Кіріспе

Көлібұш түрлері

Ақ мойынды якобин (Florisuga mellivora) – Мексикадан оңтүстікке қарай Орталық Америка және Оңтүстік Американың солтүстік бөлігінен Бразилия, Перу және Боливияға дейін таралған орташа мөлшердегі көлібұш. Сондай-ақ Тринидад және Тобагода кездеседі. 1758 жылы швед табиғаттанушысы Карл Линней өзінің "Systema Naturae" еңбегінің он бірінші басылымын жаңартқанда, ақ мойынды якобинды басқа көлібұштармен бірге Trochilus туысына жатқызды. Линней оның қысқаша сипаттамасын берді, Trochilus mellivorus есімді екі атауын тағайындады және Эдвардстың еңбегін сілтеді. Түрлік атауы латын тіліндегі "mel" – "бал" және "vorus" – "жеуші" сөздерінен құралған. Типтік орны – Суринам. Ақ мойынды якобин қазір Шарль Бонапарттың 1850 жылы енгізген Florisuga туысына жатқызылған. F. m. mellivora Linnaeus (1758)
F. m. flabellifera Gould (1846)

Сипаттама

Ақ мойынды якобиннің мойны ұзын. Аталықтарының салмағы, ал аналықтарының салмағы белгісіз. Аталықтары қара көк бас және көкірек, ал құрсақтары мен құйрықтары ақ түсті; құйрық қауырсындарының ұштары қара. Мойынның арт жағындағы ақ жолақ, көк бас пен жарқын жасыл арқаны және ұзын жоғарғы құйрық қанаттарын бөліп тұрады. Аналықтары өте өзгергіш, олар ересек немесе жас аталықтарға ұқсауы мүмкін. Көптеген аналықтарының жоғарғы жағы жасыл, көк жасыл тамақ және кеудесінде ақ "қабықшалар", ақ құрсақ және көбінесе жасыл құйрығының ұшы көк түсті болады. Жас аталықтары аналықтарға ұқсас, бірақ құйрығында көбірек ақ түс болады, ал ересек аталықтарында көбірек қара түс байқалады. Жас аналықтары да әр түрлі болады, бірақ әдетте құйрығында ақ түс аз, ал мойын және кеудесі қола түстес болады. Ақ мойынды якобин ылғалды орманның шатқырында және шеттерінде, сондай-ақ биік екінші орман, галереялық орман, кофе және какао плантациялары сияқты жартылай ашық ландшафттарда мекендейді. Ол көбінесе ағаштардың биіктігінде көрінеді, бірақ шеттерінде және ашық алаңдарда төменге түседі. Теңіз деңгейінен шамамен 2 метрге дейін биіктікте кездеседі, бірақ кейде одан да жоғарыда, сирек кездеседі.

Қозғалыс

Ақ мойынды жақыптың қозғалыс үлгісі толыққанды зерттелмеген. Ол гүлдің көптігіне байланысты маусымдық орын аударымы жасайтындай көрінеді, бірақ нақты мәліметтер жетіспейді.

Тамақтандыру

Ақ мойынды якобин биік ағаштардың, эпифиттердің, бұталардың және геликония өсімдіктерінің гүлдерінен нектармен қоректенеді. Бірнеше якобин бір ағашта тамақтануы мүмкін, сонда олар бір-біріне агрессивті болады, бірақ көбінесе аумақтық емес. Екі жынысы да ұсақ жәндіктерді аулайды, көбінесе ауада тоқталып, жылдам ұшып немесе қону орындарынан шабуылдап ұстайды.

Өсіру

Ақ мойынды якобин құрғақ және жасыл шөптер өсетін маусымдарда көбейеді, бұл маусымдар олардың таралған аймақтарында әртүрлі болады. Ұясы – жапырақтың үстіңгі жағына салынған, өсімдіктердің жұмсақ түктері мен торынан жасалған шалшық тәрізді. Оны басқа жапырақ "шатыры" жабады. Әдетте, ұя жерден жоғары орналасқан, кейде өзенге жақын болады. Көбейтін маусымда еркектер шатырдың үстінде және шеттерінде әрекет етеді, бір-бірін қуады. Мешіктер жыртқыштардың назарын аудару үшін қанаттарын шапалап ұшады.

Дауыстау

Ақ мойынды якобиннің дауысы аса жоғары емес. Оның әні – "бір секундқа шамамен 0.7–1 нотадан қайталанатын, жоғары перделі жеке ноталардың ұзақ тізбегі 'tseee tseee tseee tseee '." Оның шақыруларында "қысқа 'цик', ұзағырақ, жоғары перделі 'sweet' және қарсыласу кезінде төмендейтін 'swee swee swee swee'" дыбыстары бар.

Мәртебе

IUCN ақ мойынды якобиннің жағдайына ең аз қызығушылық танытқан. Оның таралу ареалы өте кең, бірақ популяциясы сандық тұрғыдан бағаланбаған және оның өзгеру динамикасы белгісіз. Көптеген ареалдарда оның кездесуі сирек емес, бірақ жиі де емес деп саналады. Ол көптеген қорғаулы аумақтарда кездеседі және адам өзгертетін ландшафттарды, мысалы, ағаш егістерін пайдалана алады.