Кіріспе

Дидимотейхо (Διδυμότειχο) – Грекияның солтүстік-шығысындағы Шығыс Македония және Фракия аймағының Эврос аймақтық бөлігінің шығыс шетінде орналасқан қала. Бұл қала осы аттас муниципалитеттің орталығы болып табылады. Қаланың халқы 2021 жылы 8 681 адамды құрады. Дидимотейхо жазық жерде орналасқан, Свиленградтан оңтүстік-шығысқа қарай, Түркияның Эдирне және Орестиада қалаларынан оңтүстікке қарай, Түркияның Узункөпрү қаласынан батысқа қарай, Суфлиден шамамен 20 км солтүстікке және Александруполиден шамамен 90 км солтүстікке қарай жатыр. Дидимотейхо муниципалитетінің ауданы 565,4 км² және онда 16 060 адам тұрады.

Этимология

"Дидимотейхо" – бұл Διδυμότειχον, Didymóteichon сөзінің қазіргі грекше түрі, δίδυμος, dídymos, "екі" және τεῖχος, teîchos, "қабырға" сөздерінен құралған. Атау алғаш рет 591/592 жылдары кездеседі, және көбінесе Юстиниан I кезінде қаланың қайта бекітілуімен байланысты (төменде қараңыз). Dimotica немесе Demotica сияқты қысқартылған түрлері мен олардың басқа нұсқалары 12 ғасырдың соңынан бері батыс тілдерінде кездеседі (алғашқы түрлері Timoticon, Dimothicon, Dimodica), және 20 ғасырға дейін қала атауы ретінде қолданылып келді. Осман түркі тілінде қала ديمتوقه деп аталған, ал қазіргі түрік тілінде Диметока деп аталады, бұл Осман империясы кезіндегі атауы болған. Аймақтағы помактар қаланы Димотика (болгар тіліндегі Димотика сөзінен) деп атайды.

География

Жағалаулары мен жазықтың бір бөлігі орманмен жабылған. Ауданның көп бөлігі егіс шаруашылығына арналған. Басты өнімдері – мал, жеміс-көкөніс және кейбір гүлдер. Батысқа қарай төбелер көбірек. Бұл аймаққа жақын жерде Дадияның үлкен орман массиві орналасқан. Дидимотейхо Түркия шекарасынан және Эврос өзенінің батыс жағалауынан шамамен 12 км қашықтықта жатыр. Бұл Грекияның материктік бөлігіндегі ең шығысқа орналасқан муниципалитеті (Питио қаласында). Батысында жердің көп бөлігі таулы және орманды, ал орталық және солтүстік бөліктерінде егістік жерлер шоғырланған. Бұл Тесалоника – Стамбул теміржол бағытында және Грекияның 51-ші тас жолында (Түркиядағы Александруполи – Орестиада – Эдирне және Болгариядағы Свиленград) орналасқан.

Қауымдастықтар

Дидимотейхо муниципалды бірлігі келесі қауымдарға (құрамындағы елді мекендер жақшалар ішінде) бөлінеді: Ол 2006 жылы таратылды.

Ежелгі дәуір

Қала маңындағы аймақ неолит дәуірінде қоныстанған. Кейіннен ол маңызды фракиялық және эллинистік қалаға айналды, б.з.д. 204 жылы римдіктер шабуыл жасады. II ғасырдың басында рим императоры Траян қазіргі түрік Uzunköprü-нің жанында, екі төбенің арасында, Эврос өзенінің жағасында жаңа қала салып, оны әйелі Помпея Плотинаның құрметіне Плотинополис деп атады. Ежелгі қаланың қираған орындары қазір түрік тілінде "қамал" деген мағына беретін "Кале" деп белгілі. 1965 жылы Плотинополис аумағында табылған император Септимий Севердің толық алтыннан жасалған бюсті қазір Комотини мұражайында сақталуда. Қала өте стратегиялық тұсқа салынған, себебі ол өте құнарлы жазықтықты пайдалануға мүмкіндік берді, сонымен қатар Эритропотамос өткелін бақылады, сол арқылы Эгнатия жолының Эврос өзенінің орта және жоғарғы аңғарларына, сондай-ақ Қара теңіз жағалауына баратын тармағы өтті. Кейіннен қала Тракиядағы ең маңызды қалалардың біріне айналды, өз жиналысы мен епископтық орынға (Адрианопольге бағынышты) ие болды. Қаланың алғашқы епискобы Иерофил 430 жылдары тарихта қалды.

Орта ғасырлар

Кесариялық Прокопийдің мәліметінше, император Юстиниан I Плотинополистің бекінісін күшейтті. Осы кезде, шамасы, жақын орналасқан биік, жартасты және осы себепті қорғануға ыңғайлы төбе де бекітілген болуы мүмкін. "Дидимотеихон" ("екі бекініс") атауы 591/592 жылдары пайда болды және бұл екі бекініспен қоршалған елді мекенге сілтеме жасаған болуы мүмкін. Плотинополистің ашық жазық жерде орналасқандығын ескере отырып, ол орын тез арада жаңа қамалдың пайдасына тасталды, бұл процесс 7 ғасырда аяқталған болуы мүмкін. "Плотинополис" атауы епископтық орын ретінде 9 ғасырға дейін сақталды, содан кейін ол да өзгертілді. 813 жылғы жазда, Тракияға басып кірген кезде, болгар билеушісі Крум қаланы жаулап алды, бірақ 879 жылы ол епископтық орынға айналды, оның басшысы Никефор Константинопольдің Тоғызыншы кеңесіне қатысты. 9 ғасырға жататын мөр қалада коммеркиар (kommerkiarios) болғанын куәландырады. Бір ғасырдан кейін қала Византия императоры Василий II-ні тақтан құлатуға тырысқан генерал және бүлікші Бардас Склеросқа жер аударылу орны болды. Бардас және оның інісі Константин 991 жылдың наурыз айында сол жерде қайтыс болды. 1352 жылы қала Иоанн V Палеологқа берілді, бірақ ол тез арада Матфей Кантакузенмен қақтығысқа түсті, және 1352–57 жылдарығы кезекті соғыстан кейін қала, ақыры Палеологтардың қолына көшті. Демотика шайқасы, Осман империясының Еуропадағы тұңғыш жеңісі, 1352 жылы азаматтық соғыс кезінде қаланың алдында болды. Қала императорлар Иоанн III Дукас Ватац (шамамен 1193 жылы туған) және Иоанн V Палеологтың (18 маусым 1332 жылы туған) туған жері болды.

Осман дәуірі

Осман билігі тұсында Диметока немесе Демотика деп аталған қала 1359 жылы Осман әскері тарапынан басып алынды, ал 1361 жылы тағы да, бұл жолы тұрақты түрде (вероятно, қолбасшы Хаджи Ильбегтің басшылығымен) француз генералы Шарль Антуан Шарпи басқарған көпұлтты Антанта әскери күшінің уақытша басқаруына өтті. 1920 жылдың сәуір айының екінші жартысында Антанта державаларының бас одақтастарының (АҚШ-тан басқа) Сан-Ремо конференциясының нәтижесінде Батыс Фракия аймағы Грекияға қосылды. Екінші дүниежүзілік соғыс Дидимотейхоны қиратты. 1943 жылдың мамыр айында қаладан 731 еврей Аушвиц концлагеріне депортацияланды. Қазіргі Дидимотейхо Шығыс Фракиядан, қазіргі Түркиядан келген грек босқындарының көптеген ұрпақтарына, сондай-ақ Грекияның түрік тілді мұсылман азшылығының (Батыс Фракия түрктері) өкілдеріне үй иесі. Шығыс Македония мен Фракиядағы помактар сияқты, Дидимотейхоның түрік халқы Осман империясы кезеңіне дейін жетеді және Македония мен Эпирдегі түрік мұсылмандары мен грек мұсылмандарынан айырмашылығы, Лозанна шартынан кейін 1923 жылғы грек-түрік халық алмасуынан босатылды. 2005 жылдың 17-22 ақпаны аралығындағы Эврос өзенінің тасқыны ауылға елеулі зиян келтірді. Осы кезде тасқын туралы ескертулер таратылды. 2005 жылдың 2 наурызында қаланың көп бөлігі суға батты, ал 4 наурызда су деңгейі баяу төмендеді. 5000 мм-ден астам жауын-шашын өзеннің арнасынан асып кетуіне себеп болды. Ғимараттар, үйлер мен дүкендер суға батты, адамдар қиын жағдайда қалды. Бұл соңғы 50 жылдағы ең ірі тасқын болды. Дидимотейхоның оңтүстігіндегі және вокзал маңындағы теміржол желісі де суға батты және жабылды. 2006 жылдың наурызында және 2014 жылдың қарашасында да ауыр тасқын болды, ал 2021 жылғы Эврос тасқынында қаланың барлық аймақтарында, сондай-ақ Эврос және Эритропотамос өзендерінің жағалауларында ең үлкен тасқын орын алды. Дидимотейхо Грекия-Түркия шекарасына барлық 2 шақырым қашықтықта орналасқан, сондықтан мұнда көптеген грек әскери бөлімдері мен Грекия армиясының оқу орталықтары орналасқан. Жүз мыңдаған грек еркектері әскери дайындықтан өтуге немесе әскери қызметінің бір бөлігін осы жерде өткізуге міндетті болды (Грекиядағы әскери міндеттілік туралы қараңыз). 1991 жылы жарық көрген Джордж Даларас пен Лаврентис Махаирицаның «Дидимотейхо Блюз» (Διδυμότειχο Μπλουζ) әні осы сарбаздардың жеке тағдырлары мен тәжірибелеріне құрмет көрсетіп, армиядағы өмір туралы жалпы ойлармен толықтырылған.

Темір жол

Қала Александрополис-Свиленград тарамдық желісіндегі станциямен қамтамасыз етілген.