Кіріспе

Будапешттегі көше, Венгрия. Кискерут немесе Кіші бульвар (әдеби мағынасында "Шағын айналма жол") – Будапешттегі маңызды магистраль. Ол Деак алаңы мен Фёвам алаңы арасында толық емес жартылай шеңбер құрайды. Бұл Песттің ең ішкі ауданы – 5-ауданның оңтүстік бөлігінің шекарасы (сәйкесінше, Белварос). Нагикоруттан өзгеше, ол Дунайға тек оңтүстік жағынан ғана жанасады.

Мағынасы

Кискорут - бұл бір-бірімен байланысқан үш бөліктің халық арасында қолданылатын атауы: (солтүстіктен оңтүстікке қарай) Кароли көшесі, Музей көшесі және Вамхаз көшесі; саяхатшы осы атауларды картада және ғимараттарда кездестіреді.

Орналасқан жері

Ол ортасында трамвай желісі бар жолдан тұрады. Оның ені солтүстікте шамамен 55 метр, ал оңтүстікте 27 метрге дейін тарылады. Оның бастапқы нүктесі солтүстіктегі Deák Ferenc tér, ол Астория және Kálvin tér арқылы өтеді, бұл екеуі де жергілікті тұрғындар үшін маңызды бағыттар, ал ол Fővám tér-де аяқталады, ол Бостандық көпірінің жанындағы алаң. Басты жолдардың арасында ол Асториядағы Rákóczi út және Kálvin tér-дегі Üllői út-ты кесіп өтеді. Deák Ferenc tér – үш қолданыстағы метро желісінің тоғысқан жері, ал Metro 2 және 3 желілерінде де Астория мен Kálvin tér-де қосымша станциялар бар. Ал Metro 4 желісінің Fővám tér және Kálvin tér станциялары бар.

Тарих

Vámház körút (сөзбе-сөз "Кеден үйі бульвары") 1780 жылдары Fleischhacker Gass деген неміс атауымен басталып, 19 ғасырда Mészáros utca ("Қасап көшесі") деп мадьярландырылды. 1875 жылы Будапешттің орталық кеден үйі (қазіргі Fővám tér) салынғанда, жолдың атауы тиісінше өзгертілді. 18 ғасырдан бастап, бүгінгі Múzeum körút және Károly körút деп аталатын жол бөліктері (қазіргі Bajcsy Zsilinszky út-пен бірге) Land Strasse деген бір неміс атауымен белгілі болды, кейіннен ол Országút деп аударылды. 1874 жылы Будапешттің қоғамдық жұмыстар кеңесі бұл жолды үш бөлікке бөліп, Kiskörút құру туралы шешім қабылдады. Múzeum körút 1847 жылы ашылған Венгрия Ұлттық мұражайының құрметіне аталды, ал Károly körút Венгрияның Карл IV патшасының және оның атымен аталған жол бойындағы казарманың құрметіне аталды. Осы кезден бастап Vámház körút та осы бульвардың бір бөлігі деп есептелді, ал Bajcsy Zsilinszky út бөлініп шықты.

ХХ ғасырдағы атаулар өзгеруі

1915 жылы Вамház körút көшесі Болгарияның Фердинанд I құрметіне Ferdinánd körút деп аталды. Оның бұрынғы атауы 1919 жылы Вамház körút деп қайта орнатылды, бірақ көше 1942 жылы қайтыс болған Истван Хортидің есімімен қайта аталды. 1945 жылы көшеге совет әскери қолбасшысы Федор Толбухин есімі берілді, ол жүйе өзгергенге дейін сақталды. 1915 және 1918 жылдар аралығында Múzeum körút көшесі Венгрияның Бірінші дүниежүзілік соғыстағы одақтасы Осман сұлтаны Мехмед V құрметіне аталды.

1918 жылы Károly körút көшесі қысқа мерзімге Népakarat körút ("Халық қалауы бульвары"), содан кейін Népkörút ("Халық бульвары") деп өзгертілді, ал 1926 жылы бұрынғы атауы қайта орнатылды. 1945 жылы ол Бела Сомогьи (1920 жылы Ақ террор кезінде өлтірілген "Непсава" газетінің редакторы) құрметіне аталды, ал 1953 жылы Tanács körút ("Кеңес бульвары") деп қайта аталды. Оның бұрынғы атауы 1991 жылы қайтадан орнатылды.

Өзгешеліктер, ерекше орындар

Кискеруттың басты көрікті орындары – Дохань көшесі синагогасы (романтикалық стиль, 1859), еврей мұражайы және Холокост ескерткіші бар әлемдегі екінші ірі ғимарат (Нью-Йорктегісінен кейін), Венгрия ұлттық мұражайы (классицизм, 1847) және Үлкен базар залы (Нагьявсартсарнок, нео-готика, 1896). Синагога Асторияның жанындағы ойыста орналасқан. Кискерут бойында екі ірі университет орналасқан: Этвёш Лоранд университетінің өнер факультеті (1883) және бұрынғы Экономика университеті, қазіргі Будапешт Корвинус университеті (нео-ренессанс, 1874). Кискерут бойында ескі қала қабырғасының қалдықтарын көруге болады (мысалы, Ференци Истван көшесінің қиылысында), бірақ олардың көп бөлігі тұрғын үйлердің аулаларында жасырылған.