remembered Raskin's reputation for often inaccurately claiming to have invented various technologies. Raskin's resume from 2002 lends credence by stating he was "Creator of Macintosh computer at Apple Computer, Inc." Raskin conceived and solely supervised the Macintosh project for approximately its first year; In Jobs's "Lost Interview" from 1996, he refers to the Macintosh as a product of team effort while acknowledging Raskin's early role. Jobs reportedly co opted some of Raskin's leadership philosophies, such as when he wrote the slogan on the Macintosh group's easel, "It's better to be a pirate than to join the Navy." Apple acknowledged Raskin's role after he had left the company by gifting him the millionth Macintosh computer, with an engraved brass plaque on the front.

Ақпараттық құрылғыны ілгерілету

Раскин 1982 жылы Apple компаниясынан кетіп, Information Appliance, Inc. компаниясын құрды, ол өзінің түпкілікті Macintosh тұжырымдамасын іске асыруға бағытталған. Бірінші өнім – SwyftCard, Apple II сериясы үшін арналған, сонымен қатар SwyftWare атауымен дискіде шығарылған, интеграцияланған қосымшалар жиынтығын қамтитын фирмалық карта. Кейін Information Appliance компаниясы Swyft-ты жеке ноутбук ретінде әзірледі. Раскин осы дизайнды Canon компаниясына лицензиялады, ол Canon Cat сияқты үстелге қойылатын өнімді шығарды. 1987 жылы пайда болған бұл құрылғы инновациялық интерфейсімен көп қызығушылық тудырды, бірақ коммерциялық сәттілікке жете алмады. Раскин оның сәтсіздігінің бір себебі Стив Джобс екенін мәлімдеді, ол сол кезде Canon компаниясына NeXT компьютерін ұсынып, оны инабатқа алды. Сондай-ақ, Canon компаниясының ішкі бәсекелестігі салдарынан Cat тоқтатылды деген болжамдар да бар. Canon компаниясы құрылғының шығуына бірнеше ай бұрын Wall Street Journal газетінде "Canon Cat жақын арада" деген толық беттік жарнама жариялағаннан кейін, іске қосу кезінде толыққанды телеарна жарнамасын көрсетпеді, Cat-ті тек кеңсе тақталарын сатушыларына ғана сатуға рұқсат берді және Раскинге оның пайдалану оңайлығын телеарна арқылы көрсетіп, Cat-ті тікелей сатуға тыйым салды. Одан көп ұзамай, 1987 жылғы қор нарығының күйреуі Information Appliance компаниясының венчурлік капиталистерін қорқытып, олар компаниядан миллиондаған долларларды алып тастады, осылайша Swyft-ты өндіру және сату үшін қажетті капиталдан айырды. Раскин "Адамдық интерфейс" (2000) атты кітап жазды, онда ол адам-компьютер интерфейсі туралы өз ойларын дамытты. Раскин BAYCHI, Bay Area Computer Human Interface тобының ұзақ жылдар бойы мүшесі болды, бұл адам интерфейсі дизайнерлерінің кәсіби ұйымы. Ол өзінің жұмысына қатысты мақалалар жариялады, әртүрлі тұтынушылық өнімдердің адам интерфейсін сараптап (мысалы, оны сараптап беруді сұраған BMW көлігі), сондай-ақ әртүрлі компаниялар мен университеттердегі әріптестерінің жұмысын талқылады. Жаңа мыңжылдықтың басында Раскин өзінің 30 жылдық жұмысы мен зерттеулеріне негізделген жаңа компьютерлік интерфейсті құруға кірісті, оны "Адамгершілік орта" деп атады. 2005 жылдың 1 қаңтарында ол оны Archy деп атады. Бұл оның адамгершілік интерфейс тұжырымдамасын жүзеге асыратын жүйе, ZUI немесе Zooming пайдаланушы интерфейсі түрінде ашық кодты элементтерді пайдалану арқылы. Сол кезеңде Раскин Чикаго университетінің компьютерлік ғылымдар факультетінде компьютерлік ғылымдар профессоры болып тағайындалды және Лео Ираклиотиспен бірге адамгершілік интерфейстер мен компьютерлік кәсіпорындар туралы жаңа оқу бағдарламасын әзірлеуді бастады. Оның жұмысын ұлы Аза Раскин Humanized компаниясында жалғастырып келеді, ол Раскиннің өмірінен кейін оның мұрасын жалғастыру үшін құрылды. Humanized Jef жұмысына негізделген және оның есіміне арналған лингвистикалық командалық желі интерфейсі Enso-ны шығарды. 2008 жылдың басында Humanized Mozilla компаниясының құрамына енді. Archy жобасына функционалды ZUI ешқашан енбеген, бірақ үшінші тарап Zoomworld ZUI идеясынан шабыттанған Raskin атты коммерциялық қосымшаны жасады.

Raskin left Apple in 1982 and formed Information Appliance, Inc. to implement the concepts of his original Macintosh concept. The first product is the SwyftCard, a firmware card for the Apple II series containing an integrated application suite, also released on a disk as SwyftWare. Information Appliance later developed the Swyft as a stand alone laptop computer. Raskin licensed this design to Canon, which shipped a similar desktop product as the Canon Cat. Released in 1987, the unit had an innovative interface that attracted much interest but it did not become a commercial success. Raskin claimed that its failure was due in some part to Steve Jobs, who successfully pitched Canon on the NeXT Computer at about the same time. It has also been suggested that Canon canceled the Cat due to internal rivalries within its divisions. After running a cryptic full page advertisement in the Wall Street Journal that the "Canon Cat is coming" months before it was available, Canon failed to follow through, never airing the completed TV advertisement at launch, only allowed the Cat to be sold by its typewriter sales people, and prevented Raskin from selling the Cat directly with a TV demonstration of how easy it was to use. Shortly thereafter, the stock market crash of 1987 so panicked Information Appliance's venture capitalists that they drained millions of dollars from the company, depriving it of the capital needed to be able to manufacture and sell the Swyft. Raskin wrote a book, The Humane Interface (2000), in which he developed his ideas about human computer interfaces. Raskin was a long time member of BAYCHI, the Bay Area Computer Human Interface group, a professional organization for human interface designers. He presented papers on his own work, reviewed the human interfaces of various consumer products (such as a BMW car he'd been asked to review), and discussed the work of his colleagues in various companies and universities. At the start of the new millennium, Raskin undertook the building of a new computer interface based on his 30 years of work and research, called The Humane Environment, THE. On January 1, 2005, he renamed it Archy. It is a system incarnating his concepts of the humane interface, by using open source elements within his rendition of a ZUI or Zooming User Interface. In the same period, Raskin accepted an appointment as Adjunct Professor of Computer Science at the University of Chicago's Computer Science Department and, with Leo Irakliotis, started designing a new curriculum on humane interfaces and computer enterprises. His work is being extended and carried on by his son Aza Raskin at Humanized, a company that was started shortly after Raskin's death to continue his legacy. Humanized released Enso, a linguistic command line interface, which is based on Jef's work and dedicated in his memory. In early 2008, Humanized became part of Mozilla. The Archy project never included a functional ZUI, but a third party developed a commercial application called Raskin inspired by the same Zoomworld ZUI idea.

Когнитика

Раскин өзінің "Адамгершілік интерфейс" кітабында "когнитика" терминінің мағынасын "ақыл-ойдың эргономиясы" деп кеңейтті. Раскин орталығының мәлімдемесінше, "Когнитика интерфейс дизайнын гуруизмнің мистикалық саласынан шығарып, қатаң теориялық негізі бар инженерлік ғылымға айналдырады". "Когнитика" термині алғаш рет 1982 жылы Чарльз Крейцбергтің пайдаланушы тәжірибесін жобалау компанияларының бірі – Cognetics Corporation құрылғанда қолданылған. Бұл термин сондай-ақ, АҚШ-тағы 3-12 сыныптардағы оқушылардың ойлау дағдыларын дамытуға бағытталған білім беру бағдарламаларын және MIT профессоры Дэвид Л. Бирч құрған Cognetics, Inc. экономикалық зерттеу фирмасын сипаттау үшін де қолданылады. Раскин пайдаланушы интерфейсін жобалауда "интуитивті" деген бейресми терминді қолдануға қарсы, себебі пайдалануға оңай интерфейстер көбінесе бұрынғы ұқсас жүйелермен танысу нәтижесінде пайда болады, сондықтан "таныс" терминін қолдану дұрыс. "Интуитивті" интерфейстерге (аралас жүйелермен жұмыс істеудегі бұрынғы дағдыларды қайта пайдалануға негізделген) ұмтылу дизайнерлерді жаңа тәсілді қажет ететін жағдайда жақсы дизайн шешімінен бас тартуға әкелуі мүмкін.

Сыртқы мүдделер

Раскин ең алдымен компьютерлік ғалым ретінде танымал болғанмен, оның басқа да қызығушылықтары болды. Ол Сан-Франциско камералық опера қоғамын басқарды және орган мен блокфлейта сияқты әртүрлі аспаптарда ойнады. Оның көркем туындылары Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайының тұрақты коллекциясында, Лос-Анджелес округінің өнер мұражайында және Калифорния университетінде (Сан-Диего) қойылды. Ол ұшақ қанатының құрылысына патент алды, радиомен басқарылатын модельді планерлерді жобалап, сатуға шығарды. Ол шеберлікпен садақ атып, нысанаға тигізіп, велосипедпен жарысып, кейде модельдік жарыс машиналарын жүргізген. Ол құмарлы музыкант және композитор болды, Aabel Aabius псевдонимімен блокфлейтаға арналған оқулар жинағын жариялады. Өмірінің соңғы жылдарында ол Mac Home Journal сияқты Macintosh журналдарына, көптеген модельдеу журналдарына, Forbes, Wired және компьютерлік журналдарға тәуелсіз мақалалар жазды. Оның ең сүйікті ойын-сауықтарының бірі – балаларымен музыка ойнау еді. Ол олар ойнап немесе ән салып, әкесінен қалған ескі нота жинақтарын қарастырып отырғанда, оларға фортепианода қосылып ойнайтын. Олар үнемі бірлесіп импровизация жасайтын. Раскин "Джефтің достары" деген шағын компанияның иесі болды, ол модельдік ұшақ жинақтарын жасап, оларды хобби дүкендері арқылы сататын. Раскиннің аспаптарының бірі – орган. 1978 жылы ол BYTE журналында аспапты пайдалану үшін компьютерлерді қолдану туралы мақала жариялады. Раскин терапиялық сенім және Роджерлік ғылым сияқты медбикеліктегі жалған ғылымды қатты сынға алған мақала жариялады, онда ол: «Ғылымнан өзгеше, медбикелік теориясында жалғандықтарды, қайталауларды және мағынасыз нәрселерді жоққа шығару үшін ешқандай механизмдер жоқ» деді.

Жеке өмір

Джеф Раскин 1982 жылы Линда С. Блумға үйленді. Олардың үш баласы болды – Аза, Авива және Анея, сондай-ақ құрметті асырап алушы бауырлары Р. Фюрей және Дженна Мандис. 1985 жылы Раскин үйін "іс жүзінде бір үлкен ойын алаңы" деп сипаттады, онда құпия есіктер мен жолдар, 185 орындық аудитория және модельдік ұшақтар бөлмесі болған. Ол: "Мен үлкен болғанда, ұнататын нәрселерімнен бас тартпаймын деп шештім, және солай істедім" деді.