Кіріспе

Дисней парктеріндегі жасанды су жолы Америка өзендері – әлемдегі Дисней парктеріндегі Дисней стиліндегі Frontierland аймақтарында табалатын жасанды өзен. Алғашқы өзен 1955 жылы парк ашылған кезде Диснейлендте салынған. Ол Том Сойер аралын қоршап жатыр, оған Frontierland материгінен салатын салдармен жетуге болады. Өзенде басқа да су көліктері де бар. Өзен бойындағы көрікті жерлерге американдық тайпа, өртенген үй (бірақ Диснейлендтегі үй алынып тасталды) және түрлі аудио-аниматроникалық жануарлар жатады. Басқа сиқырлы патшалық стиліндегі парктер салынғанда, осыған ұқсас нұсқалар да енгізілді. Уолт Дисней әлемінде Америка өзендері Калифорниядағы өзімен бірдей. Диснейленд Парижде Қиыр Батыс өзендері Биг Түндер тауының орны. Гонконг Диснейлендінде Frontierland жоқ болғандықтан, Imagineers Америка өзендерін классикалық Adventureland Jungle Cruise аттракционымен біріктірді. Джунгли өзендерінің салалары қазір Adventureland аймағындағы Джунгли Круз аттракционындағы сияқты жағдайларды бастан кешіреді, бірақ одан да ашық өзенде және табиғат элементтеріне ұшырайды. Өзеннің ортасында Тарзанның ағаш үйі орналасқан, оған өзен салалары арқылы жетуге болады. Көптеген өзендерде бірнеше пароходтар мен кемелердің көшірмелері жүзеді. Диснейленд – Марк Твеннің өзен қайығы және Колумбия желкенді кемесі. Уолт Дисней әлемі – Либерти Белль өзен қайығы. Токио Диснейленді – Марк Твеннің өзен қайығы. Диснейленд Париж – Моли Браун өзен қайығы (жанама дөңгелекті) және Марк Твеннің өзен қайығы (құйрықты).

Диснейленд

Анахаймдағы Диснейленд паркінде өзен Фронтиерленд, Нью-Орлеан алаңы және Криттер елi арқылы ағады.

Тарих

Америка өзендері 1955 жылдың 17 шілдесінде Диснейленд ашылғаннан бері бар, ол Марк Твен өзен қайығымен ашылды. Дегенмен, өзенді қоршаған арал көбінесе бос қалды. Майк Финк Кил Боутс сол жылдың желтоқсан айында жұмысын бастады. 1956 жылы өзенде Үнді соғысы каноэлары (қазіргі Дэви Крокетт Explorer Canoes) ашылды, сондай-ақ орталық аралдағы Том Сойер аралы, енді салмен қолжетімді болды. 1958 жылы «Колумбия» желкенді кемесі таныстырылды. Түнгі «Фантастикалық!» шоуы 1992 жылдың 13 мамырында өзенде көрсетіле бастады. Майк Финк Кил Боутс 1997 жылы жабылды. 2015 жылдың қыркүйегінде Диснейленд курорты 2016 жылдың 11 қаңтарынан бастап «Жұлдызды соғыстар: Галактика жиегіне» дайындық үшін Америка өзендері мен оның аттракциондары уақытша жабылатынын хабарлады. Диснейлендтің ресми Twitter аккаунты Америка өзендері құрылыс аяқталғаннан кейін жаңа бағытқа ие болатынын растады. Америка өзендері мен оның аттракциондары 2017 жылдың шілдесінде қайта ашылды.

Экология

Америка өзендері Диснейдің қасақана орнатпаған көптеген табиғи жануарлар дүниесіне мекендейді. Жергілікті саябақтардан, табиғи қорықтардан және батпақтардан ұшып келген үйректер өздерінің жұмыртқаларын аяқтарына жабыстырып, өзенге қонғанда оларды таратады, осылайша көптеген тұщы су жануарларын әкеледі. Қазіргі уақытта өзенде тұщы су карпы, кой балығы, кейде тұщы су лососі, сом және қызылқұлақты бақалар сияқты көптеген су жануарлары бар. Америка өзендері сүзгіленбейтіндіктен және хлорланбайтындықтан, Дисней шыбын-шіркейлерді су жолдарына орналастырды, бұл су жолдары Джунгл Круизге, Адвентурленд Фронтиерленд сарайының орға, Үлкен Күн күркірі тоғанына, Сторибукленд каналына және Фантазиленд тоғанына қосылады, бұл тоған бұрын Фантазиленд моторлы қайық саяхаты үшін пайдаланылған. Барлығы шыбын-шіркейлердің дернәсілдерінің өсуіне қарсы күресу үшін жасалған. Өзендерде жабайы жануарлардың тағамдық тізбегі қалыптасты, шыбын-шіркей балықтары балдырлар мен жәндіктердің дернәсілдерін жейді, олар өз кезегінде басқа өзен балықтары мен бақалардың жемі болады, өлген балықтарды сомдар жейді, және тағамдық тізбек жалғаса береді.

Сақтау

Диснейлендтегі барлық су жолдары бір-бірімен байланысты, осылайша олар көл немесе тоған сияқты табиғи сүзгілену және тұрып қалу процесінен өтеді. Су жолдарының бірігуі арқасында өзендер мен орлар бір су кеңістігіне айналып, судың ластануына жол бермейді. Бүгінде Диснейлендтің барлық қара-жасыл сулары жер астындағы құбырлар арқылы байланысқан, сонымен қатар су жануарларының өтуіне мүмкіндік береді. Америка өзендері ашылғанда су қоңыр түсті болды, себебі топырақ пен табиғи саз судың сіңіп кетуін сақтады (өзенді алғаш толтыру әрекеті, су құмды Анахайм топырағына сіңіп кеткендіктен сәтсіз аяқталды). Өзендер мен орларды бетонмен қаптағанда, судың мөлдір болуын қаламады, себебі құбырлар, бағыттағыш жолдар және басқа да жасырын құрылғылар көрінетін еді, сондықтан бүгін өзендер әкпен жасыл түске боялады, себебі әк тұнбайды және жануарлар дүниесіне зиян келтірмейді. Ашылу күнінен бастап, жөндеу жұмыстары үшін құрғақ док аймағы да бар. Америка өзендері мен Диснейленд су жолдары ыстық жазда су буланып кеткен кезде де бір деңгейде қалады, өйткені парктің көптеген бастапқы арықтары су жолдарына ағып түседі. Жаңбырлы күндері Америка өзендерімен байланысқан парктің арықтары өзеннің қалыпты деңгейге көтерілуіне мүмкіндік береді. Бетон қоршауларды су шайып өтуі жиі кездеседі, бірақ бұл ешқашан үлкен мәселе тудырмады. Бастапқыда Америка өзендерін судан босату, суға батқан қоқыстарды тазалау, балдыр ормандарын жою және Марк Твен мен Колумбия кемелерінің бағыттағыш жолын күтіп ұстау үшін әр 5 жылда бір рет қажет болды. 2010 жылдың қаңтар айында, өзен 7 жыл бойы үздіксіз жұмыс істегеннен кейін судан босатылғанда, өзеннен жүздеген ұялы телефондар, пейджерлер, рациялар, компьютер корпусы, протез аяқ, боулинг добы және электрлік көлік құралы (ЭКҚ) табылған. "Жұңғыл Круизі" және басқа да сулардың ағып кетуіне жол бермеу үшін, жер асты құбырлары ауа қапшықтарымен бітелген. Өзенде табылған балықтар мен жануарлар (тірі күйінде) парктің қалған суларына қайтарылды. Табылған Кои балықтары Диснейленд қонақ үйінде сақталған Кои балықтарымен бірге Хантингтон кітапханасына сыйға тартылды. Америка өзендері қайта толтырылғанда, жануарлар өзенге қайта қоныстанды. Соңғы жөндеу жұмыстары мен су жануарларына зиян келтірмейтін арнайы сорғылау және тазарту жүйесінің орнатылуының арқасында, Америка өзендерін келесі 20 жыл бойы судан босату қажеттілігі тумайды.

Бұрынғы ойын-сауық

Естеріңізде болсын, армандар орындалады.

Өзеннің басқа да пайдаланылуы

Fantasmic! 1992 жылдың 13 мамырында ашылды, оқиғалар өзенде және Том Сойер аралында өтеді. 2003 жылы «Кариб теңізінің қарақшылары: Қара інжу-маржанның қарғысы» фильмі Диснейлендтегі өзенде әлемдік премьерасын өткізді, онда жүздеген атақты тұлғалар мен киножұлдыздар арнайы салынған 90 футтық (27 м) проекциялық экранда фильмді тамашалады. 2006 жылы фильмнің жалғасы «Кариб теңізінің қарақшылары: Өлі адамның сандығы» 24 маусымда да өзенде көрсетілді. Бұл, Кариб теңізінің қарақшылары аттракционы ұзақ жөндеуден кейін Нью-Орлеан алаңында өзенге қарама-қарсы қайта ашылғаннан екі күн бұрын болды. 2007 жылы фильмдер сериясының үшінші бөлімінің премьерасы үшін Америка өзені тағы да «Кариб теңізінің қарақшылары: Әлемнің соңы» гала-концертіне төсегін берді. «Кариб теңізінің қарақшылары: Бейтаныс толқындар» фильмінің әлемдік премьерасы 2011 жылдың 7 мамырында Диснейлендте, Калифорния штатының Анахайм қаласында өтті. Бұл орын, фильмдер сериясын шабыттандырған «Кариб теңізінің қарақшылары» аттракционының туған жері. Фильмнің көптеген жұлдыздары қатысты. Көрсетілім өзенде, Том Сойер аралындағы сахнада орнатылған үлкен киноэкраны мен дыбыс жүйесімен бірге уақытша ашық ауадағы театрда өтті. «Колумбия» кемесі фильмдегі «Қара інжу» кемесі сияқты безендіріліп, театр орындарына жақын жылжытылды. Дэви Крокет Explorer каноэлері ашылғаннан бері Диснейленд қызметкерлері жыл сайын «Каноэ жарыстары» деп аталатын іс-шара өткізеді. Қызметкерлер өздері құраған командамен жарысқа қатысып, каноэде бәсекелеседі. Жарысты Frontierland/New Orleans алаңынан көптеген қызметкерлер бақылап, достары мен командаластарына қолдау көрсетеді. (Жалған пікірге қарамастан, каноэлер өздігінен жүзеді және ескектерді күшпен жылжытудан басқа қозғалтқыштары жоқ. Қызметкерлер көбінесе қайықтың моторлы деп ойлаған жалқау қонақтармен толтырылғанда оны басқарудың қиындықтары туралы әзіл айтады).

Өлімдер

Уақыт өте келе екі рет адамдар жағаға жүзуге тырысқанда суға батып кеткен жағдайлар болды. 1973 жылғы 20 маусымда 18 жастағы жігіт "Америка өзендерінен" жүзуге тырысқанда суға батып қайтыс болды. Ол 10 жастағы інісімен бірге қонақтарға тыйым салынған аймақта жасырынып, Том Сойер аралында жабылу уақытынан кейін қалды. Олар аралдан кетуге белсенгенде, кіші інісі жүзе білмейтін еді, дегенмен өзеннен жүзіп өтуге шешім қабылдады. Жәбірленуші інісін арқасына мінгізіп жүзуге тырысты, бірақ аралықта суға батып кетті. Жасөспірімнің денесі ертесі күні таңертең табылды. Кішкентай інісі "иттей суда қозғалып" су бетінде тұрып, бір қызметкер оны құтқарып алды. 1983 жылғы 4 маусымда тағы бір 18 жастағы жігіт Америка өзендерінде Том Сойер аралынан резеңке апаттық қайықты басқаруға тырысқанда суға батып қайтыс болды. Ол және оның досы аралдың "тек қызметкерлерге арналған" аймағынан қайықты ұрлаған.

Сиқырлы патшалық

Орландодағы Уолт Дисней әлеміндегі Magic Kingdom паркінде өзен Frontierland және Liberty Square аймақтарынан өтеді. Magic Kingdom өзенінде Диснейлендтегідей каноэ жарысы өтеді, ол Canoe Races of the World (C. R. O. W.) деп аталады.

Токио Диснейленд

Токио Диснейлендінде өзен Уэстернленд және Криттер Елі арқылы ағады.

Париж Диснейленд

Диснейленд Парижде өзен Қашық Батыс өзендері деп аталады және ол Фронтиерленд аймағында орналасқан. Осы саябақтағы ерекшелік – Том Сойер аралының орнына Үлкен Күн күркірі тауы орналасқан.