Кіріспе
Академиялық мекемелер үшін ашық ережелер жиынтығы
Мектептердің өзара байланыс аясы, Жүйелердің өзара байланыс аясы (Ұлыбритания) немесе SIF – балабақшадан бастап еңбекке дейінгі академиялық мекемелер үшін ашық ережелер жиынтығы. Бұл ережелер жиынтығы негізінен АҚШ, Канада, Ұлыбритания, Австралия және Жаңа Зеландияда қолданылады; алайда, Үндістанда және басқа да елдерде оны қолдану жиілеуде. Ережелер жиынтығы екі бөліктен тұрады: білім беру деректерін модельдеуге арналған XML ережелері, ол білім беру аймағына (Солтүстік Америка, Австралия немесе Ұлыбритания сияқты) қатысты, және мекемелер арасында осы деректерді ортақ пайдалану үшін тікелей және делдалдық RESTful модельдерге негізделген қызметке бағытталған архитектура (SOA), ол халықаралық және аймақтар арасында ортақ. SIF – бұл өнім емес, әртүрлі қолданбалардың өзара әрекеттесуіне және деректерді бөлісуіне мүмкіндік беретін салалық бастама. SIF АҚШ-тың 48 штатында және 6 елде қолданылып, бес миллион оқушыны қамтыды. Бұл ережелер жиынтығын оның арнайы органы – Мектептердің өзара байланыс аясы қауымдастығы бастады және ұстады, 2015 жылы Access For Learning Community (A4L) деп қайта аталды.
The Schools Interoperability Framework, Systems Interoperability Framework (UK), or SIF, is a data sharing open specification for academic institutions from kindergarten through workforce. This specification is being used primarily in the United States, Canada, the UK, Australia, and New Zealand; however, it is increasingly being implemented in India, and elsewhere. The specification comprises two parts: an XML specification for modeling educational data which is specific to the educational locale (such as North America, Australia or the UK), and a service oriented architecture (SOA) based on both direct and brokered RESTful models for sharing that data between institutions, which is international and shared between the locales. SIF is not a product, but an industry initiative that enables diverse applications to interact and share data. , SIF was estimated to have been used in more than 48 US states and 6 countries, supporting five million students. The specification was started and maintained by its specification body, the Schools Interoperability Framework Association, renamed the Access For Learning Community (A4L) in 2015.
Тарих
Дәстүрлі түрде, мемлекеттік мектептерде қолданылатын дербес бағдарламалар деректерді оқшаулау шектеулеріне тап болады; яғни, олардың деректеріне қол жеткізу және ортақ пайдалану қиын. Бұл көбінесе қате деректерді енгізуге, деректердің дұрыстығына қатысты мәселелерге және тиімсіз немесе толық емес есеп беруге әкеледі. Мұндай жағдайларда оқушы туралы ақпарат бірнеше жерде тіркелуі мүмкін, бірақ бірдей болмауы да мүмкін, мысалы, немесе шешім қабылдаушылар толық емес немесе қате ақпарат негізінде жұмыс істеуі мүмкін. Көптеген аудандық және мектептік технология үйлестірушілер көптеген меншік жүйелерді қолдауға байланысты техникалық қолдауға келетін шақырулардың артуын да сезінеді. SIF осы мәселелерді шешу үшін жасалды. Мектептердің өзара байланыс стандарты (SIF) бастапқыда Microsoft компаниясының «білім беру бағдарламалық қамтамасының өзара байланысын және деректерге қол жеткізудің жобасын» құруға бағытталған бастамасы ретінде дүниеге келді. Бұл бастама мектептердің IT мамандарына өз жүйелерін құруға, басқаруға және жаңартуға мүмкіндік беру үшін K-12 нарығындағы жетекші әзірлеушілердің күшін пайдалану мақсатында жоспарланды. Оған 20-ға жуық K-12 оқушылар туралы ақпарат, кітапхана, көлік, тамақтандыру және басқа да қызметтерді ұсынатын әзірлеушілер қолдау көрсетті. Алғашқы сынақ жобалары 1999 жылдың жазында басталды, ал SIF негізіндегі алғашқы өнімдер 2000 жылы пайда бола бастады. Бастапқыда АҚШ-та ұлттық стандартқа айналатын тәсіл нақты болған жоқ. 2000 жылы SIF және EDI екеуі де осы мәртебеге үміткер болды, бірақ 2002 жылға қарай SIF көшбасшылыққа ие болды. 2000 жылы Ұлттық мектептер кеңесінің қауымдастығы жылдық мәжілісінде SIF тақырыбында дөңгелек үстел өткізді. 2007 жылы Ұлыбританияда Becta мектептердегі деректер алмасудың ұлттық стандарты ретінде SIF-ті қабылдауды қолдады. 2008 жылы Ұлыбританияда стандарт «Жүйелердің өзара байланыс стандарты» деп аталатын болады деп хабарланды. Бұл Ұлыбританияда SIF-ті мектептерден басқа ұйымдарда да қолдануға бағытталған ниетті көрсетеді.
Мүшелер
SIF спецификациясы A4L қауымдастығымен қолдалады. A4L мүшелері мектептердің өзара байланысын қамтамасыз ететін, бірақ оған ғана шектелмейтін, түрлі техникалық шешімдер мен стандарттар бойынша ынтымақтаса жұмыс істейді. Мүшелеріне аудандар, штаттар, жеткізушілер, коммерциялық емес ұйымдар және әртүрлі мемлекеттік мекемелер кіреді.
Сын
SIF кез келген SOA спецификациясы мен деректер моделіне тән барлық қиындықтар мен мәселелерді қамтиды. Консенсус негізінде спецификация құрастыру кезінде барлығы әрқашан қанағаттанбайды және кейде түпкі нәтиже мінсіз болмайды. Сонымен қатар, K12 білім беру жүйесінің бүкіл кәсіпорындық ақпараттық жүйесін модельдеудегі көптеген байланысты элементтерді ескере отырып, спецификацияда қателер туындауы мүмкін. Бұл SIF-ке ғана тән емес, гетерогендік ортада стандартталған деректерді бір көзден екіншісіне автоматтандырылған түрде тасымалдайтын кез келген жазба деңгейіндегі жүйеге тән. 2007 жылдан 2009 жылға дейінгі 12-18 айлық жұмыс басымдықтарының бірі – жүйенің бірден қолдануға дайындықпен, оңай пайдалану және енгізу мүмкіндіктерін қамтамасыз ету болды.
SIF қалай жұмыс істейді
SIF 2.x қолданбалар арасындағы байланысты басқару үшін «аймақтық интеграциялық сервер» (ZIS) деп аталатын делдалды пайдаланды. SIF 3.x және SIF 2.8+ нұсқалары қолданбалар арасында делдалдық және тікелей байланыс мүмкіндіктерін ұсынады.
Брокерлік қызмет
Әрбір қолданба жеткізушісінің әрбір басқа қолданбаға жеке қосылыс орнатуға тырысуының орнына, SIF деректерді бөлісу үшін ережелер мен анықтамалар жиынтығын анықтады – "SIF аймағы" немесе орта, яғни бағдарламалық қамтамасыз ету агенттері орталық байланыс нүктесі арқылы бір-бірімен байланысатын қолданбалардың логикалық тобы. Аймақтарды кәсіпорын деректер брокері басқарады, кейде Аймақ интеграциялық сервері (ZIS) деп аталады. Бір ZIS бірнеше аймақты басқара алады. Дегенмен, ағымдағы инфрақұрылымдық ерекшелік қолданбалар арасындағы RESTful қосылыстарды ЖӘНЕ/ЖӘНЕ брокерлік ортаны пайдалануды қолдайды. Деректер XML немесе JSON форматында жазылған және Интернет протоколдары арқылы жіберілетін стандартталған хабарламалар, сұраулар және оқиғалар тізбегі түрінде қолданбалар арасында тасымалданады. SIF спецификациясы мұндай оқиғаларды және деректерді қолданбалар арасында екі бағытта қозғалтуға мүмкіндік беретін "хореографияны" анықтайды.
Тікелей
Тікелей SIF бір қолданбаға PUT, POST, GET немесе DELETE ресурстарына қарапайым REST шақырулары арқылы екінші қолданбамен тікелей байланысуға мүмкіндік береді. Бұл екі немесе үш қатысушы бар қарапайым орталар үшін өте қолайлы, онда күрделі үйлесімдер қажет емес. Екі немесе үш түйіннен тұратын жағдайда, делдалдық ортаны құруға қарағанда оны іске асыру оңайырақ.
Интерфейс коды
SIF агенттері – бұл қолданбаның ішінде немесе оған орнатылған бағдарламалық құралдар. SIF агенттері әрбір қолданбаның кеңейтілген нұсқасы ретінде жұмыс істейді және бағдарламалық қолданба мен SIF аймағы арасындағы делдал болып табылады. Брокерлік ортада брокер ортадағы және оның аймақтарында тіркелген агенттерді қадағалайды, агенттер арасындағы транзакцияларды басқарады, оларға деректерді ұсынуға және сұраныстарға жауап беруге мүмкіндік береді. Брокер жүйедегі барлық кіру, бағытталған маршруттар мен қауіпсіздікті қамтамасыз етеді. Агенттер мен брокердің жұмысын стандартизациялау арқасында SIF уақыт өте келе SIF қолдауы бар қолданбаларды қосу арқылы аймаққа стандартты функционалдық мүмкіндіктерді қоса алады.
Вертикальді өзара іс-қимыл
"Тікелей өзара іс-қимыл" – ұйымның әртүрлі деңгейлеріндегі SIF агенттерінің SIF аймағы арқылы байланыс жасауы. Тікелей өзара іс-қимыл бірнеше агенттерден деректерді жинауды (жоғары қарай) немесе бірнеше агенттерге ақпаратты таратуды (төмен қарай) қамтиды. Мысалы, штаттық деңгейдегі деректер қоймасы аудандық деңгейдегі деректер қоймаларындағы өзгерістерді қадағалап, сәйкес дерекқорын жаңарта алады. Немесе штаттық орган мұғалімдердің аттестаттары туралы деректерді аудандарға таратуды қалайтын болуы мүмкін. Тікелей өзара іс-қимылмен тікелей байланысты SIF спецификациясының үш бөлігі – Оқушыны іздеу объектісі, Тік есеп беру объектісі және Деректер қоймасы объектісі. Мысалы, Century Consultants SIS агенті Pearson SLF агентімен бірлесіп, оқушылар туралы деректерді штаттық агенттікке жіберіп, олардың орнына оқушылардың тестілеу идентификаторларын алуы мүмкін.
Басқа стандарттарға қатысты SIF
SIF, REST, SOAP, атау кеңістіктері және веб-қызмет стандарттары бүгінгідей толыққанды жетілгенге дейін әзірленген. Осының нәтижесінде, оның қазіргі SOAP ерекшеліктерінен гөрі жақсырақ тексерілген, бірақ SOAP немесе WS стандарттарын пайдаланбайтын берік SOA құрылымы бар. 2.0 SIF Web Services спецификациясы осы екі әлемді біріктіру процесін бастады, ал 3.0 Infrastructure спецификациясы заманауи құралдарды қолдану арқылы SOA спецификациясына толық көшуді аяқтады. 2.0 Web Services спецификациясы корпоративтік қызметтік шина тұжырымдамасын қолданатын корпоративтік хабар алмасу жүйелерінде кездесетін, көбірек жалпыланған XML хабарлама құрылымдарын пайдалануға мүмкіндік береді. Веб-қызмет стандарттары қауіпсіз, ашық интерфейстерді қолдау үшін жасалған, ал XML құрылғылары орнату мен конфигурацияны жеңілдетеді. SIF 2.0 Web Services спецификациясы веб-қызметтерді аймаққа және одан тысқары байланыс құру үшін пайдалануға мүмкіндік береді. 3.0 Infrastructure кез келген деректерді тасымалдауға мүмкіндік береді және RESTful дизайн үлгілеріне сүйене отырып құрылған. Ол XML немесе JSON деректерді пайдалана отырып, делдалдық және тікелей алмасуды RESTful тәсілмен жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
КЕАЖ
SIF 3.0 нұсқасынан бастап SIF спецификациясы, егер мүмкін болмаса немесе қолдануға ыңғайсыз болмаса, бақыланатын сөздік қоры мен элементтерді анықтау үшін толығымен CEDS – Ортақ білім беру деректері стандарттарына сүйенеді. Бұл оған CEDS деректерін желі арқылы жіберуге және басқа CEDS стандартымен үйлесімді деректер жиынтықтарымен өзара әрекеттесуге мүмкіндік береді.
LISS (Австралия)
Ұқсас LISS стандарты мектеп аумағындағы жеткізушілерді интеграциялауға мүмкіндік береді. Бұл мектеп аймақтық интеграциялық серверді пайдалануды таңдаған жағдайда туындайтын кейбір шектеулерді жоюға көмектеседі (SIF 3.x нұсқаларында міндетті емес). Мектептерге арналған LISS жеңіл өзара қарым-қатынас стандарты негізінен кішкентай, "жергілікті" модульдерді, мысалы, сабақ кестесін жасау, тізімге алу, есеп беру сияқтыларды мектептің негізгі әкімшілік жүйесімен байланыстырады. LISS веб немесе жергілікті желі арқылы жұмыс істейді және қарапайым форматта болады.
Басқа стандарттар
SIFA сонымен қатар, жоғары білімнен кейінгі электрондық стандарттар кеңесімен (PESC), SCORM және басқа да стандарттау ұйымдарымен тығыз байланыс күйінде жұмыс істейді.
Нұсқалар
2013 жылдың тамызында SIF қауымдастығы SIF Implementation Specification 3.0 нұсқасын жариялады. SIF Implementation Specification (North America) 3.0 – жалпы білім беру деректері стандарттары (CEDS) бастамасын қолдауға бағытталған, әлемдік деңгейде қолданылатын анықтамалық инфрақұрылым мен Солтүстік Америка дерек моделінен тұрады. Жаңа 3.0 инфрақұрылымы әртүрлі дерек модельдерін, оның ішінде басқа да әлемдік SIF қауымдастықтарының деректерін, сондай-ақ білім беру саласын толтырып жатқан көптеген «алфавиттік жинақы» деректер бастамаларының деректерін тасымалдауға мүмкіндік береді. Қысқасы, білім беру енді «бір сыммен бір плагинді» пайдалана алады, бұрынғыдай шешілмеген меншік API және жекелеген қосылымдардың қажеті жоқ. Анықтама RESTful Web Services және SOAP негізделген протоколдарды толық қолдайды. 2016 жылдың күзінде Австралияның 3.4 дерек моделі спецификациясы, сондай-ақ Global SIF Infrastructure 3.1.2 нұсқасы жарық көрді. 2.8 нұсқасы – SIF-тің 2.x нұсқаларының соңғысы. АҚШ-та және шетелдегі SIF жүйелерінің көп бөлігі 2.x нұсқаларында жұмыс істейді. A4L қауымдастығы 3.x спецификациясының ең жақсы объектілерін және 2.8 спецификациясының негізін пайдаланатын, сондай-ақ 3.x немесе 2.x инфрақұрылымында жұмыс істей алатын «Unity» деп аталатын SIF спецификациясының жаңа нұсқасын шығарды. Бұл SIF 2 инфрақұрылымын пайдаланатын мыңдаған аудан мен көптеген штат үшін үлкен мүмкіндік, қалаған жағдайда қазіргі заманғы RESTful архитектурасына көшудің оңай жолын ұсынады.
SIF Express
SIF 3.2 нұсқасына SIF Xpress тізімі және SIF Xpress студенттік жазбалар алмасуы (SRE) кіреді. Бұл, тізімді және негізгі қолдану жағдайларын қамтитын, спецификацияның оңай қабылданатын, енгізілуі оңай нұсқасын жасау бойынша қауымдастықтың мүшелерінің (сатушылар, агенттіктер, аймақтық орталықтар) бірлескен жұмысының нәтижесі.