Кіріспе

Ұйым

Ғарыш зерттеулері жөніндегі комитет (COSPAR) 1958 жылғы 3 қазанда Халықаралық ғылыми одақтар кеңесі (ICSU) тарапынан құрылды, ал оның алғашқы төрағасы Хилдегард Корф Каллман Бийль болды. COSPAR-дың мақсаттарының қатарында ғарыштағы ғылыми зерттеулерді халықаралық деңгейде ілгерілету, нәтижелерді, ақпаратты және пікірлерді еркін алмасуға баса назар аудару, сондай-ақ ғарыш зерттеулеріне әсер ететін мәселелерді талқылау үшін барлық ғалымдарға ашық форум ұйымдастыру бар. Бұл мақсаттар симпозиумдар, жарияланымдар және басқа да тәсілдер арқылы іске асырылады. COSPAR әртүрлі тақырыптар бойынша бірнеше зерттеу бағдарламаларын құрды, олардың кейбіреулері басқа ғылыми одақтармен бірлесіп жүзеге асырылуда. 1960 жылы COSPAR халықаралық анықтамалық атмосфера жобасы басталды; содан бері ол CIRA жоғары атмосфералық кодінің бірнеше нұсқасын жариялады. Халықаралық анықтамалық ионосфера жөніндегі URSI COSPAR жұмыс тобының "IRI" коді алғаш рет 1978 жылы жарық көрді және жыл сайын жаңартылып келеді.

Бас ассамблея

Әр екінші жылда COSPAR Бас Ассамблеяны (Ғылыми Ассамблея деп те аталады) шақырады. Бұл конференциялар қазіргі уақытта үш мыңға жуық ғарыш зерттеушілерін біріктіреді. Соңғы жиындар төмендегі кестеде көрсетілген. Стамбулда 41-ші Бас Ассамблея 2016 жылы Түркиядағы төңкеріс әрекетіне байланысты күшін жойды.

Бас Ассамблеяның жылы | Орын | Ел
---|---|---
46-шы | 2026 | Флоренция | Италия
45-ші | 2024 | Бұсан | Оңтүстік Корея
44-ші | 2022 | Афина | Греция
43-ші | 2020 | Сидней | Австралия
42-ші | 2018 | Пасадена | АҚШ
41-ші | 2016 | Истанбул (күшін жойды) | Түркия
40-шы | 2014 | Мәскеу | Ресей
39-шы | 2012 | Майсур | Үндістан
38-ші | 2010 | Бремен | Германия
37-ші | 2008 | Монреаль | Канада
36-шы | 2006 | Бейжің | Қытай
35-ші | 2004 | Париж | Франция
34-ші | 2002 | Хьюстон | АҚШ
33-ші | 2000 | Варшава | Польша
32-ші | 1998 | Нагоя | Жапония
31-ші | 1996 | Бирмингем | Ұлыбритания
30-шы | 1994 | Гамбург | Германия
29-шы | 1992 | Вашингтон, округ Колумбия | АҚШ
28-ші | 1990 | Гаага | Нидерланды
27-ші | 1988 | Эспоо | Финляндия
26-шы | 1986 | Тулуза | Франция
25-ші | 1984 | Грац | Австрия
24-ші | 1982 | Оттава | Канада
23-ші | 1980 | Будапешт | Венгрия
22-ші | 1979 | Бангалор | Үндістан
21-ші | 1978 | Инсбрук | Австрия
20-шы | 1977 | Тель-Авив | Израиль
19-шы | 1976 | Филадельфия | АҚШ
18-ші | 1975 | Варна | Болгария
17-ші | 1974 | Сан-Паулу | Бразилия
16-шы | 1973 | Констанц | Германия
15-ші | 1972 | Мадрид | Испания
14-ші | 1971 | Сиэтл | АҚШ
13-ші | 1970 | Ленинград | КСРО
12-ші | 1969 | Прага | Чехословакия
11-ші | 1968 | Токио | Жапония
10-шы | 1967 | Лондон | Ұлыбритания
9-шы | 1966 | Вена | Австрия
8-ші | 1965 | Мар-дель-Плата | Аргентина
7-ші | 1964 | Флоренция | Италия
6-шы | 1963 | Варшава | Польша
5-ші | 1962 | Вашингтон, округ Колумбия | АҚШ
4-ші | 1961 | Флоренция | Италия
3-ші | 1960 | Ницца | Франция
2-ші | 1959 | Гаага | Нидерланды
1-ші | 1958 | Лондон | Ұлыбритания

Планеталарды қорғау саясаты

Ғылыми қауымдастықтағы Айға және басқа аспан денелеріне ғарыш сапарлары олардың болашақ ғылыми зерттеулеріне кедергі келтіруі мүмкін деген алаңдаушылыққа жауап ретінде 1958 жылы Халықаралық ғылыми одақтар кеңесі (ICSU) осы мәселелер бойынша кеңес беру үшін Жерден тыс зерттеулермен байланысты ластану жөніндегі арнайы комитет (CETEX) құрды. Келесі жылы бұл өкілеттік жаңадан құрылған Ғарыш зерттеулері жөніндегі комитетке (COSPAR) берілді, ол ICSU (қазіргі Халықаралық ғылым кеңесі ISC) құрамындағы салааралық ғылыми комитет ретінде CETEX жұмысын жалғастыруға ең қолайлы орын деп есептелді. Осы уақыттан бастап COSPAR осындай мәселелерді «планеталық карантин» және кейіннен «планеталық қорғау» терминдерімен талқылау үшін халықаралық алаң ұсынды және планетааралық биологиялық және органикалық ластанудан қорғау үшін халықаралық стандарт ретінде, ал 1967 жылдан кейін осы салада Біріккен Ұлттар Ұйымының Сыртқы ғарыш туралы шартының IX-бабына сәйкес келуге бағытталған COSPAR планеталық қорғау саясатын және оған қатысты талаптарды әзірледі. COSPAR планеталық қорғау саясаты және оның талаптары халықаралық құқық бойынша міндетті емес, бірақ халықаралық деңгейде келісілген стандарт болып табылады және Сыртқы ғарыш туралы шартының IX-бабына сәйкес келу үшін орындалу бойынша нұсқаулармен бірге келеді. Сыртқы ғарыш туралы шартына қатысушы мемлекеттер осы Шартының VI-бабына сәйкес ұлттық ғарыш қызметіне, соның ішінде үкіметтік және үкіметтік емес ұйымдардың қызметіне жауапты. Мемлекет өзінің құзыретіндегі субъектілер жасаған заңсыз әрекеттер үшін жауапкершілік тартады. COSPAR планеталық қорғау саясатын жаңарту процесі жаңа жаңалықтарға жауап ретінде немесе нақты сұраныстарға негізделген, және бұл процесте Біріккен Ұлттар Ұйымының 1967 жылғы Сыртқы ғарыш туралы шартына сәйкес келуге жауапты ұлттық немесе халықаралық органдардың, сондай-ақ COSPAR ғылыми комиссиялары B – Жер-Ай жүйесінің, Күн жүйесі планеталарының және кіші денелерінің ғарыш зерттеулері, және F – Ғарышқа қатысты өмір ғылымдары өкілдері қатысады. Қатысушы тараптар арасында консенсусқа қол жеткізілгеннен кейін, саясатты жаңарту бойынша ұсыныс COSPAR Планеталық қорғау тобы тарапынан жасалып, COSPAR бюросына қарау және бекіту үшін ұсынылады. Топтың жаңа құрылымы мен жұмысы туралы ақпарат жақында жарияланған басылымдарда келтірілген (;). Жақында жаңартылған COSPAR Планеталық қорғау саясаты COSPAR журналының «Space Research Today» журналының 2020 жылғы тамыз санында жарияланды. Ол Топтың ұсынымдары негізінде және COSPAR бюросы бекіткен бұрынғы нұсқаға қатысты бірқатар жаңаруларды қамтиды.