Кіріспе
Amiga графикалық чипсеті Amiga Advanced Graphics Architecture (AGA) – үшінші буын Amiga графикалық чипсеті, ол алғаш рет 1992 жылы Amiga 4000 моделінде қолданылды. Шығарылғанға дейін AGA-ның кодолық атауы Commodore International компаниясында Pandora болды. AGA бастапқыда АҚШ-та Advanced Architecture үшін AA деп аталды. Кейіннен атауы Еуропа нарығы үшін AGA деп өзгертілді, бұл графикалық жүйеге үлкен жақсартулар әкелді және сауда белгісіне қатысты мәселелерді болдырмау мақсатында жасалды. AGA графикалық режимдерді пикселге 8 битке дейінгі тереңдікпен көрсетуге қабілетті. Бұл индекстелген дисплей режимдерінде 256 түске және Hold And Modify (HAM 8) режимдерінде 262,144 түске (18 бит) мүмкіндік береді. AGA чипсетінің палитрасында 16,777,216 түстен (24 бит) 256 түс кіреді, ал бұрынғы чипсеттер, Original Chip Set (OCS) және Enhanced Chip Set (ECS), тек 4096 түстен 32 түс немесе Amiga Extra Half Brite (EHB режимі) түрінде 64 түске рұқсат беретін. ECS-ке қосылған AGA-ның басқа мүмкіндіктері – супер hi res тегіс прокрутка және 8 биттік графикалық режимдер мен кеңірек спрайттар үшін графикалық деректердің жолақтығын қамтамасыз ететін 32 биттік жылдам беттік жадтан деректерді алу. AGA – бұл Commodore компаниясының 1988 жылы бастаған Amiga Advanced Architecture (AAA) чипсетінің күрт жаңартылуы емес, оның мүмкіндіктері сол кездегі басқа графикалық чипсеттермен бәсекелесуге жеткіліксіз болды. Графикалық деректерді алудан басқа, AGA әлі де 16 биттік деректермен жұмыс істейді, яғни тіркелімдерге кіру және copper мен blitter операциялары кезінде маңызды жолақтылық ысырапқа кетеді. Сонымен қатар, жазықтық режимдеріне бейімделмеген графикалық операциялардың жылдамдығына кедергі келтіретін chunky графикалық режимнің болмауы, прокрутка сияқты әдеттегі өнімділік тапсырмалары кезінде «көлеңке» артефакттарына әкеледі. Іс жүзінде, AGA HAM режимі негізінен сурет салу бағдарламаларында, суреттерді қараушыларда және бейне ойнатуда пайдалы. 256 түсті Workbench қалыпты қолданба пайдалану үшін ECS жұмыс режимдерінен әлдеқайда баяу; айналым жолы – әр түрлі түс тереңдігі бар бірнеше экранды пайдалану. AGA-да жыпылықтаусыз жоғары ажыратымдылық режимдері жоқ, ол тек 640 × 480 ажыратымдылықты 72 Гц жыпылықтаусыз жұмыс істегенде ғана көрсетуге қабілетті. 800 × 600 режимі сирек қолданылады, өйткені ол тек 60 Гц жыпылықтайтын режимде ғана жұмыс істей алады. Ал осы дәуірдегі жоғары деңгейдегі компьютерлік жүйелер 1024 × 768 ажыратымдылықты 72 Гц жылдамдықта 256 түсті дисплеймен жұмыс істей алады. AGA-ның ең жоғары ажыратымдылығы 1440 × 580 (262 144 түс) 50 Гц PAL режимінде, үдемелі сканерлеу қолданылған кезде. AGA жаңартудағы осы мүмкіндіктердің жоғалтылуы Amiga-ның мультимедия саласындағы техникалық көшбасшылығын жоғалтуына ықпал етті. Ұзақ күткен AAA тоқтатылғаннан кейін, AGA-ның орнын Hombre чипсеті алмастыруға тиіс болды, бірақ бұл Commodore компаниясының банкротқа ұшырауына байланысты тоқтатылды. AGA CD32, Amiga 1200 және Amiga 4000 модельдерінде қолданылады.
Amiga Advanced Graphics Architecture (AGA) is the third generation Amiga graphic chipset, first used in the Amiga 4000 in 1992. Before release AGA was codenamed Pandora by Commodore International. AGA was originally called AA for Advanced Architecture in the United States. The name was later changed to AGA for the European market to reflect that it largely improved the graphical subsystem, and to avoid trademark issues. AGA is able to display graphics modes with a depth of up to 8 bits per pixel. This allows for 256 colors in indexed display modes and 262,144 colors (18 bit) in Hold And Modify (HAM 8) modes. The palette for the AGA chipset has 256 entries from 16,777,216 colors (24 bit), whereas previous chipsets, the Original Chip Set (OCS) and Enhanced Chip Set (ECS), only allow 32 colors out of 4096 or 64 colors in Amiga Extra Half Brite (EHB mode). Other features added to AGA over ECS are super hi res smooth scrolling and 32 bit fast page memory fetches to supply the graphics data bandwidth for 8 bitplane graphics modes and wider sprites. AGA is an incremental upgrade, rather than the dramatic upgrade of the other chipset that Commodore had begun in 1988, the Amiga Advanced Architecture chipset (AAA), lacking many features that would have made it competitive with other graphic chipsets of its time. Apart from the graphics data fetches, AGA still operates on 16 bit data only, meaning that significant bandwidth is wasted during register accesses and copper and blitter operations. Also the lack of a chunky graphics mode is a speed impediment to graphics operations not tailored for planar modes, resulting in ghost artifacts during the common productivity task of scrolling. In practice, the AGA HAM mode is mainly useful in paint programs, picture viewers, and for video playback. Workbench in 256 colors is much slower than ECS operation modes for normal application use; a workaround is to use multiple screens with different color depths. AGA lacks flicker free higher resolution modes, being only able to display 640 × 480 at 72 Hz flicker free operation. 800 × 600 mode is rarely used as it can only operate at a flickering 60 Hz interlaced mode. In contrast, higher end PC systems of this era can operate 1024 × 768 at 72 Hz with a full 256 color display. AGA's highest resolution is 1440 × 580 (262 144 colors) in interlaced 50 Hz PAL mode, when overscan is used. These missed opportunities in the AGA upgrade contributed to the Amiga ultimately losing technical leadership in the area of multimedia. After the long delayed AAA was finally suspended, AGA was to be succeeded by the Hombre chipset, but this was ultimately cancelled due to Commodore's bankruptcy. AGA is present in the CD32, Amiga 1200, and Amiga 4000.
Техникалық мәліметтер
Жад енін арттыру мақсатында, Чип RAM дерек шинасы A3000-дегідей 32 бит еніне дейін кеңейтілді (AGA-дан айырмашылығы, A3000-нің Чип RAM тек процессорға қол жеткізу үшін 32 биттік). Alice чипі (OCS/ECS Agnus-ты алмастырып) біт жазылымдық DMA үшін толық ендік қол жеткізуді қолдай алу үшін жаңартылды. Желі ені тағы да екі есеге арттырылды (4x-қа дейін), Fast Page Mode RAM пайдаланылды. Лиза (бұрынғы Denise-тің орнына) 8 биттік біт жазылымдық деректерді алу, 24 биттік палитра тізілімдерінің 256 данасы, сондай-ақ біт жазылымдық графика және спрайттар үшін 32 биттік деректерді беруді қолдайды. Чипсеттің қалған бөлігі өзгеріссіз қалады, Алисадағы Blitter және Copper копроцессорлары да өзгеріссіз, олар әлі де 16 биттік деректермен жұмыс істейді.