Кіріспе

1983 жылы Диан Кунцтың романы

«Сандар» – американдық жазушы Диан Кунцтың 1983 жылы алғаш жарық көрген қорқынышты романы. Оқиға Ангикуни көлінде түсініксіз жоғалып кеткен ауыл туралы қазірде жоққа шығарылған қалалық аңыздың бір нұсқасы болып табылады. Роман Х.П. Лавкрафттың туындыларына көптеген әдеби сілтемелер жасайды; роман «Ежелгі Дұшпанның» Лавкрафттың құдайы Ньярлатхотеп екенін, сондай-ақ «Жылжымалы Хаос» деп те аталатынын көрсетеді, ал адам емес интеллектімен байланысқа түсуі мүмкін әуе күштерінің маманы «Капитан Аркхэм» деп аталған (Лавкрафттың ойлап тапқан Аркхэм қаласына сілтеме). Бұл Лавкрафттық сілтемелердің көпшілігі 1998 жылғы романның фильмдегі нұсқасынан алынып тасталды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Дженни мен Лиза Пейдж, екі апалы-сіңлілі, Дженнидің туған қаласы – Калифорния штатының Сноуфилдке, Джени дәрігер болып жұмыс істейтін Сьерра-Невада тауларындағы шағын тау шаңғысы курорты ауылына оралады, бірақ ешкім тірі қалмаған. Олар тапқан азаздар қираған немесе ерекше өлімнің белгілерін көрсетеді. Қаланың құпиялы және алаңдатарлық жағдайына қатты алаңдағаннан кейін Дженни көрші қаладағы полициядан көмек сұрауға тырысады. Әйелдер мен полиция, шериф Брайс Хаммонд басшылығымен, әскери биологиялық зерттеу бөлімінен көмекке жүгінеді. Полиция қаладағы жоғалулар мен өлімдердің себебіне қатысты бір ғана із іздей алды. Өлтіруге талпынған құрбанның бірі өлімінен бұрын айнаға Timothy Flyte деген есімді жазып қалдырған. Флайт – британдық ғалым және «Ежелгі Дұшпан» атты кітаптың авторы. Оның кітабында ғасырлар бойы әлемнің әртүрлі аймақтарындағы адамдардың жаппай жоғалу оқиғалары тізімделген және сипатталған. Қала осындай бір Дұшпанның қыстау орнының үстінде салынған, ол амеба тәрізді пішін өзгерте алатын жаратылыс екені анықталды. Бұл Ежелгі Дұшпан сирек тамақтанумен көреді, бірақ ол тамақтанғанда, салдары өте ауыр болады. Теория бойынша, Дұшпан динозаврлардың жойылуына себеп болған немесе оған көмектескен, сондай-ақ Майя цивилизациясы, Роанок, қарулы кемелер сияқты көптеген құпия жаппай жоғалуларға қатысқан. Бұл жаратылыс массасын арттыру үшін басқа тірі организмдерді жұтады және басқа тірі организмдерді мінсіздей еліктей алады. Ол «ұялы сананың» бұйрықтарымен басқарылатын, ауланған азықтың пішінін еліктейтін шағын «зерттеушілерді» немесе «көлеңкелерді» жасай алады; сонымен қатар, жаратылыс жегендердің ойлау қабілетін сіңіреді. Оның жалғыз маңызды органы – негізгі денесінің ортасында орналасқан ядросы. Бұл жаратылыстың жасушаларының молекулалық құрылымы табиғи отынға ұқсас. Ғалымдар оны анықтағаннан кейін, Дұшпанның ядросын немесе миын жою үшін мұнайды жейтін бактерияларды қолданады (генетикалық өзгертілген бактериялар – Ананда Мохан Чакрабартидің нақты өмірдегі туындылары).

Сот ісі

1992 жылы Кунц Zebra Books-ке қарсы "Паулин Данн" (іс жүзінде Dawn Pauline Dunn және Сьюзан Хартцелл бірлесіп жазған, псевдониммен жұмыс істейтін қарындастар) басып шығарған екі кітапта "Фантомдарды" рұқсатсыз қолданғаны үшін сотқа берді. Оқырманның бірі Кунцтың баспасына хабарлағаннан кейін, "The Crawling Dark" және "Demonic Color" атты екі кітаптың "Фантомдарды" үлкен дәрежеде еліктегені және тіпті кейбір бөлімдерін сөзбен сөз көшіргені анықталды. Кунцтың заңгерлер тобы сотты жеңіп, нәтижесінде қарындастар екі кітапқа алған аванстарын қайтарып берді, ал Zebra Books Publishers Weekly басылымында плагиат жасағанын мойындап, екі кітапты да сатудан алып тастады.

Фильмге бейімделу

1998 жылы "Фантомдар" фильміне бейімделді, онда Питер О'Тул, Роза Макгоуэн, Лив Шрайбер, Бен Аффлек және Джоанна Гоинг түсті. Фильмді Джо Чаппелл режиссерлік етті, Neo Art & Logic өндірді, ал Dimension Films көрсетті. Ол Колорадо штатында түсірілді.