Кіріспе

Еден материалдары

Винил композициялық плитка (VCT) – негізінен коммерциялық және мемлекеттік мекемелерде қолданылатын еден жабу материалы. Қазіргі заманғы винил еден плиткалары мен рулонды едендері, сондай-ақ 1980 жылдардың басынан бері сатылатын осы өнімдердің түрлері, түсті поливинилхлорид (ПВХ) чиптерінен, қызу мен қысым арқылы әртүрлі қалыңдықтардағы (көбінесе) қатты жамылғыларға айналдырылып жасалады. Еден плиткалары модульдік пішіндерге, мысалы, шаршыларға немесе тіктөртбұрыштарға кесіледі. Орнату кезінде еден плиткалары немесе рулонды едендер, арнайы жасалған винил желімі немесе иілгіштігін сақтайтын плитка мастикасымен тегіс, деңгейленген еденге жабыстырылады. Коммерциялық қолданыста кейбір плиткалар әдетте арнайы материалдар мен жабдықтарды пайдалана отырып, балауыз жағылып, жылтыратылады. Қазіргі заманғы винил еден плиткалары төмен құны, беріктігі және күтімнің қарапайымдығы себепті, жоғары өтпелі аймақтар үшін жиі таңдалады. Винил плиткалары абразияға және соққыға қарсы жоғары төзімділікке ие және химиялық тазартқыштармен және механикалық жылтырату жабдықтарымен қайта-қайта өңделеді. Дұрыс орнатылған жағдайда, плиткалар зақымданған кезде оңай алынып, ауыстырылуы мүмкін. Плиткалар бірнеше ірі еден өндірушілерден түрлі түстерде қолжетімді. Кейбір өндірушілер ағаш, тас, терраццо және бетон сияқты жүздеген әртүрлі үлгілерде винил плиткаларын жасады.

Тарих

1894 жылы Филадельфиялық сәулетші Фрэнк Фурнес резеңке еден плиткаларына арналған жүйеге патент алды. Бұл плиткалар берік, дыбыс өткізбейтін, тазалауға және орнатуға оңай болды. Дегенмен, олар оттегі, озон және еріткіштердің әсерінен тез боянып, уақыт өте келе нашарлап, сілтілі ылғал бар жерлерде, мысалы, жертөлелерде қолдануға жарамсыз болды. 1926 жылы АҚШ-та жұмыс істейтін Уолдо Семон пластикаланған поливинилхлоридті ойлап тапты. Поливинилхлорид (ПВХ) – көміртек, сутек және хлордан тұратын пластик материал. Ол полимерлендіру процесі арқылы өндіріледі. Винилхлорид мономерлерінің молекулалары бірігіп, поливинилхлоридтің ұзын тізбекті молекулаларын құрайды. Поливинилхлорид (ПВХ) негізіндегі еден жабындары, көбінесе винил деп аталады, Чикагодағы «Прогресс ғасыры» көрмесінде винил композициялық плиткасы көрсетілген кезде үлкен танымалдылыққа ие болды. Соғыс жылдарында винилдің тапшылығына байланысты винил едендері 1940 жылдардың соңына дейін кеңінен сатылмады, бірақ ақырында кез келген қатты еден жабынына қолдану үшін ең танымал таңдауға айналды.

Артық құнды винил плиткасы

Люкс винил плиткасы (LVT) – бұл өндірісте қолданылатын термин, стандарт емес, ол табиғи материалдардың сыртқы түрін шынайы түрде бейнелейді және тозуға төзімділігі мен қасиеттерін жақсарту үшін қосымша қабатпен жабдықталған. Қорғаудың қосымша қабаты әдетте UV сәулесімен кептірілген уретанмен жабылған тығыз пленка болып табылады, бұл оны сызаттарға, дақтарға және сызылуларға қарсы тұруға мүмкіндік береді. Кейде "люкс винил плиткасы" термині тас және керамиканы имитациялайтын өнімдер үшін, ал "люкс винил тақтайшасы" (LVP) термині ағашты имитациялайтын өнімдер үшін қолданылады. "Люкс винил еден" (LVF) – бұл осы материалдардың барлығын қамтитын жалпы термин.

ПВХ плиткалары

Поливинилхлоридті (ПВХ) плиткалар – поливинилхлоридтен жасалған, жиі қолданылатын еден жабыны. Плиткалардың көлемі кішкентай болғандықтан, әдетте 150 мм (6"), 225 мм (9") және 305 мм (12"), кез келген зақым жеке плитканы ауыстыру арқылы жылдам жөнделеді (қосалқы плиткалар болса). Плиткалар ПВХ пен талшықтың қосындысынан жасалады, нәтижесінде жұқа және біршама қатты плитка түзіледі. ПВХ плиткалары кейбір кемшіліктерге ұшырайды. Өздігінен жабысатын плиткаларда қолданылатын желімдер кейде жабыспай қалады, соның салдарынан жиектері көтеріліп, адам аяғының қозғалысынан зақымданады. Беткі қабаты тозығып, уақыт өте келе тазалау қиын болады, содан кейін түсті сурет қабаты жоғалады. Соңында, плиткаларды төсеу үшін өте тегіс еден керек, әйтпесе олар жоғарыдан аяқ қысымының және төменгі бетінің терең емеуінің әсерінен біртіндеп кесіледі. ПВХ плиткаларының басты артықшылықтары – төмен бағасы, жеке плиткаларды ауыстырудың қарапайымдығы және плиткаларды аз уақыттың ішінде төсеу мүмкіндігі. Шындығында, бос уақытында он минуттан тұратын уақыт аралықтарын пайдаланатын адам еденді біртіндеп төсеуге жеткілікті уақыт табады, осылайша кәсіби орнату шығындарынан сақтануға болады.

Ұзаққа созылмалылық

Традициялық еден жабындарымен, мысалы, плитка, тас немесе ағашпен салыстырғанда, люкс винил плиткаларының беріктігі төмендеу және пайдалану мерзімі қысқа болады.

Қоршаған ортаға әсері

Қымбат винил плиткасы (LVT) еденінің бірнеше маңызды экологиялық мәселелері бар. Негізінен, LVT поливинилхлоридтен (ПВХ) жасалады, ол жаңартылмайтын мұнай ресурстарын пайдалануға және өндіріс кезінде ұшпалы органикалық қосылыстардың (ҰОҚ) бөлінуіне себеп болады. Сонымен қатар, ПВХ-тың химиялық құрамының күрделілігіне байланысты оны қайта өңдеу мүмкіндіктері шектеулі, нәтижесінде полигонға тасылатын қоқыс көбейеді.

Асбесттің денсаулыққа әсер етуі

20-ғасырда өндірілген винил плиткаларында көбінесе асбест талшықтары кездеседі, бұл плиткалар бүгінде Винил Асбест Плиткалары (ВАТ) деп аталады. Асбест талшықтары винил плиткаларына олардың ерекше жылу оқшаулағыш қасиеттері үшін қосылған, бұл суық қыс мезгіліндегі аймақтар үшін өте пайдалы еді. Сонымен қатар, асбест винил плиткаларының тартылу күшін арттырып, олардың қызмет ету мерзімін ұзартты. ASTM әдістемелік оқулығында коммерциялық және қоғамдық ғимараттардың 42%-ында винил асбест еден плиткалары бар екені айтылады. 9х9 дюйм өлшемді плиткаларда дерлік әрқашан асбест кездеседі. Ұлыбританияда 1999 жылы асбестке тыйым салынды. Сондықтан, 2000 жылдан кейін салынған ғимараттарда асбест жоқ деп есептеуге болады. Алайда, АҚШ-та асбестке әлі тыйым салынбаған. Винил асбест еден плиткалары дұрыс орнатылған және зақымдалмаған жағдайда аса қауіпті болмаса да, оларды тек білікті мамандар ғана алып тастауы керек. Винил асбест плиткаларын алып тастау кезінде пайда болатын улы шаңның таралуы денсаулыққа қауіпті. Сертификаты жоқ адамдар ешқашан еден плиткаларын өздігінен алып тастауға тырыспауы керек және олардың құрамын лицензиясы бар маманға анықтатуы тиіс. Нью-Йорк штатының ELAP сертификаттау нұсқаулығында "поляризацияланған жарық микроскопиясы еден жабынындағы және ұқсас, сындырылмайтын органикалық байланыс материалдардағы асбестті анықтауда үнемі сенімді емес" делінген.