Гордон МакЛендон: Радионың көшбасшысы және жаңашылы

Кіріспе

Американдық радио хабаршысы (1921–1986)

Гордон Бартон Маклендон (8 маусым 1921 – 14 қыркүйек 1986) – радио хабаршысы. "Радионың жалқы есімдісі" (the Maverick of Radio) атымен танымал Маклендон 1950-ші және 1960-шы жылдары Тодд Сторц құраған, коммерциялық тұрғыдан сәтті Top 40 радио форматын жетілдіргені үшін кеңінен мойынға алды. Ол сондай-ақ Скандинавия және Британ аралдарына теңіз үстіндегі пираттық радио хабарларын таратуды дамытты. Бұған қоса, ол өмірінің соңына дейін 1960-шы жылдары консервативті бизнес және саяси билік шеңберлерінде белсенді болды.

Өмірбаян

МакЛендон Техас штатының Париж қаласында дүниеге келді және балалық шағын Оклахома штатында өткізді. Отбасы Техас штатының Атланта қаласына көшті, ол орта мектепте оқыды және радио хабарларын таратуға деген қызығушылығын дамыта бастады. Ол мектеп радиостанциясында спорттық жарыстарды және комментарийлерді жариялады. Ол Кемпер әскери академиясын бітірді. Журналистер Артур Брисбен, Генри Люс және Уолтер Липманн төрелік еткен жалпыұлттық саяси эссе конкурсында жеңіске жетті. Гарвард, Йель және Принстон университеттеріне қабылданғаннан кейін, ол Йельді таңдады, себебі оған стипендия ұсынбаған жалғыз оқу орны осы университет болды. Йельде ол «Йель әдеби журналының» редакторы және «Chi Psi» Йельдік студенттік қауымдастығының мүшесі болды. МакЛендон Екінші дүниежүзілік соғыста қатысты және Әскери-теңіз барлау басқармасында барлау офицері болып тағайындалды. Кейіннен ол басқа қызметке ауыстырылды, бұл оған АҚШ Қарулы күштері радиосының станциясында саяси оқиғаларға қатысты өзінің комментарийлерін жеткізуге мүмкіндік берді. Содан кейін ол Гарвард құқық мектебінде қысқа ғана уақыт оқыды, бірақ Техас штатының Палестина қаласындағы KNET стансасындағы үлесін сатып алу үшін оқуын ертерек тоқтатты. МакЛендон 1943 жылы Луизиананың бұрынғы губернаторы Джеймс А. Ноенің қызы Гей Ноеге үйленді; 1973 жылы ол синдикаттық жазушы, радио ток-шоуының жүргізушісі және актриса Сьюзан Стаффордқа үйленді. МакЛендон жасаған күрделі әзілдерімен белгілі болды, оның құрбандары президент Ричард Никсон мен Дж. Эдгар Гувер болды, оларды ол достары деп есептеді. Ол Далластағы Хайленд Парк методистік шіркеуінің басқару кеңесінің мүшесі, Даллас симфониялық оркестрінің директорлар кеңесі, March of Dimes Техас штатының төрағасы және Шетелдік соғыс ардагерлерінің мак гүлдері акциясының құрметті төрағасы болды. 1964-1965 жылдары ол АҚШ Бейбітшілік корпусының коммуникация жөніндегі кеңесшісі болып жұмыс істеді. 1971 жылы ол афроамерикандықтар, пуэрторикалықтар және мексикалық американдықтар сияқты аз ұлт өкілдерінен құралған тоғыз адамға арналған бір айлық, барлық шығындары төленген радио хабарларын тарату курсын өткізді.

Теңіздегі қарақшы радиосы

Бір кезде ол Солтүстік теңізде Швеция және басқа да Еуропа елдеріне сигнал жіберген қайта жаңартылған балық аулау қайығына ие болды. 1960 жылы МакЛендон мен оның жақын досы Клинт Мёрчисон "Радио Норд" радиостанциясына иелік етті, ол теңіздегі платформадан хабар таратты. Швед үкіметі оны пираттық радиостанция деп атады, себебі ол радио кемесінде орналасқан және олардың заңдық құзыретінен тыс жерде болды. Бұл жоба аяқталғаннан кейін кеме Техас штатының Галвестон қаласына қайтарылды, онда бір жыл тұрды, содан кейін британдық компанияға жалға берілді. 1964 жылы ашылған жаңа станция "Радио Атланта" (МакЛендонның туған қаласының атымен) деп аталды. Айынышты жағдай, жобаны құпия ұстауда жіберілген қателіктердің салдарынан, бұл жоспарлар Лондондағы "Queen" журналының редакторы Джоселин Стивенспен бөлісілді, ол тағы бір станция – "Радио Каролинаны" қаржылай қолдаған. Кейін 1964 жылы МакЛендон теңіздегі хабар таратудағы тәжірибесін Техас штатының Истленд қаласынан Дон Пирсонмен бөлісті, ол МакЛендонның Далластағы KLIF радиостанциясының үлгісін жасады. Бұл жаңа станция "Радио KLIF Лондон" деп аталуы тиіс еді, бірақ эфирге шыққанда "Радио Лондон" деп таныстырылды.

АҚШ радио станциялары

Маклендон және оның әкесі 1947 жылы Техас штатының Даллас қаласындағы Оук-Клифф ауданында KLIF (The Mighty 1190) радиостанциясын құрды және 1950 жылдардың басында Топ-40 форматын енгізіп, үлкен табысқа жетті. KLIF 1950 және 1960 жылдары Даллас радиосының рейтингтерінде жетекшілік позицияны ұзақ сақтап тұрды, бірақ 1970 жылдардың басында FM радиостанцияларының күшейген бәсекесінен оның нарықтағы беделі төмендеді. KLIF-тің құлдырауына ең көп әсер еткен FM станцияларының бірі – оның бұрынғы серік станциясы KNUS (қазір KSPF) болды. Маклендон KLIF-ті сатқаннан кейін KNUS-тің иелігін сақтап, оны рокқа бағытталған Топ-40 станциясы ретінде жаңартты. Маклендон отбасы АҚШ бойынша радиостанцияларды қамтитын коммуникациялық империя құрды. KLIF-тен басқа, Маклендон Далластағы KNUS-FM, Лос-Анджелестегі KOST, Чикагодағы WYNR (кейін WNUS) және WNUS FM, Детройттегі WWWW-FM, Шревпорттағы KEEL, Луисвиллдегі WAKY, Оуклендтегі KABL, Сан-Францискодағы KABL-FM, Хьюстондағы KILT, Сан-Антониодағы KTSA (қаладағы әскери базаларға байланысты ол оны қысқа мерзімге KAKI деп атады) және Эль-Пасодағы KELP радиостанцияларына ие болды. Маклендон Тихуанадағы XETRA арқылы Оңтүстік Калифорнияға толық жаңалықтар форматын енгізді. Маклендон 1959 жылы Калифорния штатының Оукленд қаласындағы KABL радиостанциясында "әдемі музыка" форматын бастаушылардың бірі болды, сондай-ақ 1960 жылдары алғашқы толық жаңалықтар радиостанциясын (Чикагодағы WNUS) құрды. Көптеген хабар тарату тарихшылары оны американдық радиода алғашқы мобильді жаңалықтар топтарын, алғашқы трафик хабарларын, алғашқы джинглдерді, алғашқы толық жаңалықтар радиостанциясын және алғашқы "жеңіл тыңдау" бағдарламаларын енгізген деп санайды. Ол сонымен қатар АҚШ-тағы редакциялық мақала жазуды бастаған алғашқы хабар таратушылардың бірі болды. Маклендон әсіресе француз президенті Шарль де Голльді қатаң сынап, оны "алдағыш, өрескел адам" деп сипаттап, "тікелей тозаққа бара алады" деді. 1971 жылы Маклендон отбасы KLIF радиостанциясын Мэриленд штатының Германтаун қаласындағы Fairchild Industries компаниясына 10,5 миллион долларға сатты, ол кезде радиостанция үшін рекордтық баға еді. 1979 жылға қарай отбасы өзінің барлық хабар тарату мүлкін – он төрт радио және екі телеарнаны шамамен 100 миллион долларға сатқан болатын. 1985 жылы Forbes журналы Маклендонның жеке байлығын 200 миллион долларға бағалады.

McLendon and his father founded radio station KLIF (The Mighty 1190) in Oak Cliff, Dallas, Texas in 1947, and introduced the Top 40 format there in the early 1950s to great success. KLIF enjoyed a long run at the top of the Dallas radio ratings in the 1950s and 1960s, but its standing in the market fell in the early 1970s thanks to growing competition from FM radio. One of the FM stations most instrumental in the downfall of KLIF was its former sister station KNUS (now KSPF), of which McLendon retained ownership after selling KLIF and revamped as a rock oriented Top 40. The McLendon family built a communications empire that included radio stations across the United States. In addition to KLIF, McLendon owned KNUS–FM in Dallas, KOST in Los Angeles, WYNR (later WNUS) & WNUS FM in Chicago, WWWW–FM in Detroit, KEEL in Shreveport, WAKY in Louisville, KABL in Oakland, KABL–FM in San Francisco, KILT in Houston, KTSA in San Antonio (that he briefly renamed KAKI due to the military bases in the city), and KELP in El Paso. McLendon introduced the all news format to Southern California through XETRA in Tijuana. McLendon was one of the originators of the "beautiful music" format on his KABL in Oakland, California, in 1959; and as the founder of the first all news radio station (WNUS in Chicago) in the 1960s. He is credited by most broadcast historians with having established the first mobile news units in American radio, the first traffic reports, the first jingles, the first all news radio station, and the first "easy listening" programming. He also was among the first broadcasters in the United States to editorialize. McLendon especially attracted attention for his stern denunciations of French president Charles De Gaulle, whom he described as "an ungrateful four flusher" who could "go straight to hell." The McLendon family sold KLIF in 1971 to Fairchild Industries of Germantown, Maryland, for $10.5 million, then a record price for a radio station. By 1979 the family had sold all of its broadcasting properties, including fourteen radio and two television stations, worth approximately $100 million. By 1985 Forbes magazine estimated McLendon's net worth at $200 million.

Теледидар

1954 жылы МакЛендон Оклахома-Ситидегі KMPT UHF станциясының үлесін алуды ойлады, бірақ қиын жағдайдағы станция "жарамсыз" деп танып, одан бас тартты (бір жылдан кейін станция жабылды). МакЛендон Солтүстік Дакота штатының Пембина қаласындағы ABC телеарнасы KCND TV-нің соңғы иесі болды. 1975 жылы ол бұл станцияны Виннипегтен Иззи Асперге сатты, ол станцияны Виннипегке көшіріп, оның негізінде CKND TV телеарнасын құрды, ол кейіннен қазіргі Canwest медиа империясының және Global Television Network-тің пайда болуына себепкер болды.

Кино және театрлар

1959 жылы МакЛендон Техаста түсірілген екі ғылыми-фантастикалық монстр фильмінде – "Қойғыш Шруздар" және "Жоңғар Гила Монстры" фильмдерінде өндіруші және актер ретінде қатысты. 1963 жылдан 1966 жылға дейін United Artists үшін 150-ден астам фильмдік кампанияны өндірді. Бір кезде ол Columbia Pictures компаниясының ең ірі акционеріне айналды. Ол Джон Хьюстонның режиссерлік жұмысымен жасалған, Майкл Кейн, Сильвестр Сталлоне және Макс фон Сидоу қатысқан "Жеңіске қашу" фильмінің атқарушы продюсері болды. Ол сонымен қатар Оңтүстікте қырықтан астам кинотеатрды, оның ішінде көптеген автокинотеатрларды басқарған McLendon Theatres компаниясына ие болды.

Мұнай

Маклендонның қайын атасы – Луизиананың бұрынғы губернаторы және мұнай магнаты Джеймс А. Ной еді. Ол өзінің серіктесі, губернатор Хьюи Лонгпен бірге даулы «Win or Lose Oil Company» компаниясын құрған. Компания мемлекетке тиесілі жерлерді жалға алу мақсатымен құрылды, соның арқасында директорлар бонустар жинап, минералдық құқықтарды ірі мұнай компанияларына жалға бере алатын болды. Бұл әрекеттер заңмен рұқсат етілгенімен, құпия түрде жүзеге асырылды және акционерлер жұртшылыққа белгісіз болды. Ной мен Лонг осы мемлекеттік жалға алу құқықтарын қайта сатудан және бонустардан пайда тапты, ал аталған қаражатты негізінен саяси мақсаттарға жұмсады.

Автор

Маклендон асыл металдар саласындағы сарапшыға айналды және 1981 жылы жарық көрген «Келе жатқан суперметалдар шарықталуында қалай шынбайы байюға болады» атты кітап жазды. Ол сонымен қатар, «Радио және телеарнада қалай табысқа жету керек» (1961), «Үш сағатта дұрыс жазу» (1962), «Америка үкіметін түсіну» (1964) және «Американың дыбысталу тарихындағы 100 жыл» (1965) сияқты бірнеше кітаптың авторы болды.

Саясат

Консервативті демократ МакЛендон 1964 жылы либералды АҚШ сенаторы Ральф Ярбороға қарсы өткен алғашқы сайыста 43% дауыс жинады. Науқан барысында оны Джон Уэйн, Чилл Уиллс және Роберт Каммингс сияқты Голливуд жұлдыздары сүйреп жүрді. Ол 1968 жылғы Техас губернаторы сайлауының алғашқы кезеңіне қатысты, бірақ президент Линдон Джонсонның Вьетнам соғысы саясатына наразылық білдіре отырып, сайлаудан да, Демократиялық партиядан да шығып кетті. Джек Руби МакЛендонды құрмет тұтқан.

Кейінгі өмірі

1985 жылдың желтоқсан айында МакЛендон .38 калибрлі тапаншасын тазалаған кезде қаушатынан ауыр жарақат алды деген хабар тарады. 1986 жылдың 14 қыркүйегінде Техас штатындағы Далас көлі маңындағы ранчосында рактан қайтыс болды. 1994 жылы ол Ұлттық радионың Даңқ залына енгізілді.