Кіріспе

Чех эсперантисі Петр Гинц (1 ақпан 1928 – 28 қыркүйек 1944) – Холокост кезінде Терезиенштадт геттосына (чех тілінде Терезин деп аталады) депортацияланған, жартылай еврей тегі бар Чехословакиялық бала. Ол 16 жасында Аушвиц концлагеріне жеткізіліп, келген бойда газбен уланды. Оның күнделігі оның өлімінен кейін жарияланды.

Өмір

Гинц Прагадағы тоқыма компаниясының экспорт бөлімінің меңгерушісі және белгілі эсперантист Отто Гинц пен Мари Гинцтің (құрметті аты Доланска) ұлы еді. Гинцтің әкесі еврей, ал анасы – емес. Оның ата-анасы эсперантистердің съезінде танысқан. Анасы Градец-Краловеден шыққан, онда оның әкесі ауылдық мұғалім болған. Гинц Рождество мерекесінде туыстарынан жиі қонақ күтетін, соның ішінде Юнгманн алаңында антикварлық және сирек кітаптар дүкеніне ие болған әкесі де келіп тұратын. Гинц өте зиялы бала болды. 8-ден 14 жасқа дейін ол бес роман жазды: «Прагадан Қытайға», «Алтай тауларынан келген сиқыршы», «Бір секундта әлемді аралап шығу» және «Тарих алдынан келген сапар» – олардың ішіндегі жалғыз сақталған роман. «Навштева з правэку» романы да Жюль Верн стилінде жазылған және оның өзі салған суреттерімен безендірілген. Ол ғылымға қызығушылық танытып, білімге шұғыла іздеді. Әкесі мен анасының эсперантоға деген қызығушылығының арқасында, бұл тіл Петр үшін ана тілінің бірі болды (екіншісі – чех тілі). Үшінші рейхтің яһудилерге қарсы заңдарына сәйкес, аралас некеден туған балалар 14 жасқа келгенде концлагерге депортациялануға тиіс еді. Жас Гинц 1942 жылдың қазан айында Терезинштадт концлагеріне жеткізілді. Оның ғылымға деген құштарлығы мен білімге деген талпынысы сақталды, ол тіпті концлагерде де оқуға тырысты. Ол көптеген кітаптары бар кітапханадан жиі кітап оқитын. Ол 1-ші үйге (№1 үй, L417 ғимараты) орналастырылды. Ол «Біз жетекшілік етеміз» деген мағына беретін «Ведем» журналын құрып, оны басылымға дайындады. Ол сонымен қатар эсперанто-чех сөздігін және кейіннен жоғалып кеткен бірнеше қысқа романдарды жазды. Олардың бірі «Терезинштадт арқылы саяхат» деп аталды, онда ол адамдармен сұхбаттасып, адамдар, ғимараттар және тіпті крематорий туралы пікір білдірді. Оның қызығушылықтарының, қабілеттерінің және мінезінің кеңдігі оның қалған жазбаларында және аман қалған достарының куәліктерінде көрінеді. Ол әдебиет, тарих, сурет, география, социология және техникалық салаларға қызығушылық танытты. «Ведем» журналы екі жыл бойы әр жұма сайын жарық көрді. Гинцтің 75 жасқа толған күні жасаған суреті жойылды. 2018 жылы, «Колумбия» ғарыш кемесінің апатынан кейін 15 жыл өткен соң, Яд Вашем Иланның жесірі Ронаға оның тағы бір данасын берді, ол оны астронавт Эндрю Фейстелге тапсырды. Фейстель оны 56-шы экспедиция кезінде Гинц пен Рамонның есіміне алып шықты. Фейстельдің 2018/5778 Холокостты еске алу күніне арналған бейнеүндемесінде (Йом ХаШоа) астронавттың Айдан Жерді көру бейнесі көрсетілді. 2020 жылдың 1 ақпанында Фейстель ғарышқа әкелінген «Ай пейзажының» бір данасын Хьюстон Чех орталығының мұражайына сыйға берді.

Мұра

50413 Петргинц астероиды оның құрметіне аталған. 2005 жылы Чехия почтасы Петр Гинцтің суреті және Айдың салуы бар 31 KČ маркасын шығарды, осы арқылы оны еске алды. Неміс суретшісі Гунтер Демнигтің «Столперштейн» ескерткіші Прагада оның құрметіне орнатылды. Оның өмірі 2012 жылы Сандра Диксон мен Черчилль Робертс түсірген «Петр Гинцтің соңғы рейсі» атты деректі фильмінде бейнеленді. Оның тарихы 2018 жылы Бен Фишердің «Дей ли земля помнит меня?» альбомындағы «Петр мен Илан үшін» әнінде еске алынды.