Кіріспе

Кесу құралдарын немесе құрал ұстаушыларды шпиндельге бекіту жүйесі

Машиналық конус – бұл кесу құралдарын немесе құрал ұстаушыларды станоктың немесе электр құралының шпиндельінде бекіту жүйесі. Конустық пішіндегі (яғни, конустығы бар) аталық бөлік, бірдей бұрышпен конустығы бар аналық ұяға орналасады. Көптеген станок шпинделінің және электр құрал шпинделінің көп бөлігінде құралды бекітудің негізгі әдісі – конус. Көптеген бұрғылау станоктарында, қолмен бұрғылау машиналарында және патронмен жабдықталған токарлық станоктарда (мысалы, бұрғылау патроны немесе коллет патроны) патрон конус арқылы бекітіледі. Бұрғылау машиналарында, бұрғылау станоктарында және фрезерлік станоктарда аталық бөлік – құралдың немесе құрал ұстаушының сабы, ал аналық ұя шпиндельмен біртұтас болып келеді. Токарлық станоктарда аталық бөлік құралға немесе шпиндельге тиесілі болуы мүмкін; шпиндель мұрындарында аталық, аналық немесе екеуі де болуы мүмкін.

Түсіндірме

Аспап машиналарын операторлары құрал-саймандарды жылдам және оңай орнатуға немесе алып тастауға қабілетті болуы керек. Мысалы, токарлық станоктың басында айналатын шпиндель болады, оған шпильді немесе коллетті орнатуға болады. Тағы бір мысал – дрельдеу пресі, оған оператор битті тікелей немесе дрель патроны арқылы орнатуды қалайды. Ең көне қолмен басқарылатын станоктардан бастап, ең заманауи CNC станоктарына дейін барлық фрезерлеу станоктары конусқа бағытталатын құралдарды қолданады. Станок конусы – қарапайым, арзан, жоғары дәлдікке ие және әмбебап құрал орнату жүйесі. Ол құралдарды жылдам ауыстыруға мүмкіндік береді, бірақ конус арқылы құралдар орталықтандырылып, ось бойымен дәл орналасады. Бұл фрезерлеуге қажетті интерфейс арқылы жоғары қуат беруді де қамтамасыз етеді. Станок конустарын өздігінен ұстап тұратын және өздігінен босататын түрлерге бөлуге болады. Өздігінен ұстап тұратын конустарда еркек және әйел бөліктері бірігіп, құлыпталып, бұрғылау күштеріне қарсы тұра алады, сондықтан тартқыш қажет емес, ал құрал бос тұрғанда шпинделде қалады. Құралды ауыстыру қажет болғанда ол клинмен шығарылады. Морзе және Якобс конустары – өздігінен ұстап тұратын түрдің мысалы. Өздігінен босататын конустарда еркек бөлік тартқышпен ұстап тұрмаса, әйел бөлігіне жабыспайды. Дегенмен, жеткілікті күшпен тартқанда ол өте берік болады. NMTB/CAT, BT және HSK – өздігінен босататын түрлердің мысалдары. Жеңіл жүктемелерге (мысалы, токарлық станоктың артқы бағыты немесе дрельдеу пресі) арналған өздігінен ұстап тұратын конусты құралдар шпиндельге тікелей сығады; шпиндельдің жұмыс дайындамасына қысымы конус тәрізді саптаманы конус тәрізді тесікке тығыз кіргізеді. Интерфейстің бүкіл беті бойынша үйкеліс күші жоғары момент беруді қамтамасыз етеді, сондықтан штифттер немесе кілттер қажет емес. Ауыр жүктемелерге (мысалы, фрезерлеу станогының шпинделі) арналған құралдарда айналуды болдырмау үшін кілт және/немесе бұрандалы бөлік болады, ол тартқышпен байланысады, ол бұрандаларды немесе оларға бұралған тарту штырының басын ұстайды. Содан кейін тартқыш тартылып, саптаманы шпиндельге берік қысады. Фрезерлеу станоктарында тартқыш маңызды, өйткені көлденең күш компоненті болмаған жағдайда құрал конустан шығып кетуі мүмкін. Барлық станок конустары сынықтарға, іздерге (кемшіліктерге) және кірге сезімтал. Егер мұндай проблемалар еркек бөліктің әйел бөлігіне тығыз орналасуына кедергі келтірсе, олар дәл орналаспайды және өздігінен ұстап тұратын түрлер сенімді түрде ұсталмайды. Машина жасаушылар конустарды таза ұстауға және оларды басқа құралдармен зақымдамау үшін дұрыс қолдануға үйретіледі. CNC құрал ауыстыру циклдері әдетте бір құрал ұстағышын екіншісімен ауыстырғанда қысылған ауамен тазалауды қамтиды. Ауа ағыны құрал ұстағышы мен шпиндель арасында кедергі тудыруы мүмкін сынықтарды ұшырып жібереді.

Қолдану

Тігізгіш сағақтары бар құралдар сәйкес келетін конус тәсілді ұяға салынып, орнына итеріледі немесе бұрылады. Олар кейін үйкеліс күшімен бекітіледі. Кейбір жағдайларда үйкеліс күшін арттыру қажет, мысалы, тартқыш қолдану арқылы – ол құралды басқа тәсілдермен мүмкін емес күшпен ұяға бекітетін ұзын бұранда. Егер құрал жоғары айналу моментін қажет ететін, бірақ осьтік қарсылық аз болса, стандартты бұрғылау станогы немесе токарлық станок жағдайында, конусты тартып бекіту үшін тартқыш болмаған жағдайда сақтық таныту керек. Мысалы, үлкен диаметрлі бұрғыны қолданып, бар ойықты сәл кеңейту. Мұндай жағдайда айналу жүктемесі айтарлықтай болуы мүмкін. Керісінше, кесу әрекетіне өте аз итеру немесе қоректендіру күші қажет. Итеру конустың орнында тұруына көмектеседі және қажетті үйкеліс байланысын қамтамасыз етеді. Сағақ бұрылу күштеріне төтеп беруге есептелмеген, олар конустың сырғанауына себеп болуы мүмкін және осы жағдайда жиі үзіледі. Бұл құралдың ұя ішінде айналуына мүмкіндік береді, бұл оның зақымдануына әкелуі мүмкін. Шағын зақымдарды жою үшін Морс конусы бар ренделер қолжетімді. Конус тәсілді сағақтар ұяға ең жақсы жабысады, егер сағақ пен ұя екеуі де таза болса. Сағақтарды тазалау оңай, бірақ ұялар терең және қол жеткізу қиын болғандықтан, арнайы конус тазалағыш құралмен тазалау ұсынылады, ол енгізіліп, бұрылып, алынады. Конус тәсілді құралдар ұядан оның құрылысына байланысты әртүрлі тәсілдермен алынады. Бұрғылау станоктарында және ұқсас құралдарда құралды ұя арқылы өтетін тіктөртбұрышты тесікке "дрифт" деп аталатын көлбеу металл бөлігін енгізу арқылы алынады және соққыланады. Дрифт ішке қарай жылған сайын оның қимасы үлкейеді, нәтижесінде дрифт сағақтың алдыңғы жиегіне тіреліп, құралды сыртқа итеріп шығарады. Көптеген токарлық станоктың артқы басында құралды артқы бағанаға толықтай кіргізу арқылы алынады, бұл құралды жетек ұшына немесе ішкі тіреуге тіреп, конусты бөліп, құралды босатады. Құрал тартқышпен бекітілген жағдайларда, мысалы, кейбір фрезерлік станок шпинделдерінде, тартқыш кілтпен жартылай бұрылып, содан кейін балғамен соққыланады, бұл конусты бөліп, құралды одан әрі бұруға және алуға мүмкіндік береді. Кейбір фрезерлік станок шпинделдерінде құлпытартқыш тартқыш бар, ол босаңсу сатысынан өткесін құралды автоматты түрде шығарады; мұндай жағдайларда соққылау қажет емес. Артқы жағына ашық кіретін қарапайым ұялар үшін осьтік бағытта соққы соқпағы енгізіліп, құрал сыртқа қағылады.

Brown & Sharpe компаниясы

Brown & Sharpe конустары, осы атпен белгілі компаниямен стандартталған, Морзе конусына қарағанда балама болып табылады. Морзе сияқты, олар да 1-ден 18-ге дейінгі өлшемдерге ие, ал 7, 9 және 11 ең көп қолданылады. Бұл конустардың нақты бұрылысы бір футқа шамамен 0,500 дюйм (метрге 41,67 мм) құрайды.

Өлшем Lg. Диа. Кіш. Диа. Ұзындығы (дюйм/фут) Конус (дюйм/дюйм)
10.2392 0.2000 0.940 0.5020 0.04183
20.2997 0.2500 1.190 0.5020 0.04183
30.3753 0.3125 1.500 0.5020 0.04183
40.4207 0.3500 1.690 0.5024 0.041875
50.5388 0.4500 2.130 0.5016 0.041806
60.5996 0.5000 2.380 0.5033 0.04194
70.7201 0.6000 2.880 0.5010 0.04175
80.8987 0.7500 3.560 0.5010 0.04175
91.0775 0.9001 4.250 0.5009 0.04174
101.2597 1.0447 5.000 0.5161 0.04301
111.4978 1.2500 5.940 0.5010 0.04175
121.7968 1.5001 7.130 0.4997 0.04164
132.0731 1.7501 7.750 0.5002 0.04168
142.3438 2.0000 8.250 0.5000 0.04167
152.6146 2.2500 8.750 0.5000 0.04167
162.8854 2.5000 9.250 0.5000 0.04167
173.1563 2.7500 9.750 0.5000 0.04167
183.4271 3.0000 10.250 0.5000 0.04167

Жақып

Джейкобс Тапері (қысқаша JT) бұрғылау станогының патрондарын осқа бекіту үшін кеңінен қолданылады. Конус бұрыштары тұрақты емес, No. 0 (және сирек кездесетін #2 1/2) үшін әр жағынан 1,41°-қа, ал No. 2 (және No. 2 қысқа) үшін әр жағынан 2,33°-қа дейін өзгереді. No. 2 мен No. 3 арасында бірнеше өлшемдер бар: No. 2 қысқа, No. 6 және No. 33.

| Кіші ұшы | Үлкен ұшы | Ұзындығы |
|---|---|---|
| No. 0 | | |
| No. 1 | | |
| No. 2 | | |
| No. 2 қысқа | | |
| #2 1/2 | | |
| No. 3 | | |
| No. 4 | | |
| No. 5 | | |
| No. 6 | | |
| No. 33 | | |

Жаңыл

Жарно конустары өте қарапайым схема қолданады. Конус жылдамдығы диаметріне қатынасы 1:20, яғни диаметріне 0,600 дюйм/фут, диаметріне 0,050 дюйм/дюйм. Конустар 2-ден 20-ға дейін болады. Үлкен ұшының диаметрі дюйммен әрқашан конус өлшемiн 8-ге бөлгенге тең, кіші ұшы – 10-ға бөлгенге, ал ұзындығы – 2-ге бөлгенге тең. Мысалы, Jarno No. 7 конусының үлкен ұшы 0,875" (7/8), кіші ұшы 0,700" (7/10), ал ұзындығы 3,5" (7/2) болады. Бұл жүйені Браун және Шарп компаниясының Оскар Бил ойлап тапты. + Jarno конустары Конус Үлкен ұшы Кіші ұшы Ұзындығы Фут/конус Дюйм/конус Орталықтан бұрыш/° No. 2 0.2500 0.2000 1.00 0.6000 0.0500 1.4321 No. 3 0.3750 0.3000 1.50 0.6000 0.0500 1.4321 No. 4 0.5000 0.4000 2.00 0.6000 0.0500 1.4321 No. 5 0.6250 0.5000 2.50 0.6000 0.0500 1.4321 No. 6 0.7500 0.6000 3.00 0.6000 0.0500 1.4321 No. 7 0.8750 0.7000 3.50 0.6000 0.0500 1.4321 No. 8 1.0000 0.8000 4.00 0.6000 0.0500 1.4321 No. 9 1.1250 0.9000 4.50 0.6000 0.0500 1.4321 No. 10 1.2500 1.0000 5.00 0.6000 0.0500 1.4321 No. 11 1.3750 1.1000 5.50 0.6000 0.0500 1.4321 No. 12 1.5000 1.2000 6.00 0.6000 0.0500 1.4321 No. 13 1.6250 1.3000 6.50 0.6000 0.0500 1.4321 No. 14 1.7500 1.4000 7.00 0.6000 0.0500 1.4321 No. 15 1.8750 1.5000 7.50 0.6000 0.0500 1.4321 No. 16 2.0000 1.6000 8.00 0.6000 0.0500 1.4321 No. 17 2.1250 1.7000 8.50 0.6000 0.0500 1.4321 No. 18 2.2500 1.8000 9.00 0.6000 0.0500 1.4321 No. 19 2.3750 1.9000 9.50 0.6000 0.0500 1.4321 No. 20 2.5000 2.0000 10.00 0.6000 0.0500 1.4321

Морс

Морзе конусын 1860 жылдардың ортасында Массачусетс штатындағы Нью-Бедфорд қаласында тұратын Стивен А. Морзе жасап шығарды. Одан бері ол кішірек және үлкен өлшемдерді қамти, сондай-ақ Халықаралық стандарттау ұйымы (ISO) ISO 296 ретінде және Германия стандарттау институты (DIN) DIN 228–1 ретінде көптеген ұйымдар тарапынан стандарт ретінде қабылданып келеді. Бұл – ең көп қолданылатын типтердің бірі, әсіресе конустық саптамалы бұрғыштар мен машиналық резьба кескіштердің саптамасында, өнеркәсіптік бұрғылау станоктарының шпинделінде және токарлық станоктардың артқы бағыттарында жиі кездеседі. Морзе конусының конус бұрышы өлшемге қарай сәл өзгереді, бірақ әдетте 1,49 градусқа (шамамен 3 градусқа) тең. Кейбір модульді ортопедиялық жамбас имплантаттары құраушы бөлшектерді біріктіру үшін Морзе конусын пайдаланады. Сол сияқты, кейбір тіс имплантаттары да бөлшектерді қосу үшін Морзе конусын қолданады.

Өлшемі

Морзе конустары нөлден жетіге дейінгі толық сандармен және жартылай өлшеммен (өте сирек кездесетін және кестеде көрсетілмеген) анықталатын сегіз өлшемде болады. Әдетте, белгілеуі MT деп қысқартылады, одан кейін сан жазылады, мысалы, Морзе конусы 4-ші нөмір MT4 болып белгіленеді. MT2 конусы 1/2 дюйм сыйымдылығы бар бұрғылау станоктарында ең көп кездесетін өлшем. 1-ден 5-ке дейінгі толық сандық өлшемдер үшін кейде қысқа (тұйық) нұсқалары кездеседі, олардың конус бұрышы бірдей, бірақ әдеттегі ұзындығынан сәл артық. Олар үшін стандарттар бар, олардың арасында токарлық станоктың басындағы тесікті үлкен шпиндель үшін сақтау мақсатында қолданылатын жағдайлар да бар.

Өлшемі

+ Морзе конусының өлшемдері (мм) Морзе конусының нөмірі Конустық бұрыш A B (макс) C (макс) D (макс) E (макс) F G H J K 0 1:19.212 9.045 56.5 59.5 10.5 6 4 1 3 3.9 1° 29' 27" 1 1:20.047 12.065 62 65.5 13 8.7 5 1.2 3.5 5.2 1° 25' 43" 2 1:20.020 17.780 75 80 16 13.5 6 1.6 5 6.3 1° 25' 50" 3 1:19.922 23.825 94 99 20 18.5 7 2 5 7.9 1° 26' 16" 4 1:19.254 31.267 117.5 124 24 24.5 8 2.5 6.5 11.9 1° 29' 15" 5 1:19.002 44.399 149.5 156 29 35.7 10 3 6.5 15.9 1° 30' 26" 6 1:19.180 63.348 210 218 40 51 13 4 8 19 1° 29' 36" 7 1:19.231 83.058 285.75 294.1 34.9 – – 19.05 – 19 1° 29' 22"

NMTB үйіршіктілер

Ұлттық станок құрастырушылар қауымдастығы (қазіргі Өндірістік технологиялар қауымдастығы) фрезерлік станоктарда кеңінен қолданылатын тік конусты анықтады. Конус әртүрлі NMTB, NMT немесе NT деп аталады. Конустың қалыңдығы бір футқа 3,500 дюйм, сондай-ақ "7 in 24" немесе 7/24 деп те аталады; есептелген бұрышы 16,5943 градус. Барлық NMTB құралдары осы конусқа ие, бірақ құралдар әртүрлі өлшемдерде келеді: NMTB 10, 15, 20, 25, 30, 35, 40, 45, 50 және 60. Бұл конус ASA (қазіргі ANSI) B5.10 1943 стандартында да көрсетілген. NMTB – "өздігінен босатылатын" немесе "жылдам" конус. Жоғарыда аталған өздігінен бекітілетін тік конустардан өзгеше, мұндай конустар жоғары моментті беруге арналмаған; жоғары моменттер фланцтағы ойықтармен байланысқан жетекші кілттер арқылы беріледі. Мақсаты – әртүрлі құралдарды (автоматты түрде немесе қолмен) жылдам және оңай ауыстыруға мүмкіндік беру, сонымен бірге құрал немесе құрал ұстағышы шпиндельге тығыз және сенімді бекітіліп, онымен дәл коаксиалды болуын қамтамасыз ету. Құралға жақын үлкен ұшы, ұқсас станоктарға орнатылған Морзе немесе R8 конусына қарағанда жоғары қаттылықты қамтамасыз етеді. Патент 1794361 (1927 жылғы 25 наурызда тіркелген) фрезерлік станок шпинделінің және құралдың пішіндерін тік конус арқылы сипаттайды. Патент Kearney & Trecker Corporation, Brown & Sharpe және Cincinnati Milling Machine Company компанияларына берілген. Патентте құралды еркін босатуға мүмкіндік беретін конус қажет болды және 12-ге 3,5 конусы осы қасиетке ие екені анықталды. Патентте сондай-ақ кілттер мен ойықтар және құрал сабының құлап кетуін болдырмау үшін құрал сабының артындағы құйрық пайдаланылды, оператор тартқышты қосып жатқанда. Техникалық сипаттамаларда жетекші кілттің және фланцтың орналасуы, сондай-ақ сапты шпиндельде ұстап тұратын тартқыш бұрандасының жиегі сипатталған. Құралдар "Жылдам ауыстыру" деп аталады; Ұлттық станок құрастырушылар қауымдастығы, 1927; NMTB; Американдық стандартты станок конусы, ANSI B5.18; DIN 2080 / IS 2340; ISO R 290–2583. Жиектер мен фланцтарда (JIS B 6339: MAS 403) шамалы айырмашылықтар бар; және еуропалық стандарттар (мысалы, ISO конусы, DIN 2080) метрикалық тартқыш жиектерін қолданады. Тартқыш жиегінен басқа, жоғарыда аталған стандарттар көбінесе бір-бірімен физикалық үйлесімді. NMTB құрал сабында 7 дюймге 24 конус болды, бірақ олар 1927 жылғы патентте сипатталғандай, саптың соңында тұрақты диаметрлі құйрыққа (пилотқа) ие болды.

R8

Бұл конус Bridgeport Machines, Inc. компаниясы өз фрезерлік станоктарында пайдалану үшін жасаған. R8 конустары өздігінен бекітілмейді, сондықтан жанама күштер әсер еткен кезде босаудың алдын алу үшін шпиндель арқылы машинаның жоғарғы бөлігіне дейін созылатын тартқыш қажет. Олар сондай-ақ кілттерімен (суретті қараңыз) жабдықталған, бұл орнату және алып тастау кезінде айналудың алдын алады, бірақ пайдалану кезінде айналу моментін конус жүзеге асырады. Тартқыш бұрандасының жиілігі әдетте 7/16″–20 tpi (UNF) болады. Конустың бұрышы 16°51′ (16.85°) және сыртқы диаметрі 1.25″, ал ұзындығы 15/16″. (деректік көзі, Bridgeport өндірушісі) Параллельді орналасу бөлігінің диаметрі басқа өлшемдер сияқты «бөлшек дюйм» емес және 0.949″-тан 0.9495″-қа дейін құрайды. R8 конусты құралдар тікелей станоктың шпинделіне енгізіледі. R8 коллеттері әдетте дөңгелек сабы бар құралдарды ұстау үшін қолданылады, бірақ коллетке сәйкес келетін пішін кесілген болса, кез келген пішіндегі құралды ұстауға болады. Коллеттерде кескіш құралдарды ұстауға арналған осьтік қысым ойықтары бар дәл тесіктер және тартқышқа бұрандалы жиектері бар. R8 жүйесі әдетте диаметрі 1/8″-ден 3/4″-ке дейін жететін коллеттермен немесе осы диаметрге тең немесе сәл үлкен құрал ұстағыштармен қолданылады. Коллеттер немесе құрал ұстағыштар тікелей шпиндельге орналастырылады және тартқыш шпиндельдің үстінен коллеттің немесе құрал ұстағыштың жоғарғы жағына бекітіледі. Басқа құралдар, мысалы, дрель патрондары, диск тәрізді кескіштер, индекстелмелі кескіштер және т.б. құралда R8 конустық сабы болуы мүмкін немесе құралға қосылуы мүмкін. R8 конусы көбінесе Bridgeport және АҚШ-тағы осыған ұқсас башендік фрезерлік станоктарында немесе басқа жерлерде осы станоктардың (өте көп) көшірмелерінде кездеседі. Бұл танымалдылықтың себебі, көбінесе Bridgeport және оған ұқсас станоктардың 20 ғасырдың көп бөлігінде сәтті өндірілуіне байланысты.