Кіріспе

Шела Хети (Шила Хети; 25 желтоқсан 1976 жылы туған) – канадтық жазушы.

Ерте өмір

Шила Хети 1976 жылғы 25 желтоқсанда Канаданың Онтарио штатындағы Торонто қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы – венгр еврейлері. Оның ағасы – комедиан Дэвид Хети. Әкесі оған Вуди Алленнің есімін қоюды қалаған, бірақ анасы бұған қарсы болған. Шила Хети Торонтодағы Сент-Клемент мектебінде оқыған. Ол Торонтодағы Солтүстік Торонто колледжін бітірген. Содан кейін Канаданың Ұлттық театр мектебінде драматургияны оқыды (бір жылдан кейін бағдарламадан шығып кетті), одан кейін Торонто университетінде өнер тарихы мен философияны оқыды. Ол сондай-ақ онда үнемі сұхбаттасулар жүргізеді. Хети "Майсоннеув" журналына актерлық өнер туралы мақалалар жазды. Хети – Торонто мен Нью-Йорктегі танымал ай сайынғы лекциялар циклі "Трамполин залының" авторы. "Нью-Йорккер" журналы бұл циклды "ерекшелік пен өзіңнің өнертапқыштығын дәріптегені" үшін жоғары бағалады. 2001 жылғы желтоқсан айында басталып кеткен барлық шаралар билеттері сатылып түгелді. 2008 жылдың басында Хети "Метафизикалық сауалнама" деген блог ашқан, онда оқырмандары жіберген 2008 жылғы алғашқы сайлау кезеңінде адамдардың Барак Обама мен Хиллари Клинтон туралы көрген түстерін жариялаған.

Актерлық өнер және театр

Хети бала кезінде актриса болған, ал жасөспірім шағында эксперименталды ДНК театрының негізін қалаушы және көркемдік жетекшісі Хиллар Литоя қойған спектакльдерде ойнады. Ол Марго Уильямсонның 2010 жылғы "Өспрім Гамлет" фильмінде түсті және Леанн Шаптонның "Ленор Дулан мен Гарольд Моррис коллекциясынан маңызды заттар мен жеке мүлік, кітаптар, көше сәні және әшекейлер" кітабында Ленор Дулан рөлін сомдады. 2013 жылдың қараша айында Джордан Таннахилл Торонтодағы Videofag театрында Хетидің "Барлық қуанды күндеріміз ақымақ" пьесасын қойды. 2015 жылдың ақпан айында Нью-Йорктегі The Kitchen театрында қайта қойылды. Хетидің он жыл бойы осы пьесаны жазуға тырысуы оның "Адам қалай болу керек?" романының негізгі сюжеттік желісі болып табылады.

Ортаңғы оқиғалар

Хетидің алғашқы кітабы, «The Middle Stories», – отыз шағын әңгімеден тұратын жинақ. Ол 2001 жылы жиырма төрт жасында Канададағы House of Anansi баспасынан шықты. Кейіннен 2002 жылы АҚШ-та McSweeney's баспасы да оны жариялады. Кітап неміс, француз, испан және голланд тілдеріне аударылған.

Қисық

Хетидің "Тикнор" повесі 2005 жылы жарық көрді. Повестегі басты кейіпкерлер нақты адамдардың прототипі болған: Уильям Хиклинг Прескотт және Джордж Тикнор, алайда олардың өмірінен алынған мәліметтер өңделген. Ол Канадада House of Anansi Press, АҚШ-та Farrar, Straus & Giroux және Францияда Éditions Phébus баспаларынан шықты.

Адам қандай болу керек?

Хетидің "Адам қалай болу керек?" кітабы 2010 жылдың қыркүйек айында жарияланды. Ол оны достарымен, әсіресе суретші Марго Уильямсонмен тікелей сұхбаттасулар негізінде құрастырылған, нақтылыққа ұмтылған туынды деп сипаттады. АҚШ-та Генри Холт баспасымен 2012 жылдың шілдесінде кітаптың сәл өзгеше нұсқасы жарық көрді (автор жасаған түзетулер туралы сұхбаттарында айтқандай), сонымен қатар "Өмірден алынған роман" деген қосымша тақырып берілді. The New York Times газеті оны 2012 жылғы 100 үздік кітаптың бірі деп таныды, ал The New Yorker журналының сыншысы Джеймс Вуд оны жылдың ең жақсы кітаптарының бірі деп атады. Бұған қоса, Salon, The New Republic, The New York Observer сияқты басылымдардың жыл соңындағы тізімдеріне де енді. 2007 жылы The Believer журналына берген сұхбатында Хети: "Мен ойдан шығарылған кейіпкерлер туралы жазуға көбірек шаршадым, себебі бір адамды толығымен ойдан құрастырып, оны жалған оқиғалар арқылы өткізу тым қиын. Мен бұдан былай мұндай жұмыс істегім келмейді", – деді.

Орындықтар - адамдар баратын орын

2011 жылы ол досы Миша Глоберманмен бірге жазған «Орындықтар адамдар баратын жер» деген кітабын жариялады. «Нью-Йоркер» журналы оны «әңгімелесу философиясының керемет жетістігі» деп атап, 2011 жылғы ең жақсы кітаптардың бірі деп таныды.

Бізге ат керек

Максуини Хетиге осы балалар кітабын тапсырыс берді. Суреттерін Клэр Рохас салған.

Киім киген әйелдер

2014 жылдың күзінде Хети әйелдердің киімге қатынасы туралы құжаттамалық кітап жариялады, оның бірлескен редакторы Лианн Шаптон және Хайди Джулавиц болды. Бұл кітап 639 әйелдің әлемнің түкпір-түкпірінен жиналған пікірлерінен құралған, көпшілікпен жасалған туынды. Кітап АҚШ және Ұлыбританияда Penguin баспасынан, ал 2015 жылы Франкфурт-на-Майн қаласында S. Fischer баспасынан неміс тілінде жарық көрді. Ол бірнеше ай бойы "Нью-Йорк Таймс" бестселлерлер тізіміне енді.

Аналық

2018 жылдың мамыр айында Хети «Аналық» атты автобиографиялық романын жариялады, ол бала туу туралы ой-толғаныстарын баяндайды. Бастапқыда ғылыми еңбек ретінде жоспарланған бұл роман, қоғамның аналыққа қаншалықты мән беретінін және әйелдердің қандай шешім қабылдаса да, оларға қалай қатыстырылатынын зерттейді: «Әйел қандай шешім қабылдаса да, қаншалықты тырысса да, өзін әрқашан кінәлі сезінеді. Аналар кінәлі сезінеді, ана болмағандар да солай сезінеді». Бұл кітап 2018 жылғы Scotiabank Giller Prize сыйлығының финалистерінің тізіміне енді. LitHub оның «Аналық» романын 2018 жылдың үздік кітабы деп, ал New York Times сыншылары 2018 жылдың таңдауы деп атады.

Таза түсті

"Таза түс" адамның жағдайын зерттейтін жаңа роман 2022 жылы жарық көрді. Ол 2022 жылғы Генерал-губернатор сыйлығының ағылшын тіліндегі көркем әдебиет номинациясының жеңімпазы атанды.

Әліппелік күнделіктер

Алфавиттік күнделіктер 2024 жылдың басында жарық көрді. Хети он жылдық көлемдегі күнделіктерді алып, сөйлемдерді әліпби бойынша реттеді, содан соң тағы он жылға жуық уақыт оларды жаңа кітапқа таңдап, қысқартып өңдеді.

Жеке өмір

Хети Торонтода тұрады.

Эсселер

"Мен сағаттап сылқыраған нәрсемен отыруды ұнатпадым." Бруклин рельсі. 2017 жыл.

Қатысушы

Киімдегі әйелдер. "Көк атты" баспасы. 2014 жыл.

Сұхбаттар

Суретші Фрэнк Стелламен сұхбат.