Су бетіндегі соғыс кемелерінің түрлері

Кіріспе

Жауынгерлік кеме түрі

Су бетіндегі жауынгерлік кемелер (немесе су кемелері немесе су асты кемелері) – су бетінде соғыс жүргізуге арналған, өз қарулары мен әскери күштеріне ие әскери кемелердің бір тобы. Олар көбінесе басқа кемелермен, су асты кемелерімен, ұшақтармен немесе құрлықтағы нысаналармен күресу үшін салынған, сондай-ақ есірткі заттарға қарсы операциялар мен теңіздік тыйым салу сияқты басқа да міндеттерді орындай алады. Олардың басты мақсаты – кемеден орналастырылған қарулармен ғарыш, әуе, су бетіндегі және су астындағы нысаналарды нысанаға алу, адам басқаратын кемелерді пайдаланбастан. Су бетіндегі кемелерге крейсерлер, эсминецтер, фрегаттар және корветтер, сондай-ақ ескірген типтер, мысалы, линкорлар мен жеңіл крейсерлер кіреді. Ұшақ тасымалдаушылар, десанттық шабуыл кемелері және мина іздеушілер бұл санатқа кірмейді, өйткені олар көбінесе кемедегі қару жүйелерін қолданбайды (мысалы, ұшақ тасымалдаушылар көбінесе ұшақтарымен шабуылдайды, ал мина іздеушілер негізінен жауынгерлік кемелер емес). Дегенмен, кейбір әскери кемелер су бетіндегі жауынгерлік және басқа да міндеттерді біріктіреді, мысалы, ресейлік «Кузнецов» класты ұшақ тасымалдаушы, ол ұшақтармен қатар, дәстүрлі қару-жарақтарды да тасымалдайды (бұл класс кейде «ауыр ұшақ тасымалдаушы крейсер» деп аталады). Қазіргі заманғы теңіз соғысы үш операциялық бағытқа бөлінеді: су бетіндегі соғыс (ASUW), әуеге қарсы соғыс (AAW) және су астына қарсы соғыс (ASW). Қазіргі заманғы біріктірілген қару түрлерінің теңіздік әскери тобы немесе міндеттік тобы осы бағыттардың әрқайсысында тактикалық операцияларды жүргізу үшін арнайы басқару элементтерін қамтитын флагмандық кемеге негізделген. Кішкентай су бетіндегі әрекет топтарында (мысалы, жалғыз немесе бірнеше міндеттік топтар, мысалы, жалғыз «Эгис» жабдықталған эсминец немесе патрульдегі крейсер) бір жауынгерлік командир өз кемесінің міндетін орындау барысында барлық үш бағытты басқаруға жауапты болуы мүмкін, ал ұшақ тасымалдаушы тобы сияқты ірі құралымдарда әр жеке соғыс бағытына жеке командирлер жетекшілік етеді. Батыс теңіз күштеріндегі шектеусіз офицерлердің мансаптық өсуі де осы үлгіге сәйкес келеді: командалық бағыттағы мансаптық офицер мамандық алады, оқытылады және су бетіндегі, теңіз авиациясының немесе су асты соғысының нақты лауазымдарына орналастырылады.

Surface combatants (or surface ships or surface vessels) are a subset of naval warships which are designed for warfare on the surface of the water, with their own weapons and armed forces. They are generally ships built to fight other ships, submarines, aircraft or land targets, and can carry out several other missions including counter narcotics operations and maritime interdiction. Their primary purpose is to engage space, air, surface, and submerged targets with weapons deployed from the ship itself, rather than by manned carried craft. Surface ships include cruisers, destroyers, frigates, and corvettes, and several outdated types including battleships and battlecruisers. The category does not include aircraft carriers, amphibious assault ships, and mine hunters, as these generally do not use on board weapons system (i. e. aircraft carriers generally only attack with their aircraft, and mine hunters are not primarily combat vessels). However, some warships combine aspects of the surface combatant and other roles, such as the Russian Kuznetsov class aircraft carrier, which carries both aircraft and an array of conventional armament (the class is sometimes termed a "heavy aircraft carrying cruiser"). Modern naval warfare is divided into three operational areas: anti surface warfare (ASUW), anti air warfare (AAW), and anti submarine warfare (ASW). The current canonical combined arms naval task force or task group centers around a flagship hosting dedicated command elements to conduct tactical operations within each of these areas. In smaller surface action groups (i. e. a single or a few task elements, such as a lone Aegis equipped destroyer or cruisers on patrol), the same combatant commander may be responsible for managing all three areas as part of his duty in carrying out his vessel's mission, while larger formations such as a carrier strike group may have an individual commander in charge of each separate warfare element. Western naval career advancement for unrestricted line officers also follow this model: a career line officer in a command oriented track will specialize, train, and be billeted into distinct surface, naval aviation, or subsurface warfare posts.

Су асты кемелеріне қарсы соғыс

Су асты кемелеріне қарсы күрес (ASW) – су үстіндегі жауынгер кемелердің маңызды міндеттерінің бірі, себебі су асты кемелері әскери-теңіз күштеріне және азаматтық кемелерге қауіпті угроза құрайды. Көптеген су үстіндегі жауынгер кемелер су асты кемелерін жоюға арналған қару-жарақ пен сенсорлармен жабдықталған, бірақ қазіргі кезде борттағы тікұшақтар су астына қарсы күрестің басты құралы ретінде кеңінен қолданылуда.

Жер бетін қоршауға қарсы соғыс

Су бетіндегі соғыс (жау кемелеріне шабуыл жасау) көбінесе кемеге қарсы зымырандармен жүзеге асырылады, олар көбінесе кемелерден, сондай-ақ тікұшақтардан ұшырылады, әсіресе жылдам шабуыл кемелері сияқты кіші кемелерге қарсы. Теңіз артиллериясы да су бетіндегі соғыс үшін қолданылуы мүмкін.

Әуе шабуылына қарсы соғыс

Ұшаққа қарсы соғыс (АҚС) көбінесе қорғанысқа бағытталған, кемені және басқа достық кемелерді ұшақтар мен келіп ұшып жатқан зымырандардан (олар ұшақтардан, сондай-ақ басқа кемелерден, су асты кемелерінен немесе құрлықтағы платформалардан атылуы мүмкін) қорғайды. Кейбір су үстіндегі жауынгерлер баллистикалық зымыранға қарсы және/немесе спутникке қарсы зымыран қабілеттерін дамытуда.