Кіріспе

Iroquois класының эсминдері, сондай-ақ Tribal класы немесе DDG 280 класы деп те аталады. Кемелерге Канаданың бірінші халықтарының құрметіне есімдер берілген. Iroquois класы – бұл газ турбинасымен толығымен жұмыс істейтін осы кластағы алғашқы кемелер. 1970 жылдары суға түсірілген олар бастапқыда екі CH 124 Sea King тікұшағы және басқа да қару-жарақтарды пайдаланып, су астына қарсы күреске арналған, ал Mk III RIM 7 Sea Sparrow зениттік зымырандары тек жақын қашықтықтағы қорғанысқа жеткілікті болды. 1990 жылдардағы ауқымды жаңарту бағдарламасы оларды Standard SM 2MR Block IIIA зымырандары үшін тік іске қосылатын жүйе орнату арқылы кең аумақтық әуе шабуылына қарсы күреске қайта жарақтандырды. Ұзақ қызмет мерзіміне байланысты Iroquois класының эсминдері әртүрлі операциялық міндеттерде қолданылды. Олар Адриатика, Арабия және Кариб теңіздерінде, Атлант және Үнді мұхиттарында БҰҰ және НАТО күштерінің құрамында НАТО теңіз күштерінің флагманы ретінде қызмет етті. Эсминдер сонымен қатар Канадаға жақын жағалауларда қауіпсіздік қамтамасыз ету және іздеу-құтқару операцияларын жүргізді. Олардың бірі 2007 жылы тікелей оқпен оқу-жаттығу кезінде батырылды, тағы екеуі 2015 жылы, ал соңғысы 2017 жылы қызметтен шығарылды.

Өмірбаян

Банши истребительдер эскадрильясының таратылуымен және Екінші дүниежүзілік соғыстың деструкторларының 1960 жылдардың басында қызметтен шығарылуымен, Канада Корольдік Әскери-теңіз флоты әуеден қорғаныс және оттық қолдау мүмкіндіктерін жоғалтты. Канада Корольдік Әскери-теңіз флоты осы екі қабілетті де қамтамасыз етуді мақсат етті, жалпы мақсаттағы фрегат (GPF) жобасы арқылы. Алайда, құнының өсуіне және амбициялы Қорғаныс министрі Пол Хеллэрдің, Канада Корольдік Әскери-теңіз флотының ақшасын қалай жұмсау керектігі туралы өзіндік көзқарастарына байланысты, GPF бағдарламасы 1963 жылдың 24 қазанында тоқтатылды. GPF бағдарламасы тоқтатылғаннан кейін, Канада Корольдік Әскери-теңіз флоты жоғалған қабілеттерді қамтамасыз ететін кемелерді жобалауды жалғастырды. Бірнеше жоба жасалды, олардың бірі GPF-тің жақсартылған нұсқасы болды, жақсырақ зымыран жүйесімен, су астына қарсы соғыс (ASW) зымыранымен және ірі калибрлі зеңбірекпен жабдықталған. 1964 жылдың қыркүйегінде Хеллэр ASW жобасын тапсыруды бұйырды. Канада Корольдік Әскери-теңіз флоты Хеллэрдің талаптарына сай келетін, газ турбиналарының орнына бу турбиналарын пайдаланатын және құны 35 миллион долларды құрайтын жоба ұсынды. 1964 жылдың 22 желтоқсанында Хеллэр әскери-теңіз флоты үшін жасалып жатқан ірі сатып алулар пакетінің бөлігі ретінде төрт жаңа тікұшақ тасымалдайтын эскорт дестройерлерін салу жоспарлап отырғанын жариялады. Канада Корольдік Әскери-теңіз флоты ASW жобасын ұсынғанмен, соңғы нұсқаға келісуге тағы төрт жыл кетті. Бұл ірі тікұшақтарды орналастыру қажеттілігіне, өзгермелі тереңдіктегі сонарды орнатуға және өнеркәсіптік пайданы ел бойынша тарату қажеттілігіне байланысты болды. Нәтижесінде, GPF-ке қарағанда жаңа жоба бірнеше жағынан жақсарды. Екі жартылай автоматты зеңбірек орнына, жаңа жобада бір толық автоматты 5 дюймдік зеңбірек болды. GPF RIM 24 Tartar зымыран жүйесімен қарулануы тиіс еді. Жаңа жоба RIM 7 Sea Sparrow зымыран жүйесімен жабдықталды, ол зымырандар мен ұшақтарға қарсы күресе алды. Жаңа классқа қажетті персонал қызметтен шығарылған, үкімет әскер санын қысқарғаннан кейін қолданыстан шығарылған ұшақ тасымалдауышынан алынуға тиіс болды. 1967 жылдың желтоқсан айында бес жылдық жабдықтар бағдарламасының бөлігі ретінде төрт жаңа тікұшақ тасымалдайтын дестройерлер жарияланды. 1968 жылы келісімшарттар Квебек провинциясының Лаузон қаласындағы Davie Shipbuilding және Квебек провинциясының Сорел қаласындағы Marine Industries компанияларына берілді. Барлық бағдарламаның құны 252 миллион долларды құрады. Iroquois класс эсминдерінің пайда болуымен, жағалауда осы кемелердегідей, сол кезде теңіз флотындағы барлық басқа жүйелерге қарағанда әлдеқайда жетілген компьютерлік жүйемен жабдықталған арнайы қызмет көрсету орталығы құрылды.

Сипаттама

Ирокез класы 1968 жылы GPF-тің қайта қарастырылған дизайны ретінде тапсырыс берілді. Құрылымы жағынан қоршалған цитадель, көпір және машина бөлімшелерімен жабдықталған, бірақ Ирокез класының жалпы сипаттамасы туралы мәліметтер әртүрлі. Гарднер мен Чамбли кемелердің жобаланған кездегі суырылмасы толық жүктелген күйде екенін айтады. Эсминецтердің жалпы ұзындығы 423 фут (129 м), су сызығы бойынша ұзындығы 398 фут (121 м), ені 50 фут (15 м) және су айдыны 14 фут (4 м) болған. Олардың экипажы 258 адамнан және кеме экипажына қосылған 30 әуе экипажынан тұрған. Макферсон мен Барри бұл класс кемелердің суырылмасы , жалпы ұзындығы 426 фут (130 м), ені 50 фут (15 м) және су айдыны 15 фут (5 м) болғанын мәлімдейді. Олардың айтуынша, кемелердің максималды жылдамдығы - 244 теңіз шақырымы болған. Ирокез класының қону платформасында екі рет түсіруге арналған және Beartrap түсіру құрылғысы болған. Сол кездегі американдық және британдық эсминецтер мен фрегаттар әрқайсысы кеме сенсорларына тәуелсіз жұмыс істей алмайтын бір ғана шағын тікұшақты алып жүрген, бұл оларды ұшыру алдында кемеден алып кетіп, қарудың қашықтығын арттыруға арналған жүйе болған. Ал Ирокез класы эсминецтерінің Sea Kings тікұшақтары әлдеқайда үлкен болғандықтан, толық сенсорлық жиынтықты алып жүруге және ұшыру кемесіне тәуелсіз, ұзақ қашықтықта жұмыс істеуге қабілетті болған. Бұл бір Ирокез кемесіне өздерінің және тікұшақтарының сенсорларын пайдаланып, мұхиттың үлкен аумағын сканерлеуге және басқаруға мүмкіндік берген.

Зейнеткерлік

Huron – Iroquois класының ең соңғы жаңартылған эсминеці болғанына қарамастан, 1990-жылдардың соңындағы қорғаныс кесімінен кейін персонал жетіспеушілігіне байланысты 2000 жылы қолданыстан шығарылды. Huron 2005 жылы демобилизацияланды, ал 2007 жылы оның әпкесі Algonquin тікелей оқпен жаттығу кезінде батырды. 2013 жылдың тамызында Algonquin теңіз жаттығулары кезінде қосалқы кемемен соқтығысты. Algonquin-нің сол жақ ангарына елеулі зақым келді. Соқтығысқаннан кейін кеме тоқтатылды. 2014 жылдың мамырында Бостонға (Массачусетс штаты) сапар барысында Iroquois кемесінің корпусында ауыр жарықтар анықталды, бұл оның дереу Канадаға қайтарылып, тексеру үшін тоқтатылуын қажет етті. Тексеру нәтижесінде корпус зақымдалғаны және кеме мерзімі шексіз тоқтатылуы керек екені анықталды. 2014 жылдың 19 қыркүйегінде Канада Корольдік теңіз күштері осы екі кеменің Athabaskan кемесімен бірге демобилизацияланатынын жариялады. 2015 жылдың 27 қарашасында Algonquin, Protecteur кемесімен бірге, Нова-Шотландияның Антигониш қаласындағы R. J. MacIsaac Ltd. компаниясына металл тескісі үшін сатылды. Олар жұмыстардың жүргізілетін Жаңа Шотландияның Ливерпуль қаласына сүйретілді. 2017 жылдың 10 наурызында кластағы соңғы қолданыстағы кеме Athabaskan қызметтен босатылды.

Ауыстыру

2008 жылы Ұлттық кеме құрылысы сатып алу стратегиясына енгізілген Single Class Surface Combatant жобасы Iroquois классын ауыстыру ретінде жарияланды. Жаңа кемелер ақырында 2020 жылдардың ортасынан бастап Halifax класын, сондай-ақ бұрынғы Iroquois класының қабілеттерін алмастырады. 2018 жылдың қазан айында BAE Systems компаниясы, Lockheed Martin Canada, CAE Inc., L3 Technologies, MacDonald, Dettwiler and Associates және Ultra Electronics серіктестерімен бірге басты дизайн ретінде таңдалды. 2019 жылдың 8 ақпанында Канада Lockheed Martin Canada, BAE Systems, Inc. және Irving Shipbuilding компанияларымен 60 миллиард долларлық Canadian Surface Combatant жобасын жобалау және құрылыс салу туралы келісімге қол қойды.