Кіріспе

Шаттық дәнекерлеу – электрлік кедергілі дәнекерлеудің бір түрі, нүктелік дәнекерлеу сияқты, екі металл бөлігін біріктіру үшін қолданылады. Оның ерекшелігі – шаттық дәнекерлеуде металл жолақтары мен парақтары (әдетте тот баспайтын болаттан) біркелкі нүктелі дәнекерлеу қатарымен «тігіледі». Дәнекерлеу екі бөлікті қысып ұстап, содан кейін олар арқылы қысқа мерзімге үлкен электр тогы жіберу арқылы жүзеге асырылады. Шаттық дәнекерлеуді 1932 жылы Эдвард Г. Бадд Өндіріс компаниясының инженер-механигі Эрл Дж. Рагсдейл тот баспайтын болатты дәнекерлеу үшін патенттеді. Бұл дәнекерлеу әдісі 1934 жылы алғашқы тот баспайтын болаттан жасалған пойыз – «Пионер Зефир» құрылысына қолданылды. 18/8 тот баспайтын болатты ысыту металлға магниттік емес және серпімді қасиеттер береді. Металды қайта-қайта 1000–1100°C-қа дейін қыздыру оның механикалық және химиялық қасиеттерін нашарлатады. Металл карбидтің түзілуіне байланысты коррозияға ұшырайды және шаршауға төзімділігін жоғалтады. Металдың қасиеттерін бақылаудағы маңызды фактор – осы температурадағы уақыттың ұзақтығы. Бақыланатын уақыт өлшегіші және тіркегіші, тегіс токпен қуат көзі және өте қысқа мерзімге жоғары токтарды пайдалану арқылы сапалы нүктелі дәнекерлеу жасауға болады. Шаттық дәнекерлеудің «коронасы» металл бетінде болмауы керек, ал қолданылатын жабдық қалыпты диаметрден кіші дәнекерлеулерді жасауға мүмкіндік береді. Екі металл парақты бір-біріне қысып ұстау үшін жеткілікті электрод күші қолданылады, ал ең жоғары ток екі парақтың арасындағы интерфейсте жылдам балқымалы дәнекерлеуді жасап, дәнекерленген металдың кішкентай кесегін құрайды. Салқындағаннан кейін ол қиюға төзімді металл интерфейсін құрайды. Сапалы шаттық дәнекерлеудің қию беріктігі ұқсас диаметрдегі бұрандадан екі есе жоғары, және оларды 50%-ға жақын орналастыруға болады. Дұрыс орындалғанда, балқымалы дәнекерлеу процестерінде кездесетін бұрмалану жойылады.