Кіріспе

Американдық сәулетші Джонатан Адамс Джерде (22 қаңтар 1940 жыл – 9 ақпан 2015 жыл) – Калифорния штатының Лос-Анджелес қаласындағы американдық сәулетші, The Jerde Partnership дизайндық сәулет және қала құрылысы фирмасының негізін қалаушы және төрағасы. Бұл фирма әлемнің түкпір-түкпіріндегі көптеген коммерциялық объектілерді жобалауға маманданған. Джерде сауда орталықтары мен олармен байланысты кеңістіктерді жобалаудағы инновациялық шешімдерімен танымал болды. Оның фирмасы Лос-Анджелес, Ориндж Каунти (Калифорния), Гонконг және Шанхай қалаларында кеңселері бар көп салалы компанияға айналды.

Ерте өмір

Иллинойс штатының Алтон қаласында дүниеге келген ол, әкесі Пол – мұнай компанияларында көшпелі инженер болғандықтан, көбінесе Батыста мұнай алаптарынан мұнай алаптарына жиі көшіп-қонып өсті. Анасы бұрынғы Мэрион Адамс еді. Әке-шешесі ажырасқаннан кейін Джерде анасымен Калифорния штатының Лонг-Бич аймағында тұрды. "Лос-Анджелес таймс" газетіне берген сұхбатында ол өзінің бала кезі туралы былай деді: "Анам ішімдікке құмар еді. Әкем көбінесе жұмыста болып, үйден алыс жүретін. Жалғыздыққа толы балалық шағымда мен қоқыстарды жинап, арт жағында түрлі құрылыстар салып өттім."

Мансап

Джерде Оңтүстік Калифорния университетінің архитектура мектебін бітірген.

Хортон Плаза

Charles Kober Associates компаниясында бірнеше сауда жобаларында, соның ішінде Plaza Pasadena-да жұмыс істегеннен кейін, Джердеге Сан-Диего қаласының орталығында Horton Plaza сауда орталығын жобалау тапсырылды. Жоба бес қабатты ашық сауда кешені болды, негізгі өту жолы көше желісіне диагональды бұрышта орналастырылып, сол кезде Nordstrom, The Broadway және J.W. Robinson's универмагтарымен бекітілген; сондай-ақ, Westin қонақ үйі мен Balboa театрына қосылып, қалалық көп функциялы орталық құрылды. Онда бір бағытты ұзын пандустар, күрт құлап түсетін жерлер, парапеттер, көлеңкелі галереялар және тупиктер болды. Оның дизайны дәстүрлі сауда орталықтарының көптеген ережелерін бұзды, мысалы, қоршаған ортаның эмоционалдық жағдайын төмендету және тауарларға максималды көру бұрышын сақтау. Оның бөлінген кеңістіктері әртүрлі жарқын түстермен безендірілді. Жоба 1985 жылы аяқталды. Jerde-нің Horton Plaza жобасы алғашқы жылы 25 миллион келушіні қабылдады және 2004 жылға дейін Сан-Диегода бірлік аумағына ең жоғары сату көлемін қамтамасыз етті. Jerde бұл жобаның айналасындағы және қалалық орталықтың жаңғыруына шамамен 2,4 миллиард доллар жұмсалғанын мәлімдеді. Кейін сауда орталығы Mission Valley-дегі жақын маңдағы орталықтарға және ірі форматты сауда орындарына бизнесін жоғалтты, сондай-ақ Gaslamp ауданындағы жаяу жүргіншілер қозғалысының жандануынан тиісті пайда табу мүмкіндігі шектеулі болды, себебі ол физикалық тұрғыдан паркингтерден бөлініп орналасқан еді, және 2010 жылдардағы сауданың дағдарысына тап болды. Сол себепті 2019 жылға қарай жабылып, технология индустриясының жұмыс орнына айналдыру жоспарланды.

Басқа жұмыстар

Джерд серіктестігі 1984 жылғы Лос-Анджелес Олимпиадасының жобалау және жоспарлау жұмыстарына қатысты. Хортон мен Олимпиаданың жетістігіне сүйене отырып, фирма 1989 жылы Ньюпорт-Бич қаласындағы «Мода аралы», 1992 жылы Миннесота штатының Блумингтон қаласындағы «Америка сауда орталығы», Лос-Анджелестегі «Universal CityWalk» қалалық ойын-сауық орталығы, 1993 жылы Вегастағы «Treasure Island» казиносының пираттар шоуы мен фасады, 1995 жылы Лас-Вегастағы «Fremont Street Experience» және 1998 жылы Лас-Вегастағы «Bellagio» жобаларын жасады.

Джерде серіктестігі

Компания шетелде қалаларды жаңғырту бойынша маңызды жобалармен ірі халықаралық компанияға айналды, оның ішінде 1996 жылы Нидерландының Роттердам қаласындағы Бюрсплейн және Жапонияның Фукуока қаласындағы Канал Сити Хаката, сондай-ақ Жапония, Қытай және Еуропадағы басқа да жобалар бар. Jerde сонымен қатар бірқатар көрнекті қалалық көп функциялы дамыту жобаларының жауапкері, олардың ішінде: Жапонияның Осака қаласындағы Намба паркі, 2009 жылы «Urban Land Institute» сыйлығымен марапатталған – «Азия-Тынық мұхиты аймағындағы үздіктер»; Жапонияның Токио қаласындағы Ропонги Хиллз; Түркияның Стамбул қаласындағы Каньон және Польшаның Варшава қаласындағы Злоте Тарасы. Соңғы кезде компания: Лос-Анджелестің Кореатаунындағы Vermont көппәтерлі үйлер кешенін, Қытайдың Хайнань провинциясындағы Grand Hyatt Sanya Haitang Bay Resort and Spa құрылысын, Мексиканың Канкун қаласындағы Puerto Cancun Marina Town Center және Калифорнияның Хантингтон Бич қаласындағы Pacific City жобаларын жобалады.

Аяқталды

Атауы Қала АҚШ штаты/елі Аяқталды Басқа ақпарат Бейне Horton Plaza San Diego California 1985 Седьмой Market Place, қазір FIGat7th Downtown Los Angeles California 1986 Fashion Island Newport Beach California 1989 1967 жылғы сауда орталығының негізгі қайта жобалануы Mall of America Twin Cities Minnesota 1992 Universal CityWalk Hollywood Los Angeles California 1993 Treasure Island Hotel and Casino Las Vegas Strip Nevada 1993 Стив Уиннмен алғашқы ынтымақтастық Fremont Street Experience Las Vegas Nevada 1995 Canal City Hakata Fukuoka Japan 1996 Bellagio Las Vegas Strip Nevada 1998 Palms Casino Resort Las Vegas Nevada 2001 Бірінші мұнара (суретте оң жақта) Dentsu Building Tokyo Japan 2002 Roppongi Hills Tokyo Japan 2002 Wynn Las Vegas Las Vegas Strip Nevada 2005 Palms Phase II Las Vegas Nevada 2006 "Fantasy Tower" (суретте сол жақта) Palms Place Las Vegas Nevada 2008 Үшінші мұнара Namba Parks Osaka Japan 2009 Santa Monica Place Santa Monica California 2010 Франк Геридің 1980 жылғы жабық сауда орталығын толығымен қайта жаңарту, оны ашық сауда орталығына айналдыру. Соңғы аяқталған жұмыс.

Құрметтер

1985 жылы Джерде USC сәулет мектебінің ең көрнекті түлектерінің сыйлығымен марапатталды, ал 1990 жылы Америка сәулетшілер институтының құрметті мүшесі атанды.

Өлім

Джерде 2015 жылдың 9 ақпанында Лос-Анджелестің Брентвуд ауданындағы үйінде қайтыс болды; ол қатерлі ісік және Альцгеймер ауруынан ұзақ уақыт бойы зардап шеккен. Оның өмірі 75 жылға жетті.