Кіріспе

Балта мен араны пайдалану шеберлігін қажет ететін спорт. Ағаш кесу (кейде ағаш тілу деп те аталады), көбінесе ағаш кесу деп қысқартылады, – бұл бірнеше мәдениетте жүздеген жылдар бойы бар спорт. Ағаш кесу жарыстарында дағдылы қатысушылар бір бөлшек ағаш немесе басқа ағаш блогын ең бірінші кесіп немесе аралап өтуге тырысады. Көбінесе штаттық жәрмеңкелерде және ауыл шаруашылығы көрмелерінде өткізіледі. Қатысушылар (әсіресе ерлер) көбінесе балтакөктер деп аталады.

Тарих

Қазіргі кездегі ағаш кесу спорты 1870 жылы Тасманияның Ульверстоун қаласында екі балташы арасында кім бірінші ағашты құлатып жібере алады деген 25 фунт стерлинг (50 доллар) салымға байланысты туған деп айтылады. Балама түсіндірме бойынша, 16 ғасырғы Баск елінде бір ер адам марафонға қатысып, болашақ әйеліне үйлену үшін ұсыныс жасауға рұхсат алу үшін он тік бұтақ кескен. Әлемдегі алғашқы ағаш кесу чемпионаты 1891 жылы Тасманияның Латроб қаласындағы Белл-парадта өткізілді. Бұл оқиға Австралия балташыларының Даңқ залы мен ағаш өңдеу шеберханасының орналасуымен еске алынып, құрметтелді.

Оқиғалар

Көптеген ағаш кесу жарыстары еңбекке қабілеті шектеулілерге арналған, онда балташылар күтілетін кесу жылдамдығына байланысты әртүрлі уақытта бастайды. Жаңа Зеландияда және Австралияның кейбір аймақтарында әр балташының жеке еңбекке қабілеті шектеулігі олардың жеңген жарыстарының саны мен қатысқан жарыстарының саны бойынша бағаланатын нәтижелер кітабында тіркеледі. Чемпионат жарыстары еңбекке қабілеті шектеулігі жоқ жарыстар болып табылады және әдетте үлкен диаметрлі (375 мм) ағаштарды пайдаланады. Еңбекке қабілеті шектеулі жарыстарда бәсекелестердің шеберлігіне байланысты 250 мм-ден 350 мм-ге дейінгі ағаштар қолданылуы мүмкін. Барлық бәсекелестердің ағаштары бірдей өлшемде болады; еңбекке қабілеті шектеулігі тек уақытқа негізделген.

Тірі блогы

Бұл іс-шараны бір адам шарфты бір жағынан қиып алады. Бірінші жағы аяқталған соң, сол адам қарсы жағында тағы бір шарфты қиюды бастайды, ол бірінші шарфтан сәл жоғарырақ, көбінесе шамамен екі дюйм жоғарырақ болады, бірақ әр қиюшының жеке талғамына қарай өзгеріп тұруы мүмкін.

Төменгі жақ

Бұл жарыста балташы ағаш бөлігінің үстіне тұрып, оны мүмкіндігінше жылдам екіге бөлу үшін төмен қарай балта шабады. Бұл үшін алдыңғы жағынан тілік жасап, содан кейін ағаш бөлігінің үстінде бұрылып, екінші жағынан аяқтайды. Мұндай тіліктер әдетте бірінен-бірі ығысқан болады, ал ығысу дәрежесі ағаш бөлігінің мөлшеріне және балташының қалауына байланысты. Содан кейін балташы ағаш бөлігінің алдыңғы жағына үлкен тілік жасайды – жердегідей жартылай-жартылай болмайды. Балташы жоғарғы тақтаға бұрылып, тек төмен қарай соққылармен ағаш бөлігін кеседі. Бұл жарыс 50-80 секундқа созылады, бұл "джиггер" тақтасынан әлдеқайда қысқа.

Ыстық пісіру

Бұл іс-шара көрермендердің ең көп ұнайтыны және әрине, ең шулысы. Онда үйде жасалған, метанолмен жұмыс істейтін үлкен тізбекті ара қолданылады. Көшбасшы бәсекелестердің қолданатын аралары әдетте, екіге бөлінген қар машинасының қозғалтқышынан жасалады және қалыпты тізбекті аралардан әлдеқайда ауыр болады. Бұл жарыстың басталуы стандартты арамен бірдей, бірақ бұл жердегі шырша үлкенірек, ал балташы үш кесім жасауы керек: біріншісі төмен қарай, екіншісі жоғары, үшіншісі тағы да төмен қарай. Бұл жарыс ең жылдам болып есептеледі, оның ұзақтығы бес және жеті секунд аралығында.

Ел бойынша ағаш кесу

Спорттың ережелері елден елге өзгеше.

Баск елі

Спорт баск тілінде aizkolaritza деп аталады, aizkolari сөзі "ағаш кесуші" дегенді білдіреді. Бұл спорт өте танымал және көптеген фестивальдерде жарыстар жиі ұйымдастырылады.

Жаңа Зеландия

Жаңа Зеландия ағаш кесу спортында көш бастап тұрған ел, онда әлемнің ең үздік екі спортшысы – Джейсон Уайнард пен Дэвид Болстад болды. Олар 1997 мен 2017 жылдар аралығында өткен Stihl Timbersport Series турнирінің 21 жүлдесінің 19-ын жеңіп алды. Жарыстар көбінесе А&P көрмелерінде ұйымдастырылады, бірақ ағаш кесуге арналған жеке көрмелер де өткізіледі. Сондай-ақ UK Loggers (UKL) ұйымы да бар. Командалардың бірі – Камбрия Axemen, олар 1999 жылдан 2021 жылға дейін Вестморленд округі көрмесіне қатысып, кейін тарап кетті.