Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұлпаның бір түрі
A type of tissue
Өтпелі эпителий – қабатталған эпителийдің бір түрі. Өтпелі эпителий – созылуға жауап ретінде пішінін өзгертетін ұлпа түрі (созылатын эпителий). Өтпелі эпителий көбінесе тыныш күйде кубоидты, ал созылғанда қабыршақты болып көрінеді. Бұл жасушалар, олар орналасқан орган немесе түтік созылмағанда кубоидты пішінде болады. Орган немесе түтік созылғанда (мысалы, несеп көпіршігі немесе зәр шығару жолы толғанда) ұлпа сығылып, жасушалар созылады. Осы кезде жасушалар жалпақтанып, қабыршақты және дөңгелек емес пішінге ие болады.
Transitional epithelium is a type of stratified epithelium. Transitional epithelium is a type of tissue that changes shape in response to stretching (stretchable epithelium). The transitional epithelium usually appears cuboidal when relaxed and squamous when stretched. These cells appear to be cuboidal with a domed apex when the organ or the tube in which they reside is not stretched. When the organ or tube is stretched (such as when the bladder is filled with urine), the tissue compresses and the cells become stretched. When this happens, the cells flatten, and they appear to be squamous and irregular.
Ұяшық қабаттары
Өтпелі эпителий үш түрлі жасушалық қабаттан тұрады: базалық, аралық және беткі. Базалық қабат эпителийдің үнемі жаңаруын қамтамасыз ету үшін эпителийлік шектес жасушаларды өршітеді. Бұл жасушалардың цитоплазмасы тонофиламенттерге және митохондрияларға бай, бірақ оларда кең дамыған эндоплазмалық тор азырақ. Тонофиламенттер базалық қабаттың десмосомалар арқылы базалық мембранаға бекінуіне көмектеседі. Өтпелі эпителий зәр жолдарының ішкі мазмұны мен айналасындағы органдар мен тіндер арасындағы осмостық тосқауыл ретінде маңызды рөл атқаратындықтан, су мен тұздарға салыстырмалы түрде өткізбейді. Бұл өткізбеушілік Голги аппаратында синтезделген күшті кератинделген жасушалық мембранаға байланысты. Мембрана Голги аппаратында құрастырылған алтыбұрышты тордан тұрады және кері пиноцитоз – экзоцитоздың бір түрі арқылы жасуша бетіне енгізіледі. Өтпелі эпителийдің беткі қабатындағы жасушалар жоғары деңгейде дифференциацияланған, бұл осы тосқауыл мембранасын сақтауға мүмкіндік береді.
Transitional epithelium is made up of three types of cell layers: basal, intermediate, and superficial. The basal layer fosters the epithelial stem cells in order to provide constant renewal of the epithelium. These cells' cytoplasm is rich in tonofilaments and mitochondria; however, they contain few rough endoplasmic reticulum. The tonofilaments play a role in the attachment of the basal layer to the basement membrane via desmosomes. Because of its importance in acting as an osmotic barrier between the contents of the urinary tract and the surrounding organs and tissues, transitional epithelium is relatively impermeable to water and salts. This impermeability is due to a highly keratinized cellular membrane synthesized in the Golgi apparatus. The membrane is made up of a hexagonal lattice put together in the Golgi apparatus and implanted into the surface of the cell by reverse pinocytosis, a type of exocytosis. The cells in the superficial layer of the transitional epithelium are highly differentiated, allowing for maintenance of this barrier membrane.
Функция
Өтпелі эпителий жасушалары ағзадағы сұйықтық көлемінің өзгеруіне оңай бейімделу үшін серпіледі (әйелдерде зәр жолының дисталь бөлігі кератинделмеген қабатты жалпақ эпителийге айналады; тінді төменнен жабатын бөлік негіздік мембрана деп аталады). Өтпелі эпителий сонымен қатар люмен, яғни оның қаптаған жолының ішкі қуыс кеңістігі мен қан ағыны арасындағы тосқауыл ретінде де қызмет етеді. Мұны іске асыру үшін өтпелі эпителий жасушалары тығыз байланыстар арқылы қосылады, бұл көршілес жасушалардың жасушалық мембраналарын біріктіретін, дерлік өткізбейтін байланыстар. Бұл тосқауыл қанға зиянды қалдықтар мен патогендердің қайта сіңуіне жол бермейді.
The transitional epithelium cells stretch readily in order to accommodate fluctuation of volume of the liquid in an organ (the distal part of the urethra becomes non keratinized stratified squamous epithelium in females; the part that lines the bottom of the tissue is called the basement membrane). Transitional epithelium also functions as a barrier between the lumen, or inside hollow space of the tract that it lines and the bloodstream. To help achieve this, the cells of transitional epithelium are connected by tight junctions, or virtually impenetrable junctions that seal together to the cellular membranes of neighboring cells. This barrier prevents re absorption of toxic wastes and pathogens by the bloodstream.
Клиникалық маңызы
Уротелий карциномаға осал. Қамыт несеппен ұзақ уақыт байланыста болғандықтан, несепте шоғырланған химиялық заттар қамыттың қатерлі ісігін тудыруы мүмкін. Мысалы, темекі шегу несепте канцерогендердің концентрациялануына алып келеді және қамыт қатерлі ісігінің негізгі себебі болып табылады. Аристолохия қышқылы – аристолохия тұқымдасына жататын өсімдіктерде кездесетін зат, ол ДНК мутацияларын тудырып, бауыр, уротелий және қамыт қатерлі ісіктеріне себеп болады. Кейбір химиялық заттарға кәсіби жолмен ұшырау да қамыт қатерлі ісігінің қаупін арттырады. Бұған ароматты аминдер (анилин бояғышы), полициклді ароматты көмірсутектер және дизель қозғалтқыштарының газдары жатады.
Urothelium is susceptible to carcinoma. Because the bladder is in contact with urine for extended periods, chemicals that become concentrated in the urine can cause bladder cancer. For example, cigarette smoking leads to the concentration of carcinogens in the urine and is a leading cause of bladder cancer. Aristolochic acid, a compound found in plants of the family Aristolochiaceae, also causes DNA mutations and is a cause of liver, urothelial and bladder cancers. Occupational exposure to certain chemicals is also a risk factor for bladder cancer. This can include aromatic amines (aniline dye), polycyclic aromatic hydrocarbons, and diesel engine exhaust.
Карцинома
Карцинома – эпителий жасушаларында пайда болатын қатерлі ісік түрі. Транзициялық клеткалық карцинома – несеп көкбездің қатерлі ісігінің ең көп кездесетін түрі, 10 науқастың 9-ында осы түр кездеседі. Сондай-ақ, ол зәр жолдарының, несеп жолының және шұңқырдың қатерлі ісігінің басты себебі, ал бүйрек қатерлі ісігінің екінші басты себебі болып табылады. Транзициялық клеткалық карцинома екі түрлі жолмен дамуы мүмкін. Егер өтпелі клеткалық карцинома саусақ тәрізді өскіндер арқылы несеп көкбездің ішкі бетіне қарай өссе, онда ол папиллярлық карцинома деп аталады. Әйтпесе, ол жалпақ карцинома деп аталады. Транзициялық клеткалық карциномамен ауыратын науқастарға емдеудің түрлі нұсқалары қолжетімді. Оларға нефроуретеректомия, яғни бүйрек, зәр жолы және несеп көкбез манжетасын алып тастау, сондай-ақ зәр жолының сегменттік резекциясы жатады. Бұл нұсқа тек қана ісік беткей болғанда және зәр жолының төменгі үштен бір бөлігіне ғана тарағанда қолданылады. Процедура ісікке шалған зәр жолының сегментін алып тастаудан және оның ұшын қайта қосып тігуден тұрады. IC/BPS-тің нақты себептері белгісіз, бірақ уротелийдің өткізгіштігінің жоғарылауы мен IC арасындағы байланысқа дәлелдер бар. Уротелийдің мақсаты – жоғары төзімді кедергі ретінде қызмет ету болғандықтан, осы функцияның жоғалтылуы клиникалық тұрғыдан маңызды. IC-мен ауыратын көптеген науқастарда шатырша жасушаларының жоғалуы байқалады.
Carcinoma is a type of cancer that occurs in epithelial cells. Transitional cell carcinoma is the leading type of bladder cancer, occurring in 9 out of 10 cases. It is also the leading cause of cancer of the ureter, urethra, and urachus, and the second leading cause of cancer of the kidney. Transitional cell carcinoma can develop in two different ways. Should the transitional cell carcinoma grow toward the inner surface of the bladder via finger like projections, it is known as papillary carcinoma. Otherwise, it is known as flat carcinoma. Transitional cell carcinoma patients have a variety of treatment options. These include nephroureterectomy, or the removal of kidney, ureter, and bladder cuff, and segmental resection of the ureter. This is an option only when the cancer is superficial and infects only the bottom third of the ureter. The procedure entails removing the segment of cancerous ureter and reattaching the end. The exact causes of IC/BPS are unknown, but there is evidence of an association between increased permeability of the urothelium and IC. Since the purpose of the urothelium is to act as a highly resistant barrier, the loss of this function has serious clinical implications. Many patients with IC have exhibited a loss of umbrella cells.