Кіріспе
АҚШ-тағы коммерциялық емес ұйым Чарльз Х. Райт афроамерикалық тарих мұражайы, немесе Райт, АҚШ-тың Мичиган штатындағы Детройт қаласында орналасқан; қаланың Мидтаун мәдени орталығында әлемдегі ең көне тәуелсіз афроамерикалық мұражайларының бірі бар. 1965 жылы құрылған Райт мұражайы афроамерикалық мәдениетінің ең ірі тұрақты коллекциясын ұстап тұр. 35 000-нан астам артефакттардан тұратын Райт мұражайының қазіргі 125 000 шаршы фут көлеміндегі ғимараты афроамерикалық тарихына арналған әлемдегі ең ірі мұражай ретінде ашылды. Райт, экспонаттарында Underground Railroad құжаттары мен Малкольм Х және Роза Паркстің хаттарын қамтиды, сонымен қатар Паркс және "Соул королевасы" Арета Франклиннің естелік шараларын өткізді, олар 2005 және 2018 жылдары мұражайдың ротондасында жатқан болатын. Айта кетерлігі, Райт қазіргі уақытта Тускеги ұшқыштарының ұлттық мұражайына үйінді. Райт сонымен қатар диаспораның тамақ, сән, музыка және би мәдениеттерін мерекелеуге арналған ең ірі фестивальдердің бірін – Африкалық әлем фестивалін ұйымдастырады.
The Charles H. Wright Museum of African American History, or The Wright, is located in Detroit, Michigan in the US; inside the city's Midtown Cultural Center is one of the world's oldest independent African American museums. Founded in 1965, The Wright museum holds the world's largest permanent collection of African American culture. With a collection of more than 35,000 artifacts, The Wright's current 125,000 square foot museum opened as the largest museum in the world dedicated to African American history. The Wright, whose exhibits include Underground Railroad documents and letters from Malcolm X and Rosa Parks, also hosted memorial events for Parks and the "Queen of Soul," Aretha Franklin, who lay in state in the museum's rotunda in 2005 and 2018, respectively. Notably, The Wright is the current home of The National Museum of the Tuskegee Airmen The Wright also produces one of the largest festivals dedicated to celebrating the food, fashion, music, and dance cultures of the diaspora – African World Festival.
Халықаралық афроамерикалық мұражай (1965)
Чарльз Х. Райт, Детройт қаласындағы акушер-гинеколог, ХХ ғасырдың ортасында Даниядағы Екінші дүниежүзілік соғыс батырларына арналған ескерткішті аралағаннан кейін афроамерикалықтар тарихын сақтау үшін арнайы орын құруға шабыттанды. "Мен өзімді "біздің заманымыздың ең маңызды міндеттерінің бірі" деп санаған іске бердім", - деп кейінрек айтты доктор Райт. "Осы арқылы ұрпақтар, әсіресе жас афроамерикалықтар, өз ата-бабаларының тарихымен және олардың еркіндік үшін күресімен танысып, мақтан тұтуы керек еді". 1965 жылы Райт Халықаралық афроамерикалық мұражайын (IAM) құрды және 1966 жылдың қаңтарында ол ресми түрде ашылды. IAM 1549 Батыс Гранд бульвары бойынша доктор Райтқа тиесілі үйдің ішінде орналасқан еді.
Чарльз Х. Райт Африка-Америка тарихы мұражайы (1997)
Мұражай тағы да өз ғимаратына сыйып, қала басшылары жаңа, үлкен мұражай салу туралы ойларды дамыта бастады. 1992 жылы Детройт тұрғындары Детройт қаласына үлкен ғимаратты қаржыландыру үшін құрылыс облигацияларын сатуға рұқсат берді, ал 1993 жылдың тамызында Мұражайдың үшінші буыны үшін негіз қаланды. 1997 жылы Детройт архитекторлары Sims Varner & Associates (қазір SDG Associates) мұражайдың қазіргі орналасқан жері – Уоррен даңғылында 125 000 шаршы фут (11 000 м2) жаңа ғимаратты жобалады. 1999 жылы Кристи С. Коулман мұражайдың президенті және бас директоры болып тағайындалды, сондай-ақ 12 миллион долларлық негізгі көрме ұйымдастырылды. Райт мұражайы коммерциялық емес ұйым болып табылады және екі мақсатын атқарады: ол артефакттар мұражайы және мәдениетті сақтау мен дамыту орталығы болып жұмыс істейді.
Жинақтар мен экспонаттар
Бланш Коггин Жер Асты Темір Жолының жинағы, Харриет Табман мұражайының жинағы және Шеффилд жинағы (Детройттағы еңбек қозғалысын толықтай баяндайды) орналасқан Райт мұражайында афроамерикалықтардың тарихына қатысты 35 000-нан астам заттар сақталған. Мұнда тұрақты көрмелер мен экспонаттардың ішінде:
Біз әлі де көтерілеміз: Африкалық американдықтар тарихы мен мәдениеті арқылы саяхат
"Әлі де көтерілеміз" – "Райт" музейінің тұрақты көрмесі, афроамерикалықтардың табандылығының тарихын толыққанды ашады. Екі қабаттан тұратын, өзара әрекеттесуге мүмкіндік беретін саяхат, келушілерді Африка патшалықтарынан бастап, Орта теңіз жолының қасіреті арқылы, Азаматтық құқықтар қозғалысының батырлығына және одан әрі алып жүреді.
Шежірелік сақина (Форд Фридом Ротонданың едені)
Райт үйінің әлемге әйгілі күмбезінің астында, шебер суретші Хьюберт Мэйсидің "Генеалогия" атты 72 футтық қабырғалық суреті дөңгелек ротонданың еденінде орналасқан. Ол африкалық американдықтардың бостандық, білім беру, экономикалық мүмкіндіктерге қол жеткізу және әлеуметтік теңдік үшін күресінен шабыт алған. Еденнің әсемдігін арттыру үшін жоғары сапалы терраццо, мрамор ұсатылған тастар және цемент қолданылған.
Қабырға
Мұражайдың қабырғасының біріне Мельба Бойдтың "Бұл мұражай бір кезде арман еді" атты ресми өлеңі қоламен мөрленген.
Білім беру және іс-шаралар
Райт жас көрермендерге арналған тарихи қайта жаңғыртулар, көрмелер бойынша түсіндірмелі экскурсиялар, семинарлар, жазғы лагерьлер, шеберлік сабақтары және тағы да басқа көптеген қоғамдық бағдарламалар мен білім алу мүмкіндіктерін ұсынады.
Африка әлем фестивалі
1983 жылы Харт Плазада басталган Африка әлемі фестивалі (AWF) 2012 жылы Райт орталығының аумағына көшірілді. AWF – музейдің ең ірі қоғамдық жұмыстарының бірі, бұл фестиваль тамыз айының үш күндік демалысында 150 000-нан астам адамды күтеді және отбасылық шара ретінде өтеді. Бұл Диаспораның тарихы мен мәдениетін мерекелеуге арналған Орта Батыстағы ең ірі мәдени фестивальдердің бірі. 2020 жылы COVID-19 шектеулеріне байланысты фестиваль өткізілмеді. 2021 жылы шара жеке қатысумен және онлайн форматта гибридтік фестиваль ретінде қайта басталады. Райт орталығы фестивальді Харт Плазаға қайтаруды көздеп отыр.
Он бірінші маусым
Juneteenth – АҚШ-тағы құлдықтың тоқтатылуына арналған ең ежелгі ұлттық мереке. 2021 жылы президент Джо Байден 19 маусымды федералдық мереке деп жариялайтын заңға қол қойғаннан кейін бірнеше күн өткен соң, мұражай үш күндік аралас – виртуалды және тікелей форматта мерекелік шара ұйымдастырды.
Қуанза мейрамы
Қуанза желтоқсанның 26-сынан қаңтардың 1-іне дейін тойланады. Әр жыл сайын "Райт" осы мерекеге орай әндер мен билер, әңгімелер, өлеңдер оқу және тағы да басқа да іс-шараларды ұйымдастырады.
Африка лагері
Ғылым мен технологиядан бастап инженерия, математика және өнерге дейін – «Африка» лагері 7–12 жас аралығындағы балаларға арналған, бір апталық тегін жазғы күн лагері. Лагерьге қатысушылар Африка диаспорасының түрлі салаларындағы тұлғалардың жетістіктерін зерттейді және тойлайды.
Форд Фридом Ротондасы
Форд Фридом Ротондасында Мичиган штатының Капитолий күмбезінен үлкен шыны күмбез орналасқан. Оның диаметрі 100 фут, ал биіктігі 55 фут – бұл Мемлекеттік Капитолий күмбезінен екі футқа кеңірек. Ротонданың жоғарғы қабатында афроамерикалықтар тарихындағы 92 ұлттың тулары жарқырап тұр, ал төменгі қабатында тарихтағы көрнекті афроамерикалықтардың есімдері жазылған қола тақталары бар 37 футтық терраццо плиткадан жасалған «Генеалогия сақинасы» орналасқан.
General Motors театры
General Motors театры – жақында қайта жаңартылған 317 орындық зал, ол дәрістер, концерттер, кино көрсетулер, презентациялар, семинарлар мен шеберлік сабақтарын өткізуге арналған.
Соққының толқыны
2014 жылдың тамызында Детройтті қатты су тасқыны шалғаннан кейін, «Райт» Мичиган ғылым орталығымен бірлесіп Уоррен даңғылында нөсер суларын бұратын жабдықтарды орнатып, басқаруға кірісті. Бұл экологиялық жоба «Райт» мекемесіне осы бұру жүйесі арқылы жыл сайын шамамен 190 000 галлон нөсер суын тиімді басқаруға мүмкіндік береді, сондай-ақ жалпы кәріз жүйесінен 50 000 галлон нөсер суын толығымен алып тастауға септігін тигізді. Жаңадан жаңартылған биосарайлар мен қалалық бақтар сияқты жасыл нөсер суларын басқару инфрақұрылымы жобаларын дамыту, Детройт өзенінің ластануын болдырмауға, мәдени орталықты әдемілеуге және студенттер мен қонақтарға жер мен суды қорғау және экологиялық тұрақтылық туралы білім беруге көмектеседі.