Кіріспе
Мексикалық футболшы (1970 жылы туған)
Мартин Роберто Зунига Эрнандес (6 тамыз 1970 жылы туған), "Эль Пулпо" Зунига (Ақпан) деген атпен кеңінен танымал, мексикалық кәсіби футбол талдаушысы, спорт комментаторы және бұрынғы Бас лига футболшысы (қақпашы). Ол Мексиканың бірінші дивизионындағы (Лига MX) және MLS-тегі қызметімен ең көп танылады. Мартин Мексика Ұлттық футбол құрамасының құрамында ойнаған. Ол тізе жарақаттарынан кейін 2005 жылы футболдан зейнеткерлікке шықты. Қазіргі уақытта Fox Deportes телеарнасында сарапшы және жүргізуші болып жұмыс істейді, MLS бойынша сарапшылық талдауымен жоғары сұранысқа ие.
Ерте өмір
Круз Роберто Зунига Кастаньеда – мұнай зауытының операторы, ал Мария Рейна Эрнандес де Зуниганың ұлы Мартин 5 жасында әкесі Монтеррейдегі мұнай зауытына ауысқан соң отбасымен Нуэво-Леонға көшіп келді. Монтеррейде жасөспірімдер бейсболының түрлі лигалары болғанымен, Мартин футболға көбірек бейімделіп, жергілікті жастар лигаларына толыққандай енді.
Жастар лигалары
Оның қабілеті мен ерік-жігері, бала кезінен бастап, одан да жоғары жастағы лигаларға қатысуға мүмкіндік берді. 7 жасында Мартин өзінен 2 жас үлкен балалармен бірге "Лос Торос ГУРН" командасында ойнай бастады. Монтеррейде жасөспірімдер футбол лигаларының аздығына байланысты Мартин көршілес Кадереита, Нуэво-Леондағы жергілікті лигаларға қатысу үшін ұзақ жол жүрді. Жергілікті лигаларда ойнап жүргенде Мартинді "GPA" (Gerencia De Proyectos y Almacenmiento) футбол командасының президенті Гильермо Касерес байқап алды, ол Мартиннің мансабы мен өміріне зор ықпал етті. Гильермо Мартиннің данышкерлігін арттырып, оған кеңесші болды. "GPA" футбол командасы Зуньигаға тиімді қақпашы ретінде өркендеуіне қажетті негіз бен жаттығуды ұсынды. Футболшы Хуан Гонсалес 18 жасар Мартинге әсерленіп, оны беделді "Club de Fútbol Tigres de la Universidad Autónoma de Nuevo León", "Tigres UANL" клубының бастапқы іріктеу сынақтарына шақырды. 500 жасөспірім сынақтан өтті, олардың ішінде танымал ойыншылар Хавьер Лозано Чавира ("El Pastor"), Дэвид Олива және Фабиан Пенья да болды. Мартин "Лас Резервас Профессионал Тигрильос" клубына қабылданған үш қақпашының бірі болды, бұл үшінші дивизиондағы команда, мүшелерін "Клуб Тигр" командасына дамыту үшін пайдаланылады.
Мексика бірінші дивизионы
Мартин өзінің дебютын 1992–93 жылғы маусымда 1993 жылдың 13 наурызында «Клуб Тигрес» UANL клубында «Депортиво Толука» командасына қарсы өткізді, онда «Толука» есептебеді, нәтижесінде «Тигрес» 2:0 есебімен жеңіске жетті. 1995 жылғы маусымда ол «Чивас де Гвадалахара» клубына ауысты, онда 1997 жылғы жазғы чемпионатта жеңіске жетті және 1998 жылғы қысқы чемпионатта күміс жүлдегер атанды. Ұлттық құрама сапындағы ойындарда Мартин Мексиканың 1997 жылғы Америка Кубогында 3-орын алуына көмектесті. «Чивас де Гвадалахара» клубындағы 7-ші маусымынан кейін Мартин «Селая» клубына сатылды, онда ол қысқа ғана уақыт ойнағаннан кейін 2000-2001 жылдары «Текос УАГ» клубында жақсы ойын көрсетіп, қайтадан «Гвадалахараға» оралды. 2002 жылдың жазында Мартин «Лас Чивас де Гвадалахара» клубына қайта келді. Ол «Пуэблаға» жіберілді, содан кейін Даниэль Гусман Кастаньеда «Веракрус» клубында ойнауға шақырды, онда ол сол тізесіндегі алғашқы байланысты жыртып алды.
Chivas USA және футболдан зейнеткерлік
Chivas USA командасы танымал мексикалық «Chivas de Guadalajara» клубының американдық бөлімшесі ретінде жұмыс істеді. Мартин 2005 жылғы 2 сәуірде «D. C. United» клубына қарсы өткен ойында 2:0 есебімен жеңіліспен аяқталған алғашқы маусымды бастаған құрамның алғашқы мүшелерінің бірі болды. «Chivas USA» командасымен 4 ойын өткізгеннен кейін Мартин қақпашылық карьерасындағы соңғы жарақатын алды және 2005 жылғы 29 тамызда зейнетке шыққандығын ресми түрде жариялады. Мартин зейнетке шыққаннан кейін бірден «Chivas USA» клубының футбол елшісі болып тағайындалды. Ол клубтың академиясын басқарды, жас дағдылы ойыншыларды іздеді және 2006 жылға дейін қоғамдық және демеушілік шаралардың өкілі қызметін атқарды.
Спорттық талдаушы және алып басушы
Мартин спорттық талдаушы қызметін 2006 жылғы ФИФА әлем чемпионатының финалына арналған "Ацтека Америка" телеарнасының комментаторы ретінде бастады. Мексика мен АҚШ-та алған тәжірибесінің арқасында, ол спорттық телехабар саласында сенімді және беделді тұлғаға айналды. 2010 жылдың қыркүйегінде оған Mundo Deportivo телеарнасына матчтар алдындағы және кейінгі талдаушы ретінде қосылу ұсынылды. Ол ойыншылармен сұхбаттасып, эфирде ойын нәтижелерін талдады. Time Warner Cable Лос-Анджелесте орналасқан алғашқы өңірлік испан тіліндегі спорттық кабельдік арнасын құрды және Мартинді Tu Show Deportivo және Vamos Galaxy бағдарламаларының жүргізушісі етіп шақырды. Сондай-ақ, TWC оны екі рет "Эмми" жүлдесіне ие болған Galaxy Confidencial бағдарламасының дауысы ретінде пайдаланды. Fox Deportes 2009 жылы Мартинді Копа Либертадорес, УЕФА Чемпиондар лигасы, Серия А, Мексика футболы және көрсету матчтары сияқты жобалар үшін талдаушы және жүргізуші ретінде шақырды. Ол Fox телеарнасымен MLS сарапшысы және жүргізушісі ретінде жұмысын жалғастыруда.
Жастарды дамыту
Мартин Allstate ұсынған ұлттық телеарнадағы Sueno MLS футбол таланттары шоуында төреші және қақпашы жаттықтырушысы ретінде қатысты. "Эль Портеро" атағын жеңіп алған бала Мартиннің шәкірті атанды және футбол талантын дамыту бағдарламасына қабылданды. Мартин 2012 жылдан 2015 жылға дейін осы бағдарламаға қатысты. Мартин Verizon Wireless компаниясымен серіктестік құрып, 10-17 жас аралығындағы балаларға арналған жастарға арналған футбол шеберлік сабақтарын өткізді. Бағдарлама аясында Мартин 3 сағаттық жастар футбол шеберлік сабақтарын ұйымдастырып, болашақ ойыншыларға футболға қатысты жабдықтармен қамтамасыз етті. Мартин, футбол жұлдыздары Клаудио Суарес, Хорхе Кампос және Мариано Трухильомен бірлесіп, Оңтүстік Калифорнияда әуесқой және бәсекелестік футбол лигаларын ұйымдастыратын PRO ALLIANCE FC жастар футбол ұйымын құрды. Pro Alliance FC қауымдастық жастарын кәсіби кеңес беру арқылы дене, жан және сезімдік жағынан дамытуға көмектесу мақсатында құрылды. Олардың бағдарламасы Монтебелло, Калифорния және Белл Гарденс, Калифорнияда жұмыс істейді, алдағы уақытта кеңейту жоспарлары қарастырылып жатыр.