Кіріспе
Бүкіл кеңістікті ≥2 жиынтыққа бөлу Геометрияда кеңістікті бөлу – бұл бүкіл кеңістікті (әдетте Евклид кеңістігі) екі немесе одан көп жиынтыққа, бірін-бірі қиыстырмайтын етіп бөлу процесі (жиынтықтың бөлінуі де қараңыз). Яғни, кеңістікті бөлу кеңістікті бір-біріне қабыспайтын аймақтарға бөледі. Кез келген нүкте кеңістікте тек бір ғана аймақта орналасқанын анықтауға болады.
In geometry, space partitioning is the process of dividing an entire space (usually a Euclidean space) into two or more disjoint subsets (see also partition of a set). In other words, space partitioning divides a space into non overlapping regions. Any point in the space can then be identified to lie in exactly one of the regions.
Шолу
Ғарышты бөлу жүйелері көбінесе иерархиялық болып келеді, яғни кеңістік (немесе кеңістіктің бір бөлігі) бірнеше аймаққа бөлінеді, содан кейін осылай құрылған әрбір аймаққа сол кеңістік бөлу жүйесі қайта-қайта қолданылады. Аймақтарды кеңістік бөлу ағашы деп аталатын ағаш құрылымында ұйымдастыруға болады. Көптеген кеңістік бөлу жүйелері кеңістікті бөлу үшін жазықтықтарды (немесе жоғары өлшемдерде гипержазықтықтарды) пайдаланады: жазықтықтың бір жағындағы нүктелер бір аймақты, ал екінші жағындағы нүктелер басқа аймақты құрайды. Жазықтықтың үстінде дәл орналасқан нүктелер әдетте кез келген бір жаққа беріледі. Осылайша жазықтықтарды пайдалана отырып кеңістікті қайта-қайта бөлу BSP ағашын құрады, ол кеңістік бөлудің ең көп таралған түрлерінің бірі.
Компьютерлік графикада
Ғарышты бөлу компьютерлік графикада ерекше маңызды, әсіресе сәулемен іздеуде (ray tracing) кеңінен қолданылады, онда виртуалды сахнадағы объектілерді ұйымдастыру үшін жиі пайдаланылады. Типик сахнада миллиондаған көпбұрыштар болуы мүмкін. Әрбір көпбұрышпен сәуленің қиылысуын тексеру өте көп есептеу ресурстарын қажет етеді. Объектілерді кеңістікті бөлетін дерек құрылымында (мысалы, k d ағашы немесе BSP ағашы) сақтау геометриялық сұраныстардың белгілі бір түрлерін оңай және жылдам орындауға мүмкіндік береді. Мысалы, сәуле объектіні қиып өте ме, жоқ па, анықтау үшін кеңістікті бөлуді пайдалануға болады, бұл негізгі сәуле үшін қиылысу тексерулер санын бірнешеге дейін азайтады, соның нәтижесінде көпбұрыштар санына қатысты логарифмдік уақыт күрделілігіне қол жеткізіледі. Ғарышты бөлу көбінесе сканерлеу алгоритмдерінде камераның көру бұрышынан (viewing frustum) тыс полигондарды жою үшін де қолданылады, бұл құбыржолда өңделетін полигондардың санын шектейді. Сонымен қатар, ол соқтығысуды анықтауда да қолданылады: екі объектінің бір-біріне жақын екенін анықтау кеңістікті бөлу арқылы әлдеқайда жылдам болуы мүмкін.
Интегралды схемаларды жобалауда
Интегралды схемаларды жобалауда маңызды қадам – жобалау ережелерін тексеру. Бұл қадам аяқталған жобаның өндірілуін қамтамасыз етеді. Тексеру ендікте мен аралықтарды, сондай-ақ басқа геометриялық үлгілерді анықтайтын ережелерді қамтиды. Қазіргі заманғы жобаларда сымдар мен транзисторларды бейнелейтін миллиардтаған көпбұрыштар болуы мүмкін. Тиімді тексеру геометриялық сұранысқа көп тәуелді. Мысалы, ереже кез келген көпбұрыш басқа көпбұрыштан кем дегенде n нанометр қашықтықта болуы керек деп белгілеуі мүмкін. Бұл геометриялық сұранысқа түрлендіріледі: көпбұрыш барлық жағынан n/2-ге ұлғайтылады және барлық қиылысатын көпбұрыштарды табу үшін сұраныс жасалады.
Ықтималдық және статистикалық оқыту теориясында
Космостық бөлістің құрауыштар саны ықтималдықтар теориясының кейбір нәтижелерінде маңызды рөл атқарады. Толығырақ ақпарат алу үшін Өсу функциясына қараңыз.
География және ГИС саласында
Географиялық кеңістіктік шындық гидрологиялық, әкімшілік, математикалық немесе басқа да критерийлер бойынша бөлінетін көптеген зерттеулер мен қолданбалар бар. Картография және ГИС – Географиялық ақпараттық жүйелер контекстінде, бөліністің жасушаларын стандартты кодтармен анықтау әдетке айналған. Мысалы, гидрографиялық бассейндер мен салаларын анықтайтын HUC коды, елдер мен олардың құрамдас бөліктерін анықтайтын ISO 3166-2 коды, немесе төртбұрыштарды немесе орналасқан жерлерді анықтайтын дискретті жаһандық желілер (DGG).