Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Поляризация астрономияда маңызды құбылыс.
Polarization is an important phenomenon in astronomy.
Жұлдыздар
Жұлдыздардың жарығының поляризациясы алғаш рет 1949 жылы Уильям Хилтнер мен Джон С. Холл астрономдары тарапынан байқалды. Кейін Джесси Гринштейн мен Леверет Дэвис кіші жұлдызаралық магниттік өрістерді із кесу үшін поляризациялық деректерді қолдануға мүмкіндік беретін теорияларды жасады. Жұлдыздардың интегралдық жылулық сәулеленуі көзінде әдетте айқын поляризацияланбаса да, жұлдызаралық шаңның шашырауы жұлдыз жарығына ұзақ қашықтықта поляризацияны тудыруы мүмкін. Егер фотосфераның өзі асимметриялық болса, көзінде де поляризация пайда болуы мүмкін, бұл шекаралық поляризацияға байланысты. Жұлдыздың өзінде пайда болатын жұлдыз жарығының жазық поляризациясы Ap жұлдыздарында (ерекше A типіндегі жұлдыздар) байқалады.
The polarization of starlight was first observed by the astronomers William Hiltner and John S. Hall in 1949. Subsequently, Jesse Greenstein and Leverett Davis, Jr. developed theories allowing the use of polarization data to trace interstellar magnetic fields. Though the integrated thermal radiation of stars is not usually appreciably polarized at source, scattering by interstellar dust can impose polarization on starlight over long distances. Net polarization at the source can occur if the photosphere itself is asymmetric, due to limb polarization. Plane polarization of starlight generated at the star itself is observed for Ap stars (peculiar A type stars).
Күн
Күн сәулесінің дөңгелек және сызықтық поляризациясы өлшенді. Дөңгелек поляризация негізінен Күн бетінің күшті магниттік аймақтарындағы таралу және сіңіру эффектілерінен туындайды. Дөңгелек поляризацияға себеп болатын тағы бір механизм – "бағытталуға сәйкес келу механизмі" деп аталады. Күн бетінің әртүрлі жерлерінде үздіксіз жарық сызықтық поляризацияланады (шекаралық поляризация), бірақ жалпы алғанда, бұл поляризация өшіріледі. Спектрлік сызықтардағы сызықтық поляризация көбінесе фотондардың атомдар мен иондардағы анизотроптық шашырауы арқылы пайда болады, бұл фотондардың өзара әрекеттесуі нәтижесінде поляризациялануына мүмкіндік береді. Күннің сызықтық поляризацияланған спектрі жиі "екінші күн спектрі" деп аталады. Атомдық поляризация әлсіз магниттік өрістерде Ханле эффектісі арқылы өзгертілуі мүмкін. Нәтижесінде, шашыраған фотондардың поляризациясы да өзгереді, бұл жұлдыздық магниттік өрістерді түсінуге арналған диагностикалық құралды ұсынады.
Both circular and linear polarization of sunlight has been measured. Circular polarization is mainly due to transmission and absorption effects in strongly magnetic regions of the Sun's surface. Another mechanism that gives rise to circular polarization is the so called "alignment to orientation mechanism". Continuum light is linearly polarized at different locations across the face of the Sun (limb polarization) though taken as a whole, this polarization cancels. Linear polarization in spectral lines is usually created by anisotropic scattering of photons on atoms and ions which can themselves be polarized by this interaction. The linearly polarized spectrum of the Sun is often called the second solar spectrum. Atomic polarization can be modified in weak magnetic fields by the Hanle effect. As a result, polarization of the scattered photons is also modified providing a diagnostics tool for understanding stellar magnetic fields.
Басқа дереккөздер
Поляризация когерентті астрономиялық көздерден шығатын сәулеленуде де кездеседі, бұл Земан эффектісіне байланысты (мысалы, гидроксил немесе метанол мазерлері). Белсенді галактикалардағы үлкен радиолобтар және пульсардың радио сәулеленуі (кейде когерентті болуы мүмкін деген болжам бар) да поляризацияны көрсетеді. Сәулелену және шашырау көздері туралы ақпарат беруден басқа, поляризация Фарадей айналымы арқылы біздің галактикадағы және радиогалактикалардағы жұлдызаралық магнит өрісін де зерттейді. Кейбір жағдайларда, Фарадей айналымының қаншасы сыртқы көзден, ал қаншасы біздің галактикамызға жақын екенін анықтау қиын болуы мүмкін, бірақ көп жағдайда аспанда жақын жердегі тағы бір алыс көзді табуға болады. Осылайша, үміткер көз бен эталондық көзді салыстыру арқылы нәтижелерді ажыратуға болады.
Polarization is also present in radiation from coherent astronomical sources due to the Zeeman effect (e. g. hydroxyl or methanol masers). The large radio lobes in active galaxies and pulsar radio radiation (which may, it is speculated, sometimes be coherent) also show polarization. Apart from providing information on sources of radiation and scattering, polarization also probes the interstellar magnetic field in our galaxy as well as in radio galaxies via Faraday rotation. In some cases it can be difficult to determine how much of the Faraday rotation is in the external source and how much is local to our own galaxy, but in many cases it is possible to find another distant source nearby in the sky; thus by comparing the candidate source and the reference source, the results can be untangled.
Космикалық микротолқынды фон
Сондай-ақ, ғаламдық микротолқындық фонның (CMB) поляризациясы ғаламның өте ерте кезеңіндегі физиканы зерттеу үшін де пайдаланылуда. CMB поляризацияның екі компонентін көрсетеді: B режимі (магниттік өріс сияқты дивергенциясыз) және E режимі (электр өрісі сияқты тек қана керлсіз градиент) поляризациясы. Оңтүстік полюсте орналасқан BICEP2 телескопы CMB-дағы B режиміндегі поляризацияны анықтауға көмектесті. CMB-ның поляризациялық режимдері гравитациялық толқындардың ерте ғаламның дамуына тигізген әсері туралы қосымша ақпарат бере алады. Поляризацияланған жарықтың астрономиялық көздері Жердегі биологиялық молекулалардағы хиралдылықтың пайда болуына себеп болды деген болжам бар.
The polarization of the cosmic microwave background (CMB) is also being used to study the physics of the very early universe. CMB exhibits 2 components of polarization: B mode (divergence free like magnetic field) and E mode (curl free gradient only like electric field) polarization. The BICEP2 telescope located at the South Pole helped in the detection of B mode polarization in the CMB. The polarization modes of the CMB may provide more information about the influence of gravitational waves on the development of the early universe. It has been suggested that astronomical sources of polarised light caused the chirality found in biological molecules on Earth.