Кіріспе
Құстың түрі
Түр туралы мәліметтер
Speciesbox
| name = Anna's hummingbird
| status = LC
| status system = IUCN3.1
| status ref = Anna's hummingbird is now placed in the genus Calypte that was introduced in 1856 by the English ornithologist John Gould. Gould did not explain the derivation of the genus name but it is probably from the Ancient Greek kaluptrē meaning "woman’s veil" or "head dress" (from kaluptō meaning "to cover"). The specific epithet anna was chosen to honour Anne d'Essling who married the ornithologist François Victor Massena, 3rd Duke of Rivoli. The species is monotypic: no subspecies are recognised. They have an iridescent bronze green back, a pale grey chest and belly, and green flanks. Their bills are long, straight, and slender. The adult male has an iridescent crimson red, derived from magenta, to a reddish pink crown and gorget, which can look dull brown or gray without direct sunlight, and a dark, slightly forked tail. Females also have iridescent red gorgets, although they are usually smaller and less brilliant than the male. Females and juvenile males have a dull green crown, a grey throat with or without some red iridescence, a grey chest and belly, and a dark, rounded tail with white tips on the outer feathers. The male's call scratchy and metallic is typically used as the bird perches in trees and shrubs.
| аты = Аннаның құмырсқасы
| күйі = LC
| күй жүйесі = IUCN3.1
| күй дереккөзі = Аннаның құмырсқасы 1856 жылы ағылшын орнитологы Джон Гулд енгізген Calypte туысына жатқызылды. Гулд туыс атауының шығу тегін түсіндірмеген, бірақ бұл, бәлкім, ежелгі грек тілінен алынған kaluptrē "әйелдің жамылғысы" немесе "басты киімі" деген мағынаны білдіреді (kaluptō "жабу" дегенді білдіреді). Анна деген атау орнитолог Франсуа Виктор Массенаға, Риволидің 3-ші герцогына үйленген Анн д'Эслингті құрметтеу үшін таңдалды. Түрі монотипті: ешқандай кіші түрі танылмаған. Олардың жылтыраған қола жасыл арқасы, ақшыл сұр кеудесі мен құрсағы, жасыл бүйірлері бар. Олардың ұзын, түзу және жұқа тұмсықтары бар. Ересекті еркектердің басы мен мойны қызғылт қызылдан қызғылт сарыға дейін жылтырайды, тікелей күн сәулесі түспеген кезде күңгірт қоңыр немесе сұр түс алады, ал құйрығы қара және сәл тік. Аналықтардың да жылтыраған қызыл мойны бар, бірақ олар әдетте еркектерге қарағанда кішкентай және аз жарқыраған. Аналықтар мен жас еркектердің басы күңгірт жасыл, тамағы қызыл жылтырмен немесе онсыз сұр, кеудесі мен құрсағы сұр, ал құйрығы қара, дөңгелек және сыртқы қанаттарының ұштары ақ. Еркектің дауысы сырылдап, металл сияқты естіледі, әдетте құс ағаштар мен бұталарда қонғанда естіледі.
Speciesbox
| name = Anna's hummingbird
| status = LC
| status system = IUCN3.1
| status ref = Anna's hummingbird is now placed in the genus Calypte that was introduced in 1856 by the English ornithologist John Gould. Gould did not explain the derivation of the genus name but it is probably from the Ancient Greek kaluptrē meaning "woman’s veil" or "head dress" (from kaluptō meaning "to cover"). The specific epithet anna was chosen to honour Anne d'Essling who married the ornithologist François Victor Massena, 3rd Duke of Rivoli. The species is monotypic: no subspecies are recognised. They have an iridescent bronze green back, a pale grey chest and belly, and green flanks. Their bills are long, straight, and slender. The adult male has an iridescent crimson red, derived from magenta, to a reddish pink crown and gorget, which can look dull brown or gray without direct sunlight, and a dark, slightly forked tail. Females also have iridescent red gorgets, although they are usually smaller and less brilliant than the male. Females and juvenile males have a dull green crown, a grey throat with or without some red iridescence, a grey chest and belly, and a dark, rounded tail with white tips on the outer feathers. The male's call scratchy and metallic is typically used as the bird perches in trees and shrubs.
Халық саны және дамуы
2021 жылғы бағалау бойынша, АҚШ-тың батыс бөлігі мен Канадада 8 миллион Аннаның құсқұмыршасы бар, және 1970 жылдан бері олардың саны өсіп келеді. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, Халықаралық табиғатты қорғау одағының (IUCN) қауіп төнген түрлердің қызыл тізімі Аннаның құсқұмыршасын қауіпсіз деп санайды.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Аннаның құсқоры Солтүстік Американың батыс жағалауында, Канаданың оңтүстігінен Баха-Калифорнияның солтүстігіне дейін, Аризонаның оңтүстігі мен орталығына, Неваданың оңтүстік бөлігіне, Ютаның оңтүстік-шығысына және Техастың батысына дейін таралған. Олар көбінесе өз ареалдарында жыл бойы тұрады. Дегенмен, олар Алясканың оңтүстігі, Саскачеван, Нью-Йорк, Флорида, Луизиана және Ньюфаундленд сияқты әдеттегі ареалдарынан тыс жерлерде де кездеседі. 21-ші ғасырдағы климат өзгеруі салдарынан төменгі қабаттардағы температураның көтерілуіне байланысты Аннаның құсқоры Калифорнияның (мысалы, Сьерра-Невада) биік таулы аймақтарындағы салқын жаздық ортаға ареалын кеңейтті.
Солтүстік аймақтың кеңейуі
Аннаның құс қоңыраулары – барлық құс қоңырауларының ең солтүстікке дейін жыл бойы таралған аймағына ие. 1971 жылдан бері Аляскада осы құстар тіркелген, ал Тынық мұхитының солтүстік-батыс аймағында 1960 жылдан бері қоныстанды, әсіресе 21 ғасырдың басында тұрақты популяциясы айтарлықтай өсті. Олардың таралған аймағы бастапқыда Калифорния мен Баха-Калифорнияның шапаралына ғана шектелген болатын, бірақ 1960 және 70-жылдары солтүстікке қарай Орегон, Вашингтон және Британдық Колумбияға, ал шығысқа қарай Аризонаға дейін кеңейді. Бұл жылдам кеңеюге евкалипт сияқты жергілікті емес түрлерді кеңінен отырғызу, сондай-ақ қалалық құс қоректендіру құрылғыларын пайдалану және түрлердің көбеюден кейін кеңінен таралуға бейімділігі себеп болды. Нақты деректер жоқ болғанымен, 2017 жылдың өзінде Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы Аннаның құс қоңырауларының көп бөлігі қыста оңтүстікке көшіп барады деп болжануда. Таулы жерлердегі суық температурада зерттеулер көрсеткендей, Аннаның құс қоңыраулары төменгі биіктіктегілерге қарағанда жиірек және ұзақ уақытқа ұйқыға кетеді. Аннаның құс қоңыраулары ұшқан жәндіктерді аулайды немесе жәндіктерді, тіпті олардың өзін де, өрмек торынан жейді. Аннаның құс қоңыраулары ұшып бара жатқанда денелерін секундына 55 рет шайқап, жаңбыр тамшыларын сілкіп тастайды, ал құрғақ ауа райында қауырсындарынан тозаңды немесе кірді кетіреді. Әрбір қозғалыс төрттен бір секундқа созылады және құстың басына гравитация күшінен 34 есе артық күш түсіреді. Құс қоңырауының ұшуын қамтамасыз ететін кеуде бұлшық еттері тек жылдам гликолиттік талшықтардан тұрады, олар тез әрекет етеді және шаршауға төзімді. Суға түсетін кезде аталық құс жылдамдыққа жетеді және құйрық қанаттарының әсерінен шығатын дыбысты тудырады, оны кейбіреулер "жарылыс сияқты сыңғырлау" деп сипаттайды.
Өсіру
Британ Колумбиясынан Аризонаға дейінгі Тынық мұхитының жағалауындағы ашық орманды және бұталы жерлер, сондай-ақ тау шалғындары C. anna-ның көбейетін ортасын құрайды. Аналық құс балапандарын аталықтың көмегінсіз өсіреді. Аналық құс ұясын бұтаға, ағашқа, жүзімдіктерге немесе сымдарға немесе басқа да жасанды материалдарға салады. Дөңгелек пішіндес, диаметрлі ұя өсімдік талшықтарынан, жұмсақ қауырсындардан және жануарлардың түктерінен тұрғызылады; сырты лишай, өсімдік қалдықтарымен және кейде бояу кесектері, темекі қағазы сияқты қалалық қоқыстармен жасырылады. Аннаның құстары басқа түрлермен, әсіресе Костаның құстарымен будандаса алады. Бұл үлгілер Аннаның құсқоры мен Алленнің құсқорының буданы болды. Санта-Барбарада (Калифорния штаты) табылған бір құс сипатталып, Trochilus violajugulum (Джеффрис, 1888) немесе күлгілт тамақ құсы деп аталды. Кейіннен ол Аннаның құсқоры мен қара тамақты құсқоры арасындағы будан екені анықталды.
Қалалық даму
2017 жылғы Ванкувер қаласының ресми құс сайлауында Аннаның құсқұйрығы Британдық Колумбиядағы Ванкувер қаласының ресми құсы деп жарияланды. Аннаның құсқұйрықтары Сиэтлде жыл бойы қыстап, суық температура, қар және күшті желге төтеп беретін көшпес тұрғындар болып табылады.