Кіріспе

Испан актері және кинорежиссер Фернандо Фернандес Гомес (28 тамыз 1921 – 21 қараша 2007), Фернандо Фернан Гомес ретінде кеңінен танымал, испан актері, сценарийші, кинорежиссер, театр режиссері, романист және драматург болған. Ол осы салалардың барлығында өнімді және ерекше еңбек еткендігі үшін 1998 жылы Корольдік испан академиясының мүшесі болып сайланды. Ол анасы, испан актрисасы Карола Фернан Гомес Латын Америкасы бойынша гастрольдік сапарда жүрген кезде Перудің Лима қаласында дүниеге келді. 1924 жылы Испанияға көшкен соң ол сахналық есімі ретінде анасының тегін пайдаланды. Фернан Гомес Испанияның ең жақсы көрілетін және құрметті артистерінің бірі саналды. Ол Берлин халықаралық кинофестивалінде "Ең үздік актер" номинациясында екі күміс аю сыйлығын, өнер саласындағы Астурия ханзадасы сыйлығын, Ұлттық театр сыйлығын, Испания кино академиясының алтын медалін және басқа да наградалардың ішінде алты Гойа сыйлығын алды. 1943 жылдан 2006 жылға дейін ол 200 фильмде ойнады, олардың ішінде "Бал арасының рухы" (1973), "Ана мен қасқырлар" (1973), "Мама 100 жасқа толады" (1979), "Бель Эпок" (1992), "Баба" (1998), "Көсеуілтіл" (1999) және "Анам туралы" (1999) фильмдері бар. Мансабы барысында ол Карлос Саура, Виктор Эрис, Педро Альмодовар, Фернандо Труэба, Луис Гарсия Берланга, Хуан Антонио Бардем, Хосе Луис Гарси, Хайме де Арминьан, Мануэль Гутьеррес Арагон, Марио Камюс, Хосе Луис Куерда, Хосе Луис Саэнс де Хередия, Хосе Антонио Нивес Конде, Рафаэль Гил, Эдгар Невилл, Антонио Пьетранджели, Луиджи Коменчини және Г. В. Пабст сияқты режиссерлермен жұмыс істеді. Ол 25-тен астам фильмге режиссерлік жасады, соның ішінде "El extraño viaje" (1964) және "Life Goes On" (1965) фильмдері испан киносының классикалық туындылары болып есептеледі, бірақ Франконың цензурасының салдарынан олардың көрсетілімі шектеулі болды. Оның "Жоқ жерге сапар" (1986) фильмі сыншылардың жоғары бағасын алды және 1-ші Гойа марапаттау рәсімінде ең көп марапатталған испан фильмі атанды.

Алғашқы жылдар

Оның естеліктеріне сәйкес, ол 1921 жылғы 28 тамызда Лимада туған болуы мүмкін, бірақ оның туу туралы куәлігі Аргентинаның астанасы Буэнос-Айресте туғанын көрсетеді. Оның анасы, театр актрисасы Карола Фернан Гомес, ол туған кезде Оңтүстік Америкада гастрольде болды, ал туу туралы куәлігі кейін бірнеше күннен соң Аргентинада берілді. Ол 1984 жылы алған испан азаматтығынан өзге, осы елдің азаматтығын сақтап қалды. Ол заңды емес бала болған, оның әкесі де актер Луис Фернандо Диас де Мендоса и Герреро болған. Оның анасы, танымал театр актрисасы Мария Герреро, Фернандо Фернан Гоместің ата-анасының үйленуіне кедері келтірген. Бірқатар актерлік мектептегі жұмыстардан кейін ол Мадридте философия мен әдебиетті оқуға түсті, бірақ Испания Азамат соғысы басталғанда оқуын тастап кетті. Дегенмен, оның нағыз шақыруы оны театрға бастады. Азамат соғысы жылдары ол CNT актерлер мектебінде оқыды және 1938 жылы Лаура Пиниллос труппасында кәсіби сахнаға шықты. Сол жерде оны испан драматургы Энрике Жардиэль Понсела байқап, 1941 жылы «Біз ұрылар құрметтіміз» пьесасындағы «Қызылшашты» рөлін ұсынды. 1943 жылы Фернан Гомес Cifesa киностудиясына қосылып, Гонсало Дельграс түсірген «Кристина Гусман» фильмінде алғаш рет киноға түсті. 1940-1960 жылдар аралығында ол испан киноиндустриясында жетекші актер ретінде танылды, көбінесе комедиялық рөлдерде («Белдік түйме», «Соңғы жылқы», «Мен сені үйленгім келеді», «Капитан Ызат», «Пелегрин жүйесі», «Бақытты жұп», «Аэропорт», «Капитан Контрерастың екінші өмірі», «Фаустина», «Ла бесеррада»), сондай-ақ кейбір драмалық рөлдерде («Тағдыр кешірім сұрайды», «Карнавал жексенбісі», «Көлеңкедегі өмір», «Абайсыздық», «Жатақ», «Рифифи қалада») өнер көрсетті.

Шетелде танылу

1970 және 1980 жылдары ол көптеген жаңа испан киносында актер ретінде үлкен сұранысқа ие болды: Джеральдин Чаплинмен бірге «Ана мен қасқырлар» және оның жалғасы «Мама 100 жасқа толды», «Капитан Брандоның махаббаты», «Пим, пам, пум ¡фуего!», «Кеме апаттан қалған қалдықтары», «Маравиллалар», «Фероз», «Фараонның соты», «Испаниялық шаруаның реквиемі», «Жартылай жұмақ», «Мұсылмандар мен христиандар» және «Эскилашедегі» 1-ші маркиз Леопольдо де Грегорио рөлінде ойнады. 1973 жылы ол «Бал арасының рухы» фильмінде ойнады, онда үйінде кішкентай бал арасы бар қайғылы, ойлы әке рөліндегі өнері халықаралық көрермендерге жетті. Сол жылы ол Санчо Панза рөлінде Кантинфластың қатысуымен түсірілген испан-мексикалық комедиясы «Дон Кихот қайтадан атқа мінеді» фильмінде ойнады. 1977 жылы «Анкорит» фильміндегі рөлі үшін, ваннада тұрып, одан ешқашан шығуға шешім қабылдаған орта жастағы адамды сомдағандығы үшін 27-ші Берлин халықаралық кинофестивалінде «Күміс аю» жүлдесін жеңіп алды, ал 1985 жылы 35-ші Берлин халықаралық кинофестивалінде үй мен тамақ үшін өзін бұрынғы студентіне құл ретінде ұсынған Рим құқығының профессоры рөлі үшін тағы да жүлде алды. Сондай-ақ, ол 1984 жылы Венеция кинофестивалінде «Los zancos» (película) фильміндегі рөлі үшін «Пasinetti» жүлдесін жеңіп алды. 1990 жылдар оған осылайша белсенділіксіз кезең болды, бірақ ол алты маңызды жобада қатысып, қайта жанданды: «Думфундинг Кинг», «Бел Эпок» және «Менің анам туралы бәрі», «Ата», онда 1999 жылы Дон Родриго, Альбрит графы рөлі үшін екінші «Гоя» жүлдесін жеңіп алды, «Plenilune» және «Көбелектің тілі» фильмінде республикалық мектеп мұғалімі Дон Грегорио рөлінде ойнады. Оның арасында ол 1993 жылы «Onda» жүлдесіне ие болған «Ұрылар кеңсеге барады» комедиялық шоуының актерлік құрамына кірді, содан кейін танымал «Есте сақтаңыз, қашан» телесериалында ойнады. 2000 жылдары ол «Көрнекілер», «Шанхай сиқыры», «Tiovivo c. 1950» және «Мені еске алу үшін бір нәрсе» фильмдерінде пайда болды. Оның соңғы маңызды рөлдерінің бірі – Джеральдин Чаплинмен бірге түсірілген «Шекарасыз қалада» фильмінде, онда ол қорқынышты ойлардан зардап шеккен, өліп бара жатқан адамды сомдады. Актерлік карьерасы барысында ол «Үнсіздік дауысы», Альберто Сордидің қатысуымен түсірілген «Бакалавр», Рэй Милландпен бірге «Пижама қызының ісі» және «Марчеллино нан мен шарап» (1991) сияқты әртүрлі шетелдік фильмдерде де қосалқы рөлдерді ойнады.

Режиссерлік

1950 жылдары ол фильмдер түсіре бастады, 1958 жылы "La vida por delante" комедиясы үшін "Mar del Plata" халықаралық кинофестивалінде "Үздік фильм" номинациясына ие болды, бұл "La vida alrededor" атты жалғастыруға әкелді. Оның алғашқы фильмдері көбінесе әзіл-сықақ сатиралары болды ("Зұлым Карабель", "Тек еркектер үшін", "Дон Мендоның кек алуы"). 1964 жылы ол "El extraño viaje" фильмін түсірді, ол испандық ауылдық жерлердегі репрессияның қараңғы бейнесін көрсетеді. 1996 жылы испан киносының 100 жылдығында маман мен сыншылар оны ең жақсы жетінші испан фильмі деп таныды, ал 2016 жылы британдық кино институтының тізіміне енді, режиссер Педро Альмодовар оны шабыттандырған 13 ұлы испан фильмінің қатарында атады. Одан кейін Франко Испаниясының ең қорқынышты және аяусыз моральдық портреттерінің бірі – "Life Goes On" ("Өмір жалғасады") шықты, содан кейін "Менің қызым Хилдегард, Мамбру соғысқа барды" ("My Daughter Hildegart, Mambru Went to War") фильмі үшін ол "Үздік актер" номинациясында алғашқы "Гойя" сыйлығын алды, ал 1987 жылы өзінің романы негізінде түсірілген "Voyage to Nowhere" ("Жерге саяхат") – кедей актерлер труппасының ауылдан ауылға саяхаттап, өнер көрсетуін бейнелейді, бұл фильм "Үздік фильм", "Үздік режиссер" және "Үздік бейімделген сценарий" номинацияларында "Гойя" сыйлығын жеңіп алды. 1989 жылы Сан-Себастьян халықаралық кинофестивалінде "The Sea and Time" ("Теңіз және уақыт") фильмі "Жүргізушілердің арнайы сыйлығын" жеңіп алды, ал 2001 жылы "Lázaro de Tormes" фильмі үшін ол "Үздік бейімделген сценарий" номинациясында екінші "Гойя" сыйлығын алды. Телевизияда ол екі танымал туындының режиссері және бас рөлде ойнады: "Хуан солдат" (телефильм) атты фантастикалық телефильм, ол 1973 жылы 9-шы Халықаралық теледидар фестивалінде "Алтын Прага" фестивалінде "Үздік режиссер" номинациясында Гран-при жеңіп алды, және 17 ғасырда өткен тарихи комедия – "El Pícaro" мини-сериалы.

Сахналық және әдеби шығармашылық

Фернан Гомес экранда және экран артындағы ұзақ мансабынан басқа, бірнеше сахналық пьесалар, романдар, естеліктер, мақалалар және өлеңдер жазды. Ең сәттісі – 1977 жылы жарық көрген «Велосипедтер жазға арналған» (Las bicicletas son para el verano) пьесасы, ол Азамат соғысы кезінде Мадридтің қоршауындағы бір отбасы мен олардың көршілерінің күйзелісін көрсетеді. Ол 1978 жылы осы еңбегі үшін «Премио Лопе де Вега» сыйлығын жеңіп алды, ал 1984 жылы Хайме Чаварри режиссерлік еткен танымал фильмге бейімделді. Театр режиссері ретінде ол Бернард Шоудың «Адалдықсыздық туралы хаттар» (Dear Liar, 1962), Лев Толстойдың «Крейцер сонатасы» (1963), Леонид Андреевтің «Ой» (Thought, 1963) және Хуан Хосе Алонсо Милланның «Қауіпті жағдай» (Gravemente peligrosa, 1962), «Ересектерге ескертулермен» (Mayores con reparos, 1965) және «Жаман әуесқойлық» (La vil seducción, 1967) комедияларын қойды. 1987 жылы «El mal amor» тарихи романы үшін «Премио Планета де Новела» сыйлығының иегері болды. 1993 жылы ол «El ascensor de los borrachos» комедиялық романы үшін «Премио де Новела Эспаса Юмор» сыйлығын алды. 1998 жылы «El Tiempo Amarillo: Memorias» (1921–1997) атты естеліктерін жариялады. Бұл еңбек 700 беттен тұрады және Мадридтегі «Círculo de Bellas Artes» орталығында таныстырылды.

Кейінгі құрметтері

1995 жылы 27 қазанда ол Принц Фелипеден Астурия принцінің өнер саласындағы сыйлығын алды. 1999 жылы Сан-Себастьян халықаралық кинофестивалі оған Доностиа сыйлығын табыс етті. 2000 жылдың 30 қаңтарында ол өзінің көркемдік жетістіктері үшін Корольдік испан академиясына қабылданды, онда ол "Aventura de la palabra en el siglo xx" атты сөйлеуімен B орынды иеленді. 2001 жылы Испания Министрлер Кеңесі оған өмір бойы атқарған еңбегі үшін Еңбек медалін тапсырды. 2005 жылы ол өмір бойына қол жеткізген жетістіктері үшін 55-ші Берлин халықаралық кинофестивалінде Құрметті Алтын Аю сыйлығымен марапатталды.

Жеке өмір және өлім

1945 жылы испан әншісі Мария Долорес Прадераға үйленді, олардың қызы актриса Хелена Фернан Гомес және ұлы Фернандо болды. Олар 1957 жылы ажырасты. Кейін ол актриса Эмма Коэнмен ұзақ қарым-қатынаста болып, 2000 жылы оған үйленді. Фернандо Фернан Гомес 2007 жылдың 21 қарашасында Мадридте жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды, оған өкпе ауруы және ішек қатерлі ісігі күш берген. 2007 жылдың 19 қарашасында ол пневмониядан емделу үшін Мадрид университетінің ауруханасының онкология бөліміне жатқызылды. Instituto Cervantes басшысы Кармен Каффарел: «Біз ХХ ғасырдың екінші жартысындағы испан театры мен киносының ұлы адамын жоғалттық» деді. Педро Альмодовар оны «испан киносының тарихын бастап, бүгінгі күнге дейін бейнелейтін суретші» деп атады. Ол барлық туындыларының «үздік сапасын» актерлік жұмысында сезінген: «Шексіз жан-жақтылығының арқасында ол қиын нәрселерді мүмкіндігінше жеңілдете білді». Осының арқасында ол «Бертольд Брехттің «Дон Мендоның кек алуынан» бастап» алуан түрлі рөлдерді сомдай алды. Бірақ ол сонымен қатар «кинода да, театрда да маңызды режиссер» болды, тіпті «толыққанды және орнын толтыруға келмейтін суретші» болды. «La vida por delante және La vida alrededor» сияқты керемет комедиялармен, немесе өте өткір сынға ұшыраған және шедевр саналатын «El extraño viaje» фильмімен. «Мен оны әрқашан есімде сақтаймын және оның фильмдерін көруді жалғастырамын», деді ол. Үкімет басшысы Хосе Луис Родригес Сапатеро актердің қайтыс болғанын жариялағаннан кейін, Испания үкіметі 23 қарашада Фернан Гомеске Альфонсо X-тің Азаматтық орденінің Ұлы крестімен марапаттады. Мадрид мэрі Альберто Руис Галлардон Вилла-де-Мадридтің мәдени орталығының атын Фернан Гомес театры деп өзгертетінін хабарлады. Ол өмір бойы анархист болғандықтан, оның табыты қара және қызыл анархистік тумен жабылды және кейін Мадридтегі Альмудена зиратында өртелді.