«Жиырма бір шар» кітабы – 1948 ж. Newbery жүлдесінің иегері, фантастикалық ойлар мен ғылыми фактілерге негізделген оқиға. Кракатоо аралы, байлық пен өнертабыстар!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уильям Пен ду Бойдың кітабы "Жиырма бір шар" – Уильям Пен ду Бойдың 1947 жылы Viking Press баспасында жарық көрген және 1948 жылы американдық балалар әдебиеті саласындағы үздік шығармасы үшін Ньюбери медалімен марапатталған романы. Оқиға зейнеткерлікке шыққан мектеп мұғалімінің бақытсыз шар сапары туралы, ол осы сапарда үлкен байлыққа және фантастикалық өнертабыстарға толы Кракатау аралын ашады. Оқиғалар мен идеялар ғылыми фактілер мен қиялдың үйлесімінде құрылған, ал суреттемелер ду Бойдың иллюстрацияларымен толықтырылған. Романда 1883 жылғы Кракатау жанартауының атқылауы бейнеленген.
Book by William Pène du Bois
The Twenty One Balloons is a novel by William Pène du Bois, published in 1947 by the Viking Press and awarded the Newbery Medal for excellence in American children's literature in 1948. The story is about a retired schoolteacher whose ill fated balloon trip leads him to discover Krakatoa, an island full of great wealth and fantastic inventions. The events and ideas are based both on scientific fact and imagination, and the descriptions are accompanied by illustrations by du Bois. The novel depicts the 1883 eruption of Krakatoa.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Кіріспеде екі түрлі саяхат салыстырылады: біреуі – ең қысқа уақытта бір жерге жетуді мақсат етеді, ал екіншісі – жылдамдыққа және бағытқа қарамастан басталады. Ауа шарымен саяхат екінші түрі үшін идеалды. Негізгі оқиға профессор Уильям Уотерман Шерманды құтқарудан басталады, оны Солтүстік Атлантика мұхитында жиырма құлаған газ шарының арасында қалқып жүргенде бу кемесі алып кетеді. Шерман, жақында зейнеткерлікке шыққан мектеп мұғалімі, үш апта бұрын Сан-Францискодан алып шармен ұшып кеткені және бір жыл бойы жалғыз қалқып, шарлы үйінде демалуға ниеттенгені соңғы рет көрілген. Әлем Шерманның рекордтық уақытта жер шарын қалай айналып, бастаған шарымен емес, жиырма шармен мұхитқа қалай қонғанын білуге асыға күтеді. Бірнеше күн демалыстан және қаһармандық қарсы алудан кейін профессор өзінің саяхатын қызығушылықпен тыңдаған көрермендер алдында баяндайды. Шерманның Тынық мұхиты үстінен жасаған оқиғасыз ұшуы, бір шарына қарақұйрық кептердің тиюінен туған апатқа дейін тыныш болды, бұл оны кішкентай жанартаулы аралға құлауға мәжбүр етті. Ол Ф мырзамен танысады, ол оған Кракатау аралына қонғанын және онда жиырма отбасы жасырын алмаз кенішінің байлығын бөліседі – әлемдегі ең байы – және оны картель ретінде басқарады екенін айтады. Отбасылар әр жыл сайын аралда салған жасырын және дамыған өркениеттеріне қажетті жабдықтарды сатып алу үшін аз мөлшерде алмазбен сыртқы әлемге жүзіп кетеді (олар бірден нарыққа тым көп алмаз енгізу олардың құнын "ұсақталған шыны жүгіне" дейін түсіретінін түсіндіреді). Әр отбасыға алфавиттің алғашқы жиырма әріпінің бірі тағайындалады және олар өздерінің ерекше және әсем үйлерінде тұрады, сонымен қатар ол мейрамхана ретінде де қызмет етеді. Кракатау қоғамы жиырма күндік айлармен күнтізбеге сүйенеді. Әр айдың "А" күнінде бәрі А мырза мен А-айымның американдық мейрамханасында, "Б" күнінде – Б мырза мен Б-айымның британдық тамақханасында, "С" күнінде – С мырза мен айымның қытайлық мейрамханасында, "Д" күнінде – Д мырза мен Д-айымның голланд мейрамханасында және т.б. тамақтанады. Шерманның аралдағы алғашқы досы Ф мырза француз мейрамханасын басқарады, онда Көзілдірмелер залының көшірмесі бар. Үйлер керемет заттарға толы, мысалы, М мырзаның марокколық үйінде, көліктік ойыншықтар сияқты жұмыс істейтін жылжымалы жиһаздары бар қонақ бөлмесі бар. Арал балалары аттракциондар мен ауа шарымен саяхаттау элементтерін біріктіретін ойын түрін ойлап тапты. Кракатаудағы жанартау атқанда, отбасылар мен Шерман жиырма шармен көтерілген платформаға қашып кетеді. Платформа әлемнің батысына қарай қозғалғанда, отбасылар Үндістан мен Бельгияға парашютпен секіріп, жаңа өмір бастайды. Шерман платформада қалып, ақырында Атлант мұхитының суларына түседі, онда оны құтқарады. Профессор сөзін аяқтағанда, ол көрермендерге бір жыл бойы ауада өмір сүру үшін жақсартылған ауа шарын салуға ниеттенгенін, оны Кракатауда алған алмаз жіпшелердің ақшасына қаржыландыратынын айтады.
The introduction compares two types of journeys: one that aims to reach a place within the shortest time, and another that begins without regard to speed and without a destination in mind. Balloon travel is said to be ideal for the second kind. The main story begins with the rescue of Professor William Waterman Sherman, who is picked up by a steamship while floating among a strange wreck of twenty deflated gas balloons in the North Atlantic. Sherman, a recently retired schoolteacher, was last seen three weeks earlier leaving San Francisco on a giant balloon, determined to spend a year drifting alone, relaxing on the balloon basket house. The world waits breathlessly to find out how Sherman could have circumnavigated the globe in record time and landed in the ocean with twenty balloons rather than the one with which he began his journey. After several days' rest and a hero's welcome, the professor recounts his journey before a captivated audience. Sherman's uneventful flight over the Pacific Ocean was serene until an unfortunate accident involving a seagull puncturing his balloon forced him to crash land on a small volcanic island. He is befriended by Mr. F who informs him that he has landed on the island of Krakatoa and it is populated by twenty families sharing the wealth of a secret diamond mine by far the richest in the world which they operate as a cartel. Each year, the families sail to the outside world with a small amount of diamonds, to purchase supplies for the hidden and sophisticated civilization they have built on the island (they explain that introducing too many diamonds into the market at once would drive down their value to "a shipload of broken glass"). Each family has been assigned one of the first twenty letters of the alphabet, and lives in its own whimsical and elaborate house that also serves as a restaurant. The Krakatoa society follows a calendar with twenty day months. On "A" Day of each month, everyone eats in Mr. and Mrs. A's American restaurant; on "B" Day, in Mr. and Mrs. B's British chop house; on "C" Day, in Mr. and Mrs. C's Chinese restaurant; on "D" Day, in Mr. and Mrs. D's Dutch restaurant, and so forth. Sherman's first friend on the island, Mr. F, runs a French restaurant containing a replica of the Hall of Mirrors. The houses are full of incredible items, such as Mr. M's Moroccan house, which has a living room with mobile furniture that operate like bumper cars. The children of the island invented their own form of amusement that combines elements from merry go rounds and balloon travel. When the volcano on Krakatoa erupts, the families and Sherman escape on a platform held aloft by twenty balloons. As the platform drifts westward around the world, the families parachute off to India and Belgium to start their new lives. Sherman remains on the platform and finally descends onto the waters of the Atlantic Ocean, where he is rescued. The professor concludes his speech by telling the audience he intends to build an improved balloon for a year of life in the air, financed by the diamond cufflinks he obtained in Krakatoa.
"Риц сияқты үлкен" алмасты салыстыру
Бұл әңгіменің алдында ду Бойстің жазбасында басылымға шығар алдында оның баспашысы кітап пен Ф. Скотт Фицджеральдтың 1922 жылы жазған "Риц сияқты үлкен алмаз" повесі арасындағы "күшті ұқсастық" бар екенін атап өткен. Дю Бойс бұл "жалпы сюжеті жағынан ғана емес, сонымен қатар өте ұқсас идеялардың жиынтығы" екенін мойындайды. Ол Фицджеральдтың оқиғасын алғаш рет естігенін айтады, ал "Ф. Скотт Фицджеральд пен мен миллиардтарымызды бірдей жолдармен жұмсайтынымыз, тіпті төсектен ваннаға түсірілуіміз, шын айтқанда, менің түсіндіруімнен тыс". Екі оқиғада да алып алмаз кен орнының және оның құпиясын сақтау қажеттілігінің ортақ түсінігі бар. Алайда олардың стилі мен сюжеттік бөлшектері айтарлықтай ерекшеленеді. Фицджеральдтың әңгімесінде шарлар, Кракатаудағы утопиялық қоғам, не ду Боастың әңгімесінде сипатталғандай фантастикалық механикалық өнертабыстар жоқ. Фицджеральдтың оқиғасы сонымен қатар көңіл көтеруден аулақ, шахтаның ақылсыз иесі шахтаны ашқан бақытсыз адамдарды тұтқындау үшін жердің ішіне ойыс жасаған. Әңгімедегі басты кейіпкер шахта иесінің қызымен қарым-қатынас жасайды және өлім жазасына кесілетінін біледі. Бұл әңгімелер де мақсаты мен аудиториясы бойынша өзгеше. "Екідеуі бір шар" балаларға арналған әңгіме, тек әлеуметтік мәселелерге жұмсақ, ойыншық қызығушылықпен қарастырылған. Ал "Риц сияқты үлкен алмаз" ересектерге арналған теңеу, Фицджеральдты жас кезінде мазалаған және оның ірі романдарына, әсіресе "Ұлы Гэтсбиге" жол ашқан үлкен әлеуметтік тақырыптарды көрсетеді.
The story is preceded by a note from du Bois, informing that just before publication his publisher noted a "strong resemblance" between the book and The Diamond as Big as the Ritz, a novella written by F. Scott Fitzgerald in 1922. Du Bois acknowledges it is "not only quite similar in general plot, but was also altogether a collection of very similar ideas." He says it was the first time he had heard of Fitzgerald's story, and "the fact that F. Scott Fitzgerald and I apparently would spend our billion in like ways right down to being dumped from bed into a bathtub is, quite frankly, beyond my explanation." The two stories share the common concept of a giant diamond mine and the resulting need to protect the secret of its existence. However, they differ significantly in tone and plot details. Fitzgerald's story does not involve balloons, nor a Utopian society on Krakatoa, nor fantastic mechanical inventions like those described in du Bois's story. Fitzgerald's story also takes a darker tone, with the mad owner of the mine having constructed a hollow in the earth to imprison the unfortunates who had discovered the mine. The story's protagonist has a sexual encounter with the daughter of the mine owner, and discovers that he faces execution. The stories also differ in their intentions and audiences. The Twenty One Balloons is a children's story, with only a mild, playful interest in social commentary. By contrast, "The Diamond as Big as the Ritz" is a parable for adults; it articulates large social themes that preoccupied Fitzgerald throughout his career as a mature writer, and which found their way into his major novels, notably The Great Gatsby.
Поп-культурадағы екі оқиға
Mad Men телешоуында төртінші маусымның бесінші ("Хризантема мен семсер") сериясында ду Бойстың романын бала Салли Дрейпер оқып жатыр; екінші маусымның үшінші ("Бенефактор") сериясында оның анасы Бетти Дрейпер Фицджеральдтың әңгімелер жинағынан, онда оның "Вавилонға қайта оралу және басқа әңгімелер" әңгімесі бар, оқиды.
In the TV show Mad Men, season four, episode five ("The Chrysanthemum and the Sword"), the du Bois novel is being read by a child, Sally Draper; in season two, episode three ("The Benefactor"), her mother, Betty Draper, reads out of the Fitzgerald collection containing his story (Babylon Revisited and Other Stories).