Кіріспе

1922 жылы Е.Е. Каммингстің "Зор бөлме" (The Enormous Room) романы – ақын және романист Е.Е. Каммингстің Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Францияда уақытша қамауда отырғандығы туралы 1922 жылы жазылған автобиографиялық роман.

Өмірбаян

Каммингс соғыс кезінде жедел жәрдем жүргізушісі болды. 1917 жылдың тамыз айының соңында оның досы және әріптесі Уильям Слейтер Браун (кітапта тек Б. деп аталады) француз билігімен Б.-ның бірнеше хаттарында білдірген соғысқа қарсы пікірлері салдарынан тұтқындалды. Сұраққа жауап бергенде Каммингс досын қолдады және ол да тұтқындалды. Каммингс Ла-Ферте-Маседе тұтқында болғанда, оның әкесі ұлы теңізде жоғалды деген жаңылыс хат алды. Кейіннен телеграмма қайтарылып алынды, бірақ ұлының қайда екені туралы ақпараттың болмауы ескі Каммингсті үлкен күйзеліске түсірді. Ал осы уақытта Каммингс пен Б. сот отырысын және кешірім беруді қарауға жауапты жергілікті комиссарлар кеткеннен кейін бес күн өткен соң ғана Ла-Фертеге жеткізілді, ал комиссарлар қараша айына дейін қайта оралуы күтілмеді. Олар келген кезде, Каммингсті ресми "күдікті" ретінде Олорон-Сент-Маридің шалқар ауданында бақылауда босатуға келісті. Б. Пресинье түрмесіне ауыстырылуға міндеттелді. Каммингс кетпес бұрын, АҚШ-тың дипломатиялық араласуы нәтижесінде Ла-Фертеден шартсыз босатылды. Ол 1918 жылдың 1 қаңтарында Нью-Йорк қаласына келді.

Роман

Осылайша Каммингс түрмеде төрт айдан астам уақыт өткізді. Ол көптеген қызықты адамдармен танысып, әртүрлі оқиғаларға қатысты, оларды "Ұлы бөлме" атты кітабында баяндады. Кітап Каммингстің әдеттегі ерекше грамматикасы мен сөз қолданысының, сондай-ақ Гарвардта білім алған, абсурд жағдайға түскен жас зиялының тапқыр тілінің үйлесімінде жазылған. Кітаптың атауы Каммингстің отыздай басқа тұтқынмен бірге ұйықтаған үлкен бөлмеге меңзеп тұрады. Бірақ, ол Каммингстің санасы мен түрмедегі естеліктерінің аллегориясы ретінде де қызмет етеді, сондықтан ол ортақ камерасындағы тұрғындарды сипаттағанда, олар әлі де оның санасының "ұлы бөлмесінде" тіршілік етеді.

Қабылдау

Ф. Скотт Фицджеральд кітапты жоғары бағалап, былай деді: "1920 жылдан бері жас авторлардың еңбектерінің арасында бір ғана кітап өмір сүріп келеді—е е каммингстің «Үлкен бөлмесі». Кітаптарды жасайтындардың өзі оның жойылу мүмкіндігін көтере алмайды."