Кіріспе

Неміс адмиралы (1855–1931)

Эдуард фон Капель (10 қазан 1855 – 23 ақпан 1931) – Германия Императорлық Әскери-теңіз флотының офицері, Целле қаласынан шыққан. 1872 жылы Германия Императорлық Әскери-теңіз флотына қабылданып, түрлі лауазымдарда қызмет етті, соның ішінде ұрыс кемесінің аға офицері және Рейхсмаринеамтта (Императорлық Әскери-теңіз кеңсесі) әкімшілік бөлімнің бастығы болды. Адмирал Альфред фон Тирпицпен тығыз байланыста жұмыс істеген ол негізінен «Флоттензезе» (Германияның Әскери-теңіз заңдары) жобасын жасауға жауапты болды және 1913 жылы адмирал шеніне көтерілді. 1914 жылғы шілделік дағдарыс кезінде Германияның соғысқа қатысуын қолдады. Капель 1916 жылғы наурыз айында Тирпицтің орнына Императорлық Әскери-теңіз кеңсесінің мемлекеттік хатшысы болып тағайындалды және Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңғы үш жылында Германияның теңіз соғысын басқарды. Бастапқыда шексіз суасты кемелері соғысына қарсы болған ол, оны қолдауға көндірілді; осы саясаттың жалғасуы АҚШ-тың Германияға соғыс жариялауына әкеп соқты. Дегенмен, ол жауынгерлік кемелердің басымдығына сенімін сақтап, олардың құрылысын тоқтатуға қарсы болды. Теңіз ісінде консерваторлық көзқарасы бар деп саналғандардың қарсылығына тап болған ол, 1918 жылғы қазан айында император Вильгельм II-нің өтінішімен отставкаға кетті. 1931 жылғы 23 ақпанда қайтыс болғанға дейін Висбаден қаласында тұрды. ТОК

Ерте мансап

Эдуард Капель 1855 жылғы 10 қазанда сол кездегі Ганновер Корольдігіндегі Цельде дүниеге келген. Капель 1872 жылы теңіз кадеті ретінде Императорлық Германия Әскери-теңіз флотына қосылды. Ол флотта түрлі лауазымдарда қызмет етті. 1894 жылғы желтоқсанда ол соғыс кемесінің аға офицері болып қызмет еткен. Кейіннен ол Императорлық Әскери-теңіз кеңсесіне (RMA) әкімшілік бөлімнің бастығы ретінде тағайындалды. Осы қызметте ол сол кездегі Әмірші фон Тирпицпен тығыз жұмыс істей бастады, ол Әскери-теңіз флотының Мемлекеттік хатшысы болып тағайындалған еді. Капель 1906, 1908 және 1912 жылдары «Флоттенгезец», «Флот заңдары» және қосымша заңдар болып табылатын заңнаманы әзірлеуге жауапты болды. Осы кезеңде ол және теңіз командасының басқа да жоғары лауазымды өкілдері кеме жасау индустриясындағы монополияларды бұзу үшін бірнеше рет жұмыс істеді, бұл шығындарды төмен және тұрақты ұстау мақсатында жасалды. Олардың күш-жігеріне қарсылық көрсеткен жалғыз компания – брондау және ірі калибрлі қару-жарақтарға дерлік монополия құрған «Крупп» компаниясы болды, ол RMA үшін тиімді қысым көрсетуге тым күшті болып шықты. Капель 1906 жылы контр-адмиралға (контр-адмирал), ал үш жылдан кейін вице-адмиралға (вице-адмирал) көтерілді. 1913 жылы ол адмирал шеніне жетті. Осы қызметте ол серб террористерінің Франц Фердинандты өлтіруінен кейін Кайзер Вильгельм II Австрия-Мажарстанға берген «ақ парақты» мақұлдады. Дағдарыстың күшеюіне қатысты Капель: «көптеген қылыштар шайқалып, көптеген улағыш сиялар төгілсе де, Еуропа Сербия үшін өзін-өзі қиратпайды» деді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1915 жылдың тамызының соңында Капель ауырып қалды және теңіз күштерінен зейнетке шығуын сұрады, бірақ 1 қарашаға дейін лауазымында қалуға келісті. 1916 жылдың наурыз айында Капель қайтадан қызметке шақырылып, Тирпицтің орнын басты, оның теңіз соғысы жөніндегі көзқарастары бұқаралық халыққа ұнамайтын болды. Капельдің мемлекеттік хатшы лауазымы Тирпицтің кезінде болғаннан гөрі әлдеқайда әлсіз болды; бұл соғыстың барысына және Тирпиц, содан кейін Капель ұсынған, теңіз бетіндегі флот саясатының сенімсіздікке ұшырауына байланысты болды. Кейін Капельдің орынбасары болған адмирал Пол Бенке: «Теңіз күштерінде RMA лауазымы әкімшілікке айналды, ол енді жетекші рөл атқармайды», – деді. Капель бастапқыда шексіз суасты кемелері соғысына қарсы болғанмен, Ашық теңіз флотының қолбасшысы адмирал Рейнхард Шер бастаған жоғары офицерлер тобы Капельді өз ойын өзгертуге көндірді, ол өз кезегінде Вильгельм II-ні суасты кемелері соғысына оралуға рұқсат беруге итермеледі. 1917 жылдың қаңтарында Вильгельм II келісім берді, ал Германия 1 ақпанда Ұлыбританияға қарсы U-кемелер науқанын қайта бастады. АҚШ Конгресі 1917 жылдың 6 сәуірінде Германияға соғыс жариялауға дауыс берді. U-кемелер науқанын қайта бастауға келіскеніне қарамастан, Капель суасты кемелерінің шайқас кемесін шешуші теңіздік қару ретінде алмастырғанына сенбеді, 1917 жылдың ақпанында жаңа шайқас кемесінің құрылысы – L 20e α дизайны – тоқтатылмауы керек деп мәлімдеді. Құныны азайту үшін Капель теңіз күштерінің суыру қабілетінен аспайтын және жобасынан асатын кемелерді салмайтынын жариялады; бұл қолданыстағы порттар мен құрғақ доктардың ең үлкен өлшемдері болды. Үлкен жобалар порттар мен арналарда және жаңа доктарда тым қымбат кенеу жұмыстарын қажет ететін еді. Дегенмен, 1918 жылдың ақпанына қарай жаңа шайқас кемелерінің жобалау жұмыстары тоқтап, Капель бұл туралы ештеңе жасай алмады; соғысқа дейін U-кемелер тобы теңіз күштерінің барлық шектеулі өндіріс мүмкіндіктерін сіңіріп алды. Капель сонымен қатар Германияның соғыс одақтасы Осман империясымен кеме жасау келісімдерін жасады; ол Осман теңіз күштері үшін он екі торпедалық катер және он екі U-кемен сатып алу келісімдерін жасады. Капель сонымен қатар теңіз күштерінің қажеттіліктері үшін білікті жұмысшыларды армиядан тыс ұстау үшін кеме құрылысын пайдаланды. 1917 жылдың тамызында Капель бірнеше тәртіпсіздіктерден кейін флотта социалистік әдебиетке тыйым салды. 1917 жылдың 9 қазанында Рейхстагқа сөйлеген сөзінде ол Германияның социал-демократиялық партиясының (SPD) радикалды, тәуелсіз бөлігін осы революциялық әрекеттерді біліп-біліп қолдады деп айыптады, бұл SPD-нің орталық мүшелерін радикалды тәуелсіз фракцияға жақындатты. Бұл канцлер Георг Михаэлистің құлауына әкелді, оның орнына Георг фон Гертлинг келді. 1918 жылдың тамызына қарай Шер және Ашық теңіз флотының көрнекті командирлері Вильгельм II-ні теңіз күштерінің жоғары командасындағы аға офицерлерді белсендірек тұлғалармен алмастыру қажеттігіне көндірді. Осы мақсатта Вильгельм II Капельдің, Әскери-теңіз министрлігінің бастығы Хеннинг фон Хольцендорфтың және Теңіз кабинетінің басшысы Георг Александр фон Мюллердің отставкасын сұрады. Капель 1918 жылдың қазанында, соғыс аяқталар алдында, теңіз күштерінен кетті. Оның орынбасары Пол Бенке оны қысқа мерзімге алмастырды, бірақ ол да Шерге қарсы болғандықтан, ол да қызметтен босатылды, ол осы уақытқа дейін Seekriegsleitung (Теңіз штабының бастығы) лауазымына көтерілген еді. 1919 жылы Капель Рейхстагтың соғыс сәтсіздіктері жөніндегі комитетіне соғыс кезіндегі мемлекеттік хатшы лауазымында болғандығы туралы, әсіресе Ұлыбританияға қарсы U-кемелер науқанына қатысты куәлік берді. Капель 1931 жылдың 23 ақпанында Висбаден қаласында қайтыс болды.