Кіріспе

Америка Азамат соғысының Транс-Миссисипи театры шайқасы, 1861 жылғы шайқас.

Спрингфилдтің бірінші шайқасы – 1861 жылдың 25 қазанында Миссури штатының Спрингфилд қаласының жанында болған Америка Азамат соғысының шайқасы. Вилсон-Крик шайқасынан кейін, Конфедерацияны қолдаған Миссури штатының гвардиясы солтүстікке қарай жылжып, Лексингтон қамалындағы Федералды (Одақтың) әскерін жеңді. Лексингтондағы шайқастан кейін Федералды генерал-майор Джон С. Фремонт Миссуридің оңтүстігіне жорық бастады. Миссури штатының гвардиясының негізгі бөлігі Неошоға қайтарылды, бірақ полковник Джулиан Фрейзер басқаратын шамамен 1000 жаңа сарбаз Спрингфилдте қалды. 24 қазанда Фремонт майор Чарльз Загоньи басқаратын, өзінің күзетшілер тобын Спрингфилдке барлау миссиясына жіберді. Боливардағы «Прерия сарбаздары» атты әскерімен біріккеннен кейін, Загоньи 25 қазанда Спрингфилдке қарай жол тартты. Миссури штатының гвардиясының шағын тобымен болған қақтығыста күтпеген шабуыл мүмкіндігінен айырылған Загоньи әскерін батысқа бұрды. Сағат 16:00 шамасында Загоньидің әскері Фрейзердің жасағымен кездесті. Миссури штатының гвардиясы жартылай орманды төбеде қорғанысқа орналасты. Шабыс туралы нақты мәліметтер белгісіз, бірақ Загоньидің әскері Фрейзердің әскерін Спрингфилдке кірмей бұрып, қараңғы түскен кезде солтүстікке шегінді. Загоньидің шайқастан кейінгі есебі қасақана бұрмаланған, және «Прерия сарбаздарының» есебінен өз әскерінің рөлін үлкейту мақсатында жазылған. Бұл шара көп нәтиже бермеді, және екі күннен кейін Федералды әскерлер Спрингфилдті қайта басып алды. Фремонт қараша айының басында қызметтен босатылды, ал оның ізбасары жорықты тоқтатып, әскерді кері қайтарды, бұл Миссури штатының гвардиясына Спрингфилдті қайта басып алуға мүмкіндік берді, бірақ олар 1862 жылдың басында Миссуриден қуылды.

Кіріспе

Америка Азамат соғысының басында АҚШ Федералды (Одақ) күштері мен Миссури штатының билігі арасында қақтығыс басталды. 1861 жылдың 10 мамырында Федералды бригадир генерал Натаниел Лион, Миссуридің конфедерацияшыл губернаторы Клейборн Фокс Джексон жіберген жасақтың лагерін басып алды. Джексон жауап ретінде жаңа конфедерацияшыл жасақ – Миссури штатының гвардиясын құрды және гвардия қолбасшысы етіп Стерлинг Прайсты тағайындады. Прайс, Лион және Джексон 11 маусымда «Планерс-хаус» қонақ үйінде кездесті, соңында Лион ашық соғыс жағдайы басталғанын жариялады. Содан кейін Лион штат астанасы Джефферсон-Ситиді басып алып, Миссури штатының гвардиясын Миссури өзенінің аңғарынан ығыстырды. Бір кезде Миссуридегі федералды операциялар Огайо департаментіне қарасты, бірақ 1 шілдеде Миссуриді де қамтитын Батыс департаменті құрылды және екі күннен кейін генерал-майор Джон С. Фремонтқа бағындырылды. Фремонт Миссуриге 25 шілдеде келді. Ол өзімен бірнеше шетелдік офицерлерді алып келді, соның ішінде венгр майоры Чарльз Загоньи болды, ол Фремонттың күзеті ретінде қызмет ететін кавалерия жасағын құрды. Фремонт Иллинойс штатының Каир қаласы маңындағы оқиғаларға назар аударғанда, Лион Миссуридің оңтүстік-батысында әрекет етті. 10 тамызда Лион қаза тауып, оның әскері Вильсон-Крик шайқасында Конфедерация армиясы мен Миссури штатының гвардиясына қарсы шайқаста жеңілді. Конфедерация күштері Вильсон-Крик шайқасынан кейін Арканзасқа қайтқанда, Прайс жасағын солтүстікке, Миссури өзенінің жағасындағы Лексингтон қаласына көшірді. Фремонттың Прайс шабуылына жауабы тиімсіз болды және Лексингтон қоршауы 20 қыркүйекте федералды әскердің тапсыруымен аяқталды. Лексингтонның құлауына жауап ретінде Фремонт Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласына дейін соққы беруді көздеген, шындықтан алыс жоспар құрды. Оның күші Прайс күшінен 38 000 адамға қарсы 18 000 адамнан басым болды. Федералды әскерлер Миссури штатының Джорджтаун қаласына жиналғанда, Прайс Фремонт армиясының қуып жететінінен қашып, кері шегінді. 20 қазанда Прайс жасағы Миссури штатының Неошо қаласына жетті, ал қазанның ортасында Фремонт Пом-де-Терр өзеніне жетті. Фремонттің алға жылжуын жетекшілік еткен майор Франк Дж. Уайт және оның «Прерия сақшылары» болды, бұл жасақ 3-ші Иллинойс кавалериялық полкінің екі ротасы мен 23-ші Иллинойс жаяу әскер полкінің бір ротасынан құралған кавалерия күші еді.

Шайқас

Спрингфилдке (Миссури штаты) жақындаған кезде, Корпус күзетшілері шабуылға бастады. 24 қазанның кешінде Загоньи мен жеке күзетшілер лагерьден Спрингфилдке қарай жылжыды. Келесі күні Боливарға жеткенде, Загоньи Прайри скауттарымен күш біріктірді, бірақ Уайт ауырып, арбамен еріп кетті. Спрингфилдті қорғауға полковник Джулиан Фрейзер басқаратын Миссури штатының күзетшілерінің жаңадан шақырылған жасағы келді. Тарихшы Луи Гертеис Фрейзердің шамамен 1000 жақсы қаруланған және жақсы даярланған әскері болғанын айтады, бірақ Загоньи оның алдында 2000-2200 жау әскері тұрғанын сезінді. Загоньи өз қозғалысында 300-ге жуық адамды жетектеді. Спрингфилдке жетпес бұрын федералдылар Миссури штатының күзетшілерінің кішкентай тобына кездесті, олардың бірі Спрингфилдке хабар жеткізу үшін қашып кетті. Солтүстіктен шабуылдың күтпегендігін жоғалту үшін Загоньи әскерлерін батыстан Спрингфилдке жақындауға бұрды. Загоньи бағытын өзгерткенін білмейтін Уайт солтүстіктен келді және тұтқынға алынды. Сағат 16:00 шамасында федералды атты әскер Фрейзердің жартылай орманды төбедегі орналасқан жеріне тап болды. Миссури штатының күзетшілерінің орналасқан жерінің солтүстігінде жол, оңтүстігінде екі жағында қоршаулары бар жолақ, ал алдында Крейн Крик ағып жатты. Загоньи әскерін шабуылға жинады және тарихшы Роберт Миллердің сөзіне сүйенсек, Загоньи өз әскеріне шабуылға қатыспағысы келмейтін әскерилерге рұхсат етіледі деді. Миллер сондай-ақ Загоньидің "Фремонт және Одақ" деген пароль бергенін айтады, бірақ тарихшы Стивен З. Старр Загоньидің осы ұранды қолданғанына күмәнданады. Старр осы кездесу туралы былай деп жазды: "Октябрь айының осы күнінде Спрингфилдте болған оқиғаның шындығын анықтау мүмкін емес", ал Миллер Загоньидің есебі Прерия скауттарының есебінен өз әскерін мақтау үшін әдейі бұрмаланғанын атап өтті. Гертеис шайқастың барысын былай сипаттайды: Загоньидің әскері, капитан Патрик Ноттон мен Прерия скауттарымен бірге, Миссури штатының күзетшілерінің атысы астында қоршауды бұзып, шабуылға жол ашты. Шабуыл Фрейзердің атты әскерін Спрингфилдке, ал жаяу әскерін орманға ығыстырды. Гертеис содан кейін Загоньидің әскері Спрингфилд көшелерінде күзетшілерді қуғандарын, Загоньи қараңғы түскенге дейін шашыраған әскерін жинағандарын, қаланы ұстауға жеткілікті күші жоқ екенін шешіп, солтүстікке қайтып кеткенін айтады. Миллердің баяндамасына сәйкес, екі рота Загоньимен бірге қоршаудың бұзылған жерінен шабуыл жасады, ал капитан Фоли басқаратын тағы бір рота қоршаудың бөлігін бұзып өтті. Миллер содан кейін Фолидің шабуылы сәтсіз аяқталғанын, Загоньидің колоннасы Фрейзердің атты әскерін ығыстырғанын, бірақ жаяу әскерінен кері шегілгенін, ал үшінші шабуыл күзетшілерді ығыстырғанын жазады. Миллердің есебі бойынша күзетшілер Неошоға қарай қашқан, Загоньидің әскері Спрингфилдке кірген, бірақ түнде Боливарға қарай солтүстікке шегінген, жараланғандарын тастап кеткен. Тарихшылар Филипп В. Стил мен Стив Коттрелл шайқасты Загоньидің сәтсіз шабуылынан кейін екінші сәтті шабуылға дейін, содан кейін федералдылардың күзетшілерді Спрингфилд пен айналасындағы ауылдық жерлерде қуғандары ретінде сипаттайды. Загоньи шайқастан кейін Прерия скауттары шабуылға қатыспағанын мәлімдеді, бірақ Прерия скауттарының ресми есебінде осы бөлімнің екі ротасы капитан Чарльз Фэрбенкс басшылығымен Миссури штатының күзетшілерінің артқы жағында соғысып, Фрейзердің желісіне қарсы үш фланголық шабуыл жасағаны айтылады. Дәлелдер сонымен қатар Ноттонның ротасы Фолимен бірге соғысқанын көрсетеді, ал Фоли түсініспеушілікке байланысты Загоньидің екі ротасының орнына оның командасымен соғысқан Прерия скауттарының бөлігі болғанын хабарлады. Загоньидің баяндамасында ол Спрингфилдте АҚШ туын көтергені де айтылған, бірақ Миллер бұл туралы дәлелдердің дұрыс емес екенін көрсететінін атап өтті.

Салдары

Загоньи 15 адамның қаза тапқанын, 27 адамның жараланғанын және 10 адамның жоғалып кеткенін мойындады. Соғыстан кейін конфедерациялық офицер Уильям Престон Джонстон жазған екінші қол есебінде Фрейзер тек екі-үш адамын жоғалтқаны айтылған. Миллер Миссури штатының ұлттық гвардиясы кем дегенде 116 адамды жоғалтты деген федералдық мәлімдеме бар екенін атап өтті. Стил мен Коттреллдің мәлімдемесіне сәйкес, «Боди-гвардиялар» 53 адамнан, ал «Прерия сақшылары» 31 адамнан зардап шекті. Загоньидің ресми есебінде кем дегенде 106 гвардияшы қаза тапқан, 27-сі тұтқынға алынған және жараланған; сондай-ақ, 45 жылқы өлген немесе жарамсыз деп танылған, солдаттардың қарулары жаудың оғынан «қиын зақымдалған», ал федералдық әскерлердің киімдері мен қосалқы киімдері «оқтан мүжіліп, қолдануға жарамсыз болған» делінген. Фрэнсис Кеннеди федералдық әскерлердің 85, ал Фрейзердің 133 адамды жоғалтқанын көрсеткен. Бұл шайқас көп нәтиже бермеді, бірақ федералдық баспасөзде кеңінен жарияланып, «Загоньидің өлімге шабуылы» деп аталды. Джордж Бокер осы оқиға туралы өлең жазды, ал Фремонт бұл әрекетті Жеңіл бригаданың шабуылымен салыстырды. Федералдық әскерлер шайқастан екі күн өткен соң Спрингфилдті басып алды. Бұрын Фремонт федералдық үкіметті саяси тұрғысынан ойсыз болған Фремонттың азат ету жарлығымен ренжіткен, ал саяси мәселелер оның науқанына кедергі келтірген. Фремонттың армиясын жұмылдыру кезіндегі мердігерлік жемқорлыққа қатысты айыптаулар, Фрэнсис Престон Блэрдің жақтастарының қарсылығы және АҚШ армиясының генерал-адъютанты Лоренцо Томас жасаған жағымсыз есеп Фремонттың жағдайын нашарлатты. Ол қараша айының басында қызметтен босатылып, генерал-майор Дэвид Хантермен ауыстырылды. Хантер Фремонттың шабуылын тоқтатты және Спрингфилдтен шегінді, бұл Прайсқа қаланы қайта басып алуға мүмкіндік берді. Бір аптадан кейін Хантер Канзасқа қайта тағайындалды және генерал-майор Генри В. Халлекпен ауыстырылды. 1862 жылдың басындағы федералдық шабуылдар Прайсты Миссуриден ығыстырды, ал 1862 жылдың наурыз айындағы Пи-Ридж шайқасы Миссуридің федералдық бақылауда болуын қамтамасыз етті. Фремонт пен Загоньи қазіргі Батыс Вирджинияға жіберілді және Джексон аңғарындағы науқанда шайқасты. Загоньи 1862 жылдың маусым айының соңында әскери қызметтен кетті. Спрингфилд қаласындағы Загоньи саябағында 1931 жылы орнатылған монумент шабуылды еске салады, бірақ монументтегі мәтіннің дұрыстығы күмәнді.