Кіріспе
Егемендік құқық иесі берген жер учаскесі
Жер патенті – жердің белгілі бір учаскесіне ресми меншік құқығын беру үшін жасалған патенттік хаттардың бір түрі. Ол іздестіру, құжаттама жасау сияқты заңмен белгіленген бірнеше рәсімдерден өтеді, содан кейін хатқа қол қойылып, мөрленеді және мемлекеттік тізілімге енгізіледі. Бұл белгілі бір аумаққа құқық, меншік және иелік құқығының ең жоғары дәлелі болып табылады. Әдетте, жер патенті орталық, федералдық немесе штаттық үкімет тарапынан жеке тұлғаға, серіктестікке, трастқа немесе жеке компанияға беріледі. Жер патенті мен жер грантын шатастырмау керек. Патенттелген жерлер егемендік билік тарапынан көрсетілген қызметтер үшін, құқықпен бірге немесе тегін берілген болуы мүмкін, немесе олар үкіметтің, жеке тұлғаның немесе заңды тұлғаның бұрынғы иелерінен сатып алынған жерлер болуы мүмкін. "Патент" – бұл процесс және термин. Процесс ретінде, ол интеллектуалдық меншікке патент алуға ұқсас, соның ішінде даулы мүлікті бірегей анықтау, тіркеу, өңдеу және беру қадамдарын қамтиды. Интеллектуалдық меншік патенттерінен айырмашылығы, олардың мерзімі шектеулі, ал жер патенті мәңгілік. АҚШ-та жерге қатысты барлық меншік талаптарын жер патентіне, бірінші меншік құжатына немесе Франция, Испания, Ұлыбритания, Мексика, Гавайи Корольдігі, Ресей немесе жергілікті американдықтар бастапқыда иеленген жерлерге қатысты басқа да ұқсас құжаттарға дейін табуға болады. Мұндай құқықтарды беру туралы куәліктердің басқа атаулары – "бірінші меншік құжаты" және "қорытынды куәлік". Жер патенті заңда "патенттік хаттар" деп белгіленеді және әдетте бастапқы иесіне және оның мұрагерлеріне мәңгілікке беріледі. Патент – жерге қатысты жоғары құқық, өйткені ол оның берілген күніне дейін барлық меншік құқығының дәлелдері егемендік билік органы тарапынан қарастырылғанын және олардың күшін жоққа шығаруға болмайтынын куәландырады. Осылайша, жер патенті заң бойынша оның шекараларындағы жерге меншік құқығын білдіреді. Іс жүзінде, қарсы талаптардың күшін жоққа шығару шартты, бірақ патент берілгеннен кейін меншік құқығының тұрақтылығы орнатылады.
АҚШ жер патенттерінің тарихы
Америка Құрама Штаттарының жері Франциядан, Ұлыбританиядан, Гавай Корольдігінен, Мексикадан, Ресейден, Испаниядан және Американың жергілікті халықтарынан талап ету, басып алу, қосып алу, сатып алу, келісімшарт немесе соғыс арқылы алынды. Англия, кейін Ұлыбритания болып, Американы отарлай бастаған кезде, Король жеке тұлғаларға және компанияларға үлкен аумақтарды берді. Кейіннен компаниялар мен отаршылдық губернаторлар жерді нақты зерттеуге негізделген шағын жер гранттарын берді. Осылайша Атлантика жағалауындағы колониялық Америкада жер учаскесін зерттеу мен жеке меншікке «патенттеу» арасында байланыс орнатылды. Көптеген басқа жер патенттері Корольтің жеке тұлғалар Американың түпкілікті тайпаларынан сатып алған жерлері үшін берілді. Көптеген алғашқы отарлардың жер патенттері Ұлыбритания сияқты бақылаушы елден келді. Мұндай патенттердің көпшілігі тұрақты түрде берілді. Бұл патенттер әлі де күшінде; АҚШ үкіметі келісімшарт бойынша бұл патенттерді құрметтейді және барлық осындай жер патенттері сияқты, оларды өзгертуге болмайды. Бастапқыда жергілікті халықтар берген көптеген ерте патенттер, кейде сотқа, сол адамдар арасындағы «жеке меншік» және «меншік» туралы әртүрлі түсініктердің нәтижесінде дау туды. Олар әдетте жерді және оның сыйлықтарын ауызша дәстүрмен күшейтіп, Батыс Еуропадан келген отарлаушылар, олар активтер туралы белгіленген және шекті көзқарастар ұстады, олардың беруі және олардың сот шешімі жазбаша заңдар, Тақтың құқықтары мен лауазымды адамдар, соттар және тұрақты жазбалар жүйесінде қарастырылды. Америка революциясынан кейін және АҚШ Конституциясын ратификациялағаннан кейін АҚШ қазынашылық департаменті барлық мемлекеттік жерлерді басқаруға тағайындалды. 1812 жылы осы міндетті атқару үшін Америка Құрама Штаттарының Жалпы жер басқармасы құрылды. Конгресстің арнайы актілеріне сәйкес және АҚШ Президентінің қолы мен мөрімен, Жалпы жер басқармасы 2 миллионнан астам жер грантын патенттеді (жер патенттері), мемлекеттік жердің белгілі бір учаскелерінің атауын жеке тұлғаларға (жеке тұлғалар немесе жеке компаниялар) берді. Осылайша берілген жерлердің кейбіреуінде жерді зерттеу немесе оған байланысты басқа да шығындар болды. Кейбір патент иелері осы төлемдерді өздерінің жерлері үшін қолма-қол төледі, басқалары талап қоюды үйленді, ал тағы басқалары Конгресс мемлекеттік жерлерді жеке меншікке беру үшін қабылдаған көптеген сыйға тарту актілерінің бірі арқылы иелікке келді. Қалай болғанда да, Жер жөніндегі бас басқарма патентті екі кезеңнен тұрады. Біріншіден, жеке меншік талапкер мемлекеттік жер орналасқан жер ауданындағы жер кеңсесіне барды. Өтініш беруші мемлекеттік жерді таңдау үшін өтініш қағаздарын толтырды, ал жер тіркелімінің қызметкері жергілікті жер тіркелімінің жазбаларын тексеріп, талап етілген жердің әлі де қолжетімді екеніне көз жеткізді. Қамқоршы талапкердің төлемін алды, өйткені тіпті үй иелері де әкімшілік алым төлеуге мәжбүр болды. Содан кейін жерді тіркеу бөлімі және жерді қабылдаушы Вашингтондағы Жер басқармасының бас басқармасына құжаттарды жіберді. Бұл мекеме талаптың дұрыстығын, оның қол жетімділігін және төлем нысанын екі рет тексерді. Ақырында, Жердің жалпы бюросы мемлекеттік жердің патентін шығарды және оны президентке қол қою үшін жіберді. АҚШ-тың алғашқы жер патенті 1788 жылы 4 наурызда Джон Мартинге берілді. Бұл патент АҚШ-қа талап етілген жерлердегі барлық алтынның, күміс, қорғасын мен мыстың үштен бір бөлігін қалдырады. Пайдалануға шектеулер (мысалы, мұнай және минералдық құқықтар, жолдар, арықтар және каналдар) жерге орналастырылған патентте көрсетілген және жерге қатысты мүліктік меншікке қатысты мемлекеттік және жергілікті заңдық ережелерден, мысалы, аймақтарға бөлу және құрылыс кодекстері, сондай-ақ жер мен мүлікке қолданылатын мүлік салығынан ерекшеленеді. Жер патентіне қоса берілетін жеке меншік құқығы жеке келісімшарттың шарттарына сәйкес кейіннен келісілуі мүмкін. Патенттелген жерлерге тән құқықтар мұрагерден мұрагерге, мұрагерден иеленушіге немесе иеленушіден иеленушіге беріледі және жеке келісім-шарт арқылы (кепілдік актісі, бас тарту актісі және т.б.) өзгертілуі мүмкін емес. Көп жағдайда патенттелген жердің заңына оны сатып алған Конгресс актісі немесе шарт немесе патентте көрсетілген шарттар қолданылады. Мысалы, АҚШ заңдары жерді басқаруға қатысты Homestead Act немесе патенттің бетінде қойылған резервтерді қамтуы мүмкін, ал Гуадалупе Идальго шарты Калифорния және оған іргелес аумақтардағы үлкен жер көлеміне қатысты белгілі бір сот шешімдерін реттейді. Табиғи тұлғалардан басқа заңды тұлғалар (мысалы, трасттар және корпорациялар) АҚШ Конгресінің арнайы актісі болмаса, жер патенттерін ала алмайды. Конгресс корпоративтік ұйымдарға патенттер арқылы жер берудің мысалы – Тынық мұхиты теміржол актілері бойынша теміржол компанияларын Америка құрлығында теміржол салу үшін өтеу үшін берілген гранттар.
АҚШ-тың бұрынғы аумақтары
Территория Құрама Штаттарға қосылуға келіскен кезде, штат мәртебесіне қол жеткізудің алғы шарты ретінде рұқсаттамалық акті қабылдалатын. Рұқсаттамалық актіде әлі жеке меншікке берілмеген, пайдаланылмаған барлық жерлерге қатысты аумақ пен оның халқы мәңгілікке құқықтан бас тартады және оның меншігін АҚШ-қа беруге міндетті. Мысалы, Вашингтон территориясының рұқсаттамалық актісінің бір бөлігінде былай делінген: аталған штаттарда тұратын халық, олардың шегіндегі пайдаланылмаған мемлекеттік жерлерге, сондай-ақ кез келген үнді немесе үнді тайпаларына тиесілі немесе иеленудегі барлық жерлерге кез келген құқықтан және меншіктен мәңгілікке бас тартатындарын келіседі және жариялайды; және осы құқықтар АҚШ тарапынан жойылғанша, олар АҚШ-тың билігінде болады және қала береді. Аумақтың халқы жерге құқықтан бас тартқаннан кейін, ол белгілі бір мерзімге шаруашылық учаскесін жақсарту арқылы оған құқығын дәлелдегенге дейін АҚШ тарапынан сенімді сақтауға алынатын. Дұрыс талап берілгеннен кейін, АҚШ Жер басқармасы (қазіргі Жерді басқару бюросы) талапкердің жерді зерттеуге төлем жасағанын және қосымша қаражат депозиттегенін растайды. Содан кейін, Конгрестің жер туралы заңдарына сәйкес, жер жеке меншік иесіне АҚШ Президентінің қолы мен мөрі қойылған патент арқылы беріледі.
that the people inhabiting said proposed States do agree and declare that they forever disclaim all right and title to the unappropriated public lands lying within the boundaries thereof, and to all lands lying within said limits owned or held by any Indian or Indian tribes; and that until the title thereto shall have been extinguished by the United States, the same shall be and remain subject to the disposition of the United States. After the right and title to land was disclaimed by the people of the territory, it was held in trust by the United States until someone proved a claim to it, typically by improving the homestead parcel for a certain period of time. Once a proper claim has been filed, the United States General Land Office (now the Bureau of Land Management) certifies that the claimant has paid for a survey, as well as depositing another sum of money. Then, pursuant to the various land acts of Congress, the land is granted to the private owner by letters patent under the signature and seal of the US President.