Вица: Тарихы мен мәдениеті бар Грекия ауылы

Кіріспе

Вица (Βίτσα) – Грекияның солтүстік-батысындағы орталық Загори аймағындағы ірі ауылдардың бірі. Ол 955 метр биіктікте, Викос шатқалының жанындағы тау беткейінде орналасқан. Грекияның 6-шы ұлттық тас жолымен байланысатын жолдар бар. Вица ескі, екі аркалы Миссиос көпірімен әйгілі.

Тарих

Ежелгі заманда Загориді молоссийлер мекендеген. Вицаның жанындағы Геницари жеріндегі қазба жұмыстары б.з.д. 9-4 ғасырларға жататын, мүмкін тимфеялықтарға немесе молоссийлерге тиесілі екендігі айтылатын қоныстың іздерін тапты. Архаикалық (геометриялық) және классикалық кезеңдерге жататын шағын ғимараттардың негіздерінің белгілері, сондай-ақ кемінде 140 қабірден тұратын, монеталар, керамика және қару-жарақтары бар зират табылды. Вица ауылының құрылуы 1321 жылдан 1361 жылға дейінгі басқа да құжаттарда Везица деп аталады. Византия кезеңінен қалған бірнеше ғимараттар бүгінге дейін сақталған. Ауыл екіге бөлінген, бұрын Ано Вица және Като Вица (Жоғарғы және Төменгі Вица) деп аталған екі бөлек ауыл болған терең шатқалмен бөлінген. Бұл екі ауыл әрқашан Монодендримен бірге, олардың арасы тым жақын болғандықтан, бір ауылдың бөлігі ретінде қарастырылған. 1430 жылдан кейін, Османдықтар Иоаннинаны басып алғаннан кейін, Вица және Загоридің басқа ауылдары Загористердің ортақ қоры (Κοινόν των Ζαγορισίων) деп аталатын тәуелсіз федерация құрды. Фанариоттардың Загористердің сұлтан сарайына ықпалы арқасында Загористердің ортақ қорына қосымша жеңілдіктер берілді, және бұл жеңілдіктер 1868 жылға дейін сақталды. Осы жеңілдіктерге сәйкес, Загори Загори векилінің бақылауымен дербес және өздігінен басқарылды. Загористердің тағы бір маңызды құқығы – христиан дінін еркін ұстану мүмкіндігі болды. Тікелей Османдық билігі болмағандықтан, тұрғындар жоғары тұрмыс деңгейіне қол жеткізді. 18 және 19 ғасырлардағы негізгі табыс көзі, басқа Загори аймақтарындағыдай, эмигранттардан түскен ақша болды. 15 ғасырдан кейін ауылға православие дінін ұстанатын албандар, жергілікті тұрғындар "арваниттер" деп атаған, қоныстанды және кейіннен жергілікті халыққа сіңіп кетті. Саракацанилер 20 ғасырдың басында қоныстанды. Вица Загори аймағының мәдени орталығына айналды және Саррос отбасының (оның ішінде 19 ғасырда Суэц каналының құрылысына қатысқан саясаткерлер мен инженерлер) және Николаидис (әдебиетші) сияқты тұлғалардың туған жері болды. 17 ғасырдан бастап Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін (Загоридің дәстүрлі эмиграциясы тоқтаған кезде) Вицаның көптеген тұрғындары Мысырға, Кіші Азияға және АҚШ-қа эмиграциялады. Грекия шегінде олар негізінен Македонияға көшіп кетті.

During ancient times, Zagori was inhabited by the Molossians. Excavations in the location Genitsari near Vitsa led to the discovery of a settlement possibly of the Tymphaeans or the Molossians dated to the 9th until the 4th century BC. There were signs of the foundations of small buildings from the archaic (geometric) and classical periods and a graveyard with at least 140 graves that contained coins, pottery and weaponry. The establishment of the village of Vitsa is referred to in other documents from 1321 to 1361, under the name of Vezitsa. Some buildings from Byzantine times are still preserved. The village is divided by a chasm in two districts that were once different villages called Ano Vitsa and Kato Vitsa (Upper and Lower Vitsa). These two villages were always considered, along with Monodendri, as more or less one village, due to their small distance. After 1430, when the Ottomans conquered Ioannina, Vitsa and the rest of Zagori villages formed an autonomous federation, the Commons of the Zagorisians (Κοινόν των Ζαγορισίων). Further privileges were granted to the Commons of the Zagorisians due to the influence of Phanariot Zagorisians over the court of the Sultan, and were preserved until 1868. According to these privileges, Zagori was autonomous and self governed under the surveillance of the Vekylis of Zagori. Another important privilege that the Zagorians had was the freedom to practice their Christian faith. The absence of direct Ottoman rule helped the inhabitants attain a good standard of living. The main source of income in the 18th and 19th centuries was from remittances from expatriates, as elsewhere in Zagori. Orthodox Albanians, locally called "Arvanites", have settled the village after the 15th century and were later assimilated into the local population. Sarakatsani have settled at the beginning of the 20th century. Vitsa became a cultural center for the Zagori region and was the birthplace of people such as the Sarros family (among them politicians and engineers involved at the Suez Canal works in the 19th century) and Nikolaidis (man of literature). Since the 17th century and until World War II, (when Zagorisian traditional emigration ended), most people from Vitsa would emigrate to Egypt, Asia Minor and the United States. Inside geographical Greece, they mostly emigrated to Macedonia.

Ғимараттар

Миссиос қос аркалы көпірінен (1748 жылы салынған) басқа, 1607 жылы салынған Агиос Георгиос немесе Таксиархтар шіркеуі, Агиос Николаос шіркеуі (1612 жылы, жақсы сақталған фрескалармен), Төменгі Вицадағы Құдай ананың ұйықтауы (Κοιμήσεως της Θεοτόκου) шіркеуі (1554 жылы салынған, 1720-1728 жылдары жөнделген), Белогианнис, Васдекис және Скевис үйлері, сондай-ақ Вризопулейос мектебі бар. Вицаның солтүстігінде Пророк Илия Ставропегия монастырының шіркеуі (1632) сақталған. Ол 14 ғасырдағы Мәсіхтің түрленуі шіркеуінің ескі негізінің орнына салынған.

Фольклорлық

Вицада 15 тамыз күні Құдай ананың ұйықтауы тойланады.