Кіріспе

Қайнаған судағы ядролық реакторлардың қауіпсіздігіне арналған эксперименттер сериясы

BORAX эксперименттері – 1950 және 1960 жылдары Аргонн ұлттық зертханасы Идахо штатының шығысындағы Ұлттық реакторларды сынау станциясында жүргізген қайнаған судағы ядролық реакторлардың қауіпсіздігіне арналған эксперименттер сериясы. Бұл эксперименттер Аргонн жобалаған және салған бес BORAX реакторында жүзеге асырылды. BORAX III 1955 жылы АҚШ-та электр желісіне электр энергиясын жеткізген алғашқы ядролық реактор болды.

BORAX- тың дамуы

Сынақтардың бұл сериясы 1952 жылы BORAX I ядролық реакторының құрылысымен басталды. BORAX I эксперименті ядродағы көпіршіктердің пайда болуына байланысты тұрақсыздық тудырмай, суды тікелей қайнату арқылы жұмыс істейтін реактордың тиімді болатынын көрсетті. Содан кейін реактор қуат өзгеру сынақтары үшін пайдаланылды, олар суды буға жылдам түрлендіру реакцияны қауіпсіз басқаратынын көрсетті. 1954 жылы өткізілген соңғы, қасақана бұзушы сынақ күтпеген үлкен қуат өзгеруін тудырды, нәтижесінде "бірнеше отын пластиналарының еруінің орнына, сынақ бүкіл ядроның басым бөлігін ерітті". Бұл ядроның еруінен және ядролық отын мен ядролық бөліну өнімдерінің шығарылуынан алынған деректер математикалық модельдерді жақсартуға көмектесті. Сынақтар қазіргі заманғы ядролық электр станцияларын жобалаудың маңызды қауіпсіздік принциптерін дәлелдеді. BORAX I реакторының жобалық қуаты 1,4 мегаваттты құрады. BORAX I жобасы 1958 жылы жақын жерде жұмысын бастаған SL 1 қондырғысының алдағысы болды. BORAX I эксперименттерінде ашылған принциптер ғалымдарға 1961 жылы SL 1 қондырғысында болған апатты түсінуге көмектесті. BORAX II реакторы 1954 жылы 6 МВт жобалық қуатымен салынды. 1955 жылдың наурыз айында BORAX II реакторы қасақана жойылды, реактор "жылдам қауіпті" күйге жеткізілді. BORAX III BORAX II жобасына турбинаны қосты, бұл турбинаның ластануы мәселе емес екенін көрсетті. 1955 жылдың 17 шілдесінде ол шамамен бір сағатқа жергілікті электр желісіне қосылды. BORAX III жақын маңдағы Арко, Айдахо (500 кВт), BORAX сынақ алаңына (500 кВт) 2000 кВт қуат берді және Ұлттық реакторды сынау станциясын (2004 жылдан кейін Айдахо Ұлттық зертханасы) (1000 кВт) ішінара қуаттандырды. Осылайша Арко толығымен ядролық энергиямен қуатталатын алғашқы қала атанды. Реактор 1956 жылға дейін сынақтар үшін пайдаланылды. 1956 жылы салынған BORAX IV 20 МВт жылу қуатымен торий отын циклын және уран-233 отынын зерттеді. Бұл экспериментте отын пластиналары қасақана кемшіліктерге толы болды, бұл зақымдалған отын пластиналары бар станцияның ұзақ мерзімді жұмысын зерттеу үшін жасалды. Радиоактивті газдар атмосфераға шығарылды. BORAX V қайнаған су реакторларын жетілдіру жұмыстарын жалғастырды, соның ішінде супернагревательді пайдалануды да қамтыды. Ол 1962 жылдан 1964 жылға дейін жұмыс істеді.

BORAX-I сынағы және тазалау

Сынақ сипаттамасы: (Сынақ) реакторды өте төмен қуат деңгейінде сындырып-жару үшін бес басқару таяқшасының төртеуі жеткілікті қашықтыққа тартылды. Бесінші таяқ серіппелі механизм арқылы өзектен шығарылды. Бұл сынақта таяқ шамамен 0,2 секунд ішінде шығарылды. Басқару таяқшасы шығарылғаннан кейін реакторда жарылыс болды, ол басқару механизмін алып кетті және реакторлық өзекті бұзды. Жарты миль қашықтықта сәулелену деңгейі сағатына 25 мР дейін көтерілді. Қызметкерлер шамамен 30 минутқа эвакуацияланды. BORAX I реакторының қирауы "BORAX I реакторының соңғы экспериментінен туындаған ластаушы заттардың ауаға таралуына" және жақын маңдағы 2 акр жердің ең жоғарғы 1 фут топырағының ластануына әкелді. Келесі эксперименттер үшін бұл жерді пайдалануға беру үшін тазарту жұмыстары қажет болды. 1954 жылы 7800 м² аумақ 6 дюйм қалыңдықта қиыршық таспен жабылды, бірақ содан бері шөп, жусан және басқа да өсімдіктер қайтадан өсіп шықты. BORAX I қалдықтары 1-ші тәжірибелік селекциялық реактордың солтүстік-батысында, жалпыға қолжетімді ұлттық ескерткіште көмілген. 1987 жылдан бері АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі бұл жерді Superfund сайтының 6 01 нөмірімен белгіленген қауіпті объекті ретінде тіркеді, бұл Idaho Ұлттық зертханасындағы екі мұндай объектінің бірі (SL 1-мен бірге). 1995 жылы ЭПА жерлеу орны үшін негізгі шараны: "Негізінен жергілікті материалдардан салынған инженерлік тосқауылмен жабу арқылы қорғау" деп тапты. Бұл жерде 320 жылдан кейін тұрақты тұру кезінде қатерлі ісікке шалдығу қаупі 10 000 адамға 2-ден аспауы күтілуде, ал одан кейін қауіптің айтарлықтай өсуі болмайды. Бұл қауіпті есептеуде топырақ қабатының қамтамасыз еткен қорғаныс қабаты ескерілмейді, ол ЭПА шешім қабылдаған кезде әсерге ұшырауды фоны деңгейінен аздап төмендеткен еді, және жоғары әсерлі жағына назар аудару үшін әдейі пессимистік модельдеу болжамдары жасалады, осылайша жорамалданатын қауіпті айтарлықтай арттырады.