Пако Рабал: Испан актерінің өмірі мен шығармашылығы
Francisco Rabal
Пако Рабал: испан актері, режиссер және сценарийші (1926-2001). 200-ге жуық фильмде түсіп, Канн мен Гоя сыйлықтарын жеңіп алған. Испан киносының жұлдызы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Испан актері, режиссері және сценарий авторы (1926–2001)
Spanish actor, director, and screenwriter (1926–2001)
Франсиско Рабал Валера (8 наурыз 1926 – 29 тамыз 2001), Пако Рабал атымен әйгілі, испан актері, режиссері және сценарий авторы. Испанияның Мурсия провинциясының оңтүстік-батысындағы Агилас қаласында дүниеге келген. Өмірі бойы Рабал 200-ге жуық фильмде ойнады, оның ішінде Франческ Ровира Белета, Луис Буньюэль, Хосе Луис Саенс де Хередия, Карлос Саура, Педро Альмодовар, Уильям Фридкин, Микеланджело Антониони, Клод Шаброль, Лучино Висконти және Жилло Понтекорво сияқты режиссерлермен жұмыс істеді. Пако Рабал туған Испаниясында да, халықаралық аренада да танымал болды. Ол Канн кинофестивалінде "Los Santos Inocentes" фильмі үшін "Ең үздік актер" сыйлығын және Карлос Саураның "Гойя-ен-Бурдеос" фильміндегі Франсиско де Гойя рөлі үшін "Гойя" сыйлығын жеңіп алды. Испанияның ең сүйікті актерлерінің бірі саналатын Рабал адам құқықтары және басқа да қоғамдық мәселелерге берілгендігімен де белгілі болды.
Francisco Rabal Valera (8 March 1926 – 29 August 2001), better known as Paco Rabal, was a Spanish actor, director, and screenwriter born in Águilas, a town in the south western part of the province of Murcia, Spain. Throughout his career, Rabal appeared in around 200 films working with directors including Francesc Rovira Beleta, Luis Buñuel, José Luis Sáenz de Heredia, Carlos Saura, Pedro Almodóvar, William Friedkin, Michelangelo Antonioni, Claude Chabrol, Luchino Visconti, and Gillo Pontecorvo. Paco Rabal was recognized both in his native Spain and internationally, winning the Award for Best Actor at the Cannes Film Festival for Los Santos Inocentes and a Goya Award for Best Actor for playing Francisco de Goya in Carlos Saura's Goya en Burdeos. One of Spain's most loved actors, Rabal also was known for his commitment to human rights and other social causes.
Өмір және мансап
1936 жылы Испанияда азамат соғысы басталга́н соң, Рабал отбасы Мурсия қаласын тастап Мадридке көшті. Жа́с Франсиско көшеде сатушы болып және шоколад фабрикасында жұмыс істеді. 13 жасқа келгенде ол мектепті тастап, Estudios Chamartín киностудиясында электрик болып жұмысқа тұрды. Рабал кейде эпизодтық рөлдерде ойнады. Дамасо Алонсо және басқалар оған театр өнерінде бақытын сынап көруге кеңес берді. Келесі жылдары ол Лоп де Вега немесе Мария Герреро сияқты театр труппаларында түрлі рөлдерді сомдады. Сол жерде ол актриса Асунсьон Балагермен танысты, 1951 жылы үйленді және Рабалдың өмірінің соңына дейін бірге болды. Олардың қызы Тереза Рабал да актриса. 1947 жылы Рабал театр сахнасында тұрақты жұмыс істеді. Ол өзінің толық атын, Франсиско Рабалды, сахналық есімі ретінде пайдаланды. Бірақ оны білетін адамдар оны әрқашан Пако Рабал деп атады (Пако – Франсисконың жақындығын білдіретін нұсқасы). «Пако Рабал» оның ресми емес сахналық атына айналды. 1940 жылдары Рабал кинода эпизодтық рөлдерде ойнай бастады, бірақ 1950 жылға дейін ол алғаш рет сөйлейтін рөлдерге ие болды, романтикалық кейіпкерлер мен алаяқтарды сомдады. Ол Луис Бунуэльдің «Назарин» (1959), «Виридиана» (1961) және «Belle de jour» (1967) фильмдерінде түсті, олармен өмір бойына достық қарым-қатынас орнатты. 1962 жылы «Арал адамы» фильміндегі рөлі үшін Círculo de Escritores Cinematográficos оны үздік актер деп таныды. Уильям Фридкин 1971 жылы түсірген «Француз байланысы» фильміндегі француз қылмыскерінің рөліне Рабалды қарастырды. Бірақ ол «испандық актердің» есімін есіне ала алмады. Оның қызметкерлері қателікпен тағы бір испандық актер, Фернандо Рейді шақырды. Фридкин Рабалдың ағылшын және француз тілдерін білмейтінін білген соң, Рейді сақтап қалуды шешті. Рабал бұрынғыда Реймен «Виридиана» фильмінде жұмыс істеген. Алайда, Рабал Фридкинмен аздап сәтті болмаған, бірақ «Оскарға» ұсынылған «Сорсер» (1977) культты фильмінде, «Қорқыныш жалақысы» (1953) фильмінің жаңа өңделуінде жұмыс істеді. Мансабы барысында Рабал Францияда, Италияда және Мексикада Гилло Понтекорво, Микеланджело Антониони, Лучино Висконти, Валерио Зурлини, Жак Риветт, Альберто Латтуада және Сильвано Агости сияқты режиссерлермен жұмыс істеді. Көпшілік Рабалдың ең жақсы рөлдері Франсиско Франконың 1975 жылы қайтыс болғаннан кейін сомдалғанын жақсы көреді. 1980 жылдары Рабал «Los Santos Inocentes» фильмінде түсті, «El Disputado Voto del Señor Cayo» фильмінде және «Juncal» телесериалында ойнады, сондай-ақ Канн кинофестивалінде «Үздік актер» сыйлығын жеңіп алды. 1989 жылы ол 39-шы Берлин халықаралық кинофестивалінде қазылар алқасының мүшесі болды. 1999 жылы Карлос Саураның «Гойя в Бордо» фильмінде Франсиско Гойя рөлін ойнап, «Гойя» сыйлығын «Үздік актер» номинациясында жеңіп алды. Рабалдың соңғы фильмі Стюарт Гордонның «Дагон» фильмі болды. 2001 жылы Рабал қайтыс болғаннан кейін шыққан фильм оған арналды. Фильмнің соңындағы титрлерде: «Франсиско Рабалға арналады, керемет актер және одан да жақсы адам» деп жазылған. Рабал 2001 жылы Монреаль әлемдік кинофестивалінде сыйлық алғаннан кейін Бордоға бара жатқан ұшақта өкпе эмфиземасынан қайтыс болды. Оның өлімі Сан-Себастьян халықаралық кинофестивалінде өмірлік жетістіктері үшін «Donostia» сыйлығын алуға бірнеше апта қалғанда болды. Сыйлықты оның немересі, сонымен қатар актер Либерто Рабал қабылдады. Франсиско Рабал – Мурсия университетінен құрметті докторлық дәрежесін алған жалғыз испан актері. 2004 жылы киносүйер қауымның кездесу орны ретінде құрылған Мурсияның Кино кітапханасы мен кинотеатры, Фильмотека Региональ Франсиско Рабал, оның есімімен аталады.
In 1936, after the Spanish Civil War broke out, Rabal and his family left Murcia and moved to Madrid. Young Francisco had to work as a street salesboy and in a chocolate factory. When he was 13 years old, he left school to work as an electrician at film studios Estudios Chamartín. Rabal got some sporadic jobs as an extra. Dámaso Alonso and other people advised him to try his luck with a career in theater. During the following years, he got some roles in theater companies such as Lope de Vega or María Guerrero. It was there that he met actress Asunción Balaguer; they married in 1951 and remained together for the rest of Rabal's life. Their daughter, Teresa Rabal, is also an actress. In 1947, Rabal got some regular jobs in theater. He used his full name, Francisco Rabal, as his stage name. However, the people who knew him always called him Paco Rabal (Paco is the familiar form for Francisco.) "Paco Rabal" became his unofficial stage name. During the 1940s, Rabal began acting in movies as an extra, but it was not until 1950 that he was first cast in speaking roles, and played romantic leads and rogues. He starred in three films directed by Luis Buñuel Nazarín (1959), Viridiana (1961) and Belle de jour (1967) with whom he would develop a lifelong friendship. He was named best actor by the Círculo de Escritores Cinematográficos for El hombre de la isla in 1962. William Friedkin thought of Rabal for the French villain of his 1971 movie The French Connection. However, he could not remember the name of "that Spanish actor". Mistakenly, his staff hired another Spanish actor, Fernando Rey. Friedkin discovered that Rabal did not speak English or French, so he decided to keep Rey. Rabal had previously worked with Rey in Viridiana. Rabal did, however, work with Friedkin in the much less successful but Academy Award nominated cult classic Sorcerer (1977), a remake of The Wages of Fear (1953). Throughout his career, Rabal worked in France, Italy and Mexico with directors such as Gillo Pontecorvo, Michelangelo Antonioni, Luchino Visconti, Valerio Zurlini, Jacques Rivette, Alberto Lattuada and Silvano Agosti. It is widely considered that Rabal's best performances came after Francisco Franco's death in 1975. In the 1980s, Rabal starred in Los Santos Inocentes winning the Award for Best Actor at the Cannes Film Festival in El Disputado Voto del Señor Cayo and also in the TV series Juncal. In 1989, he was a member of the jury at the 39th Berlin International Film Festival. In 1999 he played the part of Francisco Goya in Carlos Saura's Goya en Burdeos, winning a Goya Award for Best Actor. Rabal's final movie was Dagon, directed by Stuart Gordon. The film, which was released after Rabal's death in 2001, was dedicated to him. The dedication, which appears before the end credits, reads: "Dedicated to Francisco Rabal, a wonderful actor and even better human being." Rabal died in 2001 from compensatory dilating emphysema while on an airplane travelling to Bordeaux, returning from having received an Award at the Montreal World Film Festival. His death happened only a few weeks before he was due to collect the lifetime Donostia Award at the San Sebastián International Film Festival. The award was accepted by his grandson, Liberto Rabal, also an actor. Francisco Rabal is the only Spanish actor to have received an honoris causa doctoral degree from the University of Murcia. Murcia's Film Library and Cinematheque, Filmoteca Regional Francisco Rabal, created in 2004 as a meeting point for movie lovers, was named after him.