Кіріспе

Қозғалтқыштан айналым күшінің тікелей берілуі, аралық беріліссіз

Тікелей жетекті механизм – бұл қозғалтқыштан күш немесе айналым күші (мысалы, көлік құралының жетек дөңгелектері) тікелей атқарушы құрылғыға (жетек дөңгелектері сияқты) аралық байланыстарды – мысалы, беріліс қорабын немесе белдік – пайдаланбай берілетін механизм конструкциясы.

Тарих

19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында, кейбір алғашқы локомотивтер мен автомобильдер жоғары жылдамдықтарда тікелей жетекті берілістерді пайдаланды. 1980 жылдары сирек кездесетін жердің магниттік материалдарын қолдану арқасында өнеркәсіптік манипуляторлар үшін тікелей жетекті механизмдерді жасау мүмкін болды. Бүгінде ең көп қолданылатын магниттер неодим магниттері болып табылады.

Дизайн

Тікелей жетекті жүйелер тегіс айналу моментін беру және дерлік нөлдік кері байланыспен сипатталады. Тікелей жетекті жүйенің басты артықшылықтары – тиімділікті арттыру (жетек компоненттерінен қуат шығындарын азайту арқылы) және аз қозғалмалы бөліктері бар қарапайым конструкция болуы. Басты артықшылықтарға сонымен қатар кең жылдамдық диапазонында жоғары айналу моментін беру мүмкіндігі, жылдам жауап беру, дәл позициялау және төмен инерция жатады. Басты кемшілігі – төмен айналымдарда жоғары айналу моментін қамтамасыз ету үшін арнайы электр қозғалтқышының қажет болуы. Көп жылдамдықты беріліске қарағанда, қозғалтқыш әдетте жүйе үшін кішкентай шығыс жылдамдықтары диапазонында (мысалы, автокөлік жағдайында жол жылдамдықтары) өзінің оңтайлы қуат диапазонында жұмыс істейді. Тікелей жетекті механизмдерге де дәл басқару механизмі қажет. Жылдамдықты төмендетуге арналған жоғары жылдамдықты қозғалтқыштардың салыстырмалы түрде жоғары инерциясы бар, бұл шығыс қозғалысын тегістеуге көмектеседі. Көптеген қозғалтқыштар позициялық айналу моменті толқынын көрсетеді, ол «тісті айналу моменты» деп аталады. Жоғары жылдамдықты қозғалтқыштарда бұл әсер әдетте елеусіз, өйткені оның жиілігі жүйелік өнімділікке маңызды әсер ету үшін тым жоғары; тікелей жетекті құрылғылар бұл құбылыстан көбірек зардап шегеді, егер қосымша инерция қосылмаса (мысалы, инерциялық дөңгелек арқылы) немесе жүйе әсерге қарсы белсенді түрде кері байланыс қолданбаса.

Қолданбалар

Тікелей жетекті механизмдер төмен жылдамдықта жұмыс істейтін (мысалы, граммофондар, телескоптар, бейне ойындардың рульдік дөңгелектері және дискісіз жел турбиналары) және жоғары жылдамдықта жұмыс істейтін (мысалы, желдеткіштер, компьютерлік қатты дискілер, бейнежазғыштардың бастары, тігін машиналары, CNC станоктары және кір жуатын машиналар) қолданыстарда қолданылады. Кейбір электрлік пойыз локомотивтері тікелей жетекті механизмдерді пайдаланған, мысалы, 1919 жылғы Milwaukee Road EP 2 класы және 2007 жылғы East Japan Railway Company E331 класы. 19 ғасырдың соңындағы бірнеше автомобильдер, сондай-ақ 2000 жылдардың басындағы кейбір концепт-карлар тікелей жетекті дөңгелек орталықтарындағы электрмоторларды қолданды; алайда, қазіргі заманғы электрлік автомобильдердің көпшілігі осьтер арқылы дөңгелектерге қуат беруге арналған ішкі электрмоторларды пайдаланады. Кейбір автомобиль өндірушілері өздерінің бірегей тікелей жетекті берілістерін жасауға қол жеткізді, мысалы, Кристиан фон Кенигсегг Koenigsegg Regera үшін ойлап тапқан беріліс.