Кіріспе
Жапондық әнші
Еикичи Язава (矢沢 永吉) – жапондық әнші-әндер жазушы және жапондық эстрада музыкасының көрнекті өкілі. "Жомарттар" тобының әншісі Йоко Язава – оның қызы. Оны Ei chan (永ちゃん), Boss немесе Рок королі деп атайды.
1949 - 1967 жылдар: Хиросимадағы алғашқы жылдары
Еикити Язава 1949 жылдың 14 қыркүйегінде Хиросима қаласында дүниеге келген. Әкесі велосипед дүкенінің иесі болған, бірақ Эикити бастауыш мектептің 2-сыныбында оқып жүргенде радиациялық аурудан қайтыс болды. Оның анасы күйеуі мен ұлын тастап кеткенде, Еикити 3 жаста болған. Ол негізінен әкесінің анасымен кедейлікте өсті, орта мектепті бітіргенге дейін. Мектепте зорлық-зомбылыққа ұшыраған, мысалы, бетіне торт лақтырылған кезде, ол "күшті болу" философиясын ойлап, тәжірибеге енгізе бастады, бұл оған кедейліктен және зорлық-зомбылықтан аман қалуға көмектесті. Орта мектепте оқығанда The Ventures және The Beatles сияқты музыкаларды тыңдап, осының нәтижесінде рок музыканты болуға белім білді. Ол гитара ойнауды үйреніп, 1968 жылдың Жаңа жылында "I Love You, OK" атты алғашқы әнін шығарды.
1968-1975: Йокогама, "Кэрол"
1968 жылы Язава мектепті бітіргеннен кейін үш апта өткен соң, Хиросимадан Токиоға пойызбен жол тартты. Бірақ жол жүрісінде ұзақ отырудан дені ауырсынып, пойызды тоқтатып, Йокогамада қалды. Күнделікті күнкөрісін қамтамасыз ету үшін түрлі жұмыстар істеп, «The Base», «E Set» және құрамы жиі ауысатын «Yamato» атты бірнеше топтар құрды. Бұл топтардың бәрі негізінен Йокогама клубтарында өнер көрсетті. Бірақ «Yamato» тобы тарағаннан кейін, жапон музыкасының бағыты халық музыкасына бұрылып, көптеген клубтар бірінен соң бірі жабылды. 1972 жылдың басында Язава музыка дүкендеріне плакаттар іліп, жаңа топқа мүшелер іздеуді бастады. Джонни Окура (қосымша гитара және вокал) және Тошикацу Учиуми (жетекші гитара) атты жаңа мүшелермен бірге «Carol» тобы құрылды. Язава топтың жетекші вокалисі және басисті болды. Топ «Фудзи» телеарнасындағы «Жанды өмір сүр!» телешоуының 1 қазандағы эпизодында өнер көрсеткеннен кейін кең танылды. Сол жылдың 20 желтоқсанында «Carol» тобы Микки Кертистің продюсерлігімен жасалған «Луизиана» атты тұңғыш синглын шығарды. Микки оларды барабаншы Ю Оказакимен таныстырды, ол кейіннен топтың мүшесіне айналды. «Carol» тобының стиліне, әсіресе Ливерпульде болған кездегі «The Beatles» үлкен әсер етті. Мотоцикл шапандары мен помпадор шаш үлгісі, сондай-ақ «Johnny B. Goode» және «You've Really Got a Hold on Me» әндерінің кавер нұсқаларымен бірге ерте рок-н-ролл стиліндегі өнерлері арқасында топ үлкен танымалдылыққа ие болды және жапондық эстрада музыкасына зор ықпал етті. Олардың ең үлкен хиті «Funky Monkey Baby» (1973 жылдың 25 маусымында жарық көрді) жапон рок музыкасының стандартына айналды. 1975 жылы Токиодағы Хибия ашық аспан концерт залында өткен әйгілі соңғы концертінен кейін «Carol» тобы тарады. Соңғы ән «Соңғы мүмкіндік» ойналған кезде, кездейсоқ жарылған фейерверктер сахнаны өртеп жіберді. Бұл оқиға осы дәстүрлі зал тарихындағы ең үлкен «Хибия аңызы» ретінде танылады.
1975-1980: жеке дебют, Қиын кезеңдер және алтын Rush
1975 жылғы мамыр айында Язава CBS Sony компаниясымен келісімшарт жасасқаннан кейін жеке мансабын бастау үшін АҚШ-қа ұшты. Оның алғашқы жеке альбомы «I Love You, OK» Лос-Анджелестегі A&M студиясында жазылып, «The Godfather» саундтрегінің продюсері Том Мак жасаған. Бұл альбомның көп бөлігі жағымсыз пікірлерге ие болды, себебі Язава музыка стилін өзгертті. Осылайша, оның алғашқы жеке концерттік туры «E. YAZAWA Around Japan Part 1» сәтсіз аяқталды, өйткені Язава Нагасакидегі Сасебо қаласындағы, 1500 адамдық алаңды толтыра алмады. Ол «Сасебоны есіңде сақта» деген ұранмен Жапониядағы ең көп сатылатын рок-артист болуге ант берді. Ол «Carol» тобының бұрынғы жетекшісі енді жеке орындаушы екенін көрсету үшін Жапония бойынша гастрольдерді жалғастырды. 1976 жылғы 24 шілдеде ол «The Star in Hibiya» деген атпен Хибия залына қайта оралды, зал толы көрерменмен және жаңа альбомымен. Осы концертте оған «The Sadistics» тобы қолдау көрсетті. Оның «33000 Miles Road Japan» туры 66 концерттен тұрды және ол жапон рогының супержұлдызы ретінде танымал болды. Үшінші альбомы «Open Your Heart» сәттілігінен кейін Язава 1977 жылғы 26 тамызда «Nippon Budokan» сахнасында алғашқы жеке концертін берді, онда 13 000-нан астам адам болды. Концерттің көп бөлігін қамтитын «Super Live Nippon Budokan» концерттік альбомы концерттен үш ай кейін жарық көрді. Бұл альбом жапон рогының ең жақсы концерттік альбомы деп жиі сипатталады. 1978 жыл Язава мансабындағы ең жақсы жылдардың бірі саналды. Оның төртінші альбомы «Goldrush» ғана емес, кейіннен «Rolling Stones Japan» журналының «Барлық уақыттағы 100 ең үздік жапондық рок-альбомы» тізімінде 5-орынға ие болды, сонымен қатар «Oricon» чарттарында 1-орынға шықты. Бірақ оның «Nari Agari» (аудармасы – «Жаңадан бастаушы») автобиографиясы, бейне ойын дизайнері және жарнама жазушысы Шигесато Итои редакциялаған, миллионнан астам данада сатылды. 28 тамызда ол «Korakuen» стадионында 50 000 көрермен алдында концерт берді. Ол сондай-ақ Жапон үкіметінің ең көп табыс табатын музыканттары тізімінде 1-орынды иеленді, бұл «Энка» патшайымы Хибари Мисораны жеңіп шықты. Келесі жылы ол 96 орында, соның ішінде Нагоя стадионында өнер көрсетті. Ол табысқа жеткенімен, биікке көтеріліп, барлық қалағандарын иеленгеннен кейін «бослық» сезімін басынан өткерді. 1980 жылы Язава «Warner Pioneer» (қазір «Warner Music Japan») компаниясымен келісімшартқа қол қойып, АҚШ-тың батыс жағалауына көшіп кетті. Ол жаңа жерді бағындыру арқылы осы бослықты жеңуге тырысты.
1981-1987: АҚШ-тағы мансабы, The Doobie Brothers тобымен бірге
Язава Лос-Анджелеске көшіп, жаңа альбомын жазу үшін музыканттарды іздестіре бастады. 1981 жылы ол өзінің алғашқы ағылшын тіліндегі альбомын – «Язава» альбомын шығарды. Бұл альбомды Doobie Brothers тобының Бобби ЛаКинд және Little Feat тобының Пол Баррере өндірді. Музыканттар қатарында Джон МакФи, Патрик Симмонс, Кит Кнудсен, Корнелиус Бумпус, Уилли Уикс, Ричард Хейвард, Кенни Градни және Марк Джордан болды. Ол сондай-ақ жапон нарығы үшін «Rising Sun» альбомын шығарды. 1982 жылы ол «Rockin’ My Heart» синглын және екінші ағылшын тіліндегі «YAZAWA It's Just Rock’n’Roll» альбомын шығарды, оны Бобби мен Джон МакФи өндірді. «Rockin’ My Heart» әні Billboard журналының 1983 жылғы 19 ақпандағы санында ұсынылды. Ол сонымен қатар жапон нарығына арналған «P. M.9» альбомын шығарды. Қыркүйек айында ол Джон МакФи, Ричи Зито, Деннис Белфилд, Кит Кнудсен, Марк Джордан және Бобби Лакиндпен бірге «P. M.9 1982 E. YAZAWA» концерттік турын бастады. Бұл турға екі Будокан концерті кірді. Джон мен Кит 1996 жылға дейін Язаваның концерттеріндегі тұрақты музыканттар болды. Келесі бірнеше жыл ішінде Язава жапон тілінде «E» альбомын шығарды (1984), ол Эндрю Голд өндірген алғашқы альбомы болды. 1985 жылы ол Live Aid-те өнер көрсетті, ал «Take It Time» әнінің орындалуы бүкіл әлемге таратылды. Осы кезеңде Язаваның музыкалық стилін американдық достарының ықпалымен AOR деп сипаттауға болады. Ақырғысымен, Warner Pioneer альбомы үшін жарнама жасаған жоқ және басқа да ресурстарды бөлмегендіктен, Язаваның АҚШ-тағы маркетингі жоқ еді. Ол тек Elektra/Asylum арқылы таратты, олар Язаваның музыкасын жарнамалауға міндетті емес еді. Язава мұны түсініп, EMI Music Japan компаниясымен келісімшарт жасасып, туған еліне қайтып келді. 1987 жылы ол ағылшын тіліндегі соңғы альбомын – «Flash in Japan» альбомын тек Америкада шығарды (кейін 1999 жылы Жапонияда да жарық көрді). Сол жылы өткен «Rock’n’Roll Knight 2» туры кезінде бассист Джордж Хокинс Язаваның тобына қосылды және ол 2016 жылға дейін Язавамен бірге ойнады.
1988-1999 жылдар: БАҚ-та жарияланғаны
1988 жылы Язаваның EMI лейблында шыққан «Kyohansha» (аударма: «Қатысушы») атты алғашқы альбомы жарық көрді. Бұл альбом Лондонда Jaz Lochrie, Alan Murphy, Micky Moody және Jimmy Copley сияқты Ұлыбритания музыканттарының қатысуымен жазылды. Ол осы жылы 76 концертке қатысты, соңғысы Токио Домында өтті. Келесі жылы ол онда тағы екі концерт өткізді. 1990 жылғы турнеде «Rock’n’Roll Army» тобының клавишшісі Гай Эллисон қосылды. Ол әлі де топтың құрамында. 1991 жылы шыққан «Don't Wanna Stop» альбомы оған жаңа сынға ұшырады. Альбомның жартысы продюсер Джордж Макфарлейнмен Лондонда, ал екінші жартысы Эндрю Голдпен Лос-Анджелесте жазылды. 1992 жылы ол Suntory компаниясының жаңа консервіленген кофе өнімі «Boss» жарнамасында пайда бола бастады. Бұл жарнама өте таң қалдырды, себебі ол рок музыкасының харизмасына қайшы келіп, бақытсыз жұмысшы рөлін ойнады. Осы кезеңде Язава БАҚ-та жиі пайда болды. 1994 жылы ол «Ari Yo Saraba» (аударма: «Қош, құмырсқалар») драмасында орта мектептің биология пәнінің мұғалімі рөлінде ойнады. Ол осы драмада ашылу және жабылу тақырыптарын орындады. 1995 жылы, жеке карьерасын бастағанына 20 жыл толуына орай, Язава «Just Tonight» атты концерттік тур өткізді, оған бірнеше стадион мен күмбез концерттері (Йокохама стадионы, Ханкью Нисиномия стадионы, Фукуока күмбезі) кірді. Бұл концерттің музыкалық тобы (John McFee, Bruce Gowdy, George Hawkins, Keith Knudsen, Guy Allison) Язаваның ең жақсы концерттерінің бірі деп есептеледі. 1996 жылы ол өзінің жаңа альбомын жанкүйерлерінің алдында тікелей жазды. «Open Recording Gig» атты бұл шара VHS және DVD форматында, сонымен қатар жазылған «Maria» альбомымен бірге шығарылды. 1997 жылы ол Род Стюарт, Джон Бон Джови, Чака Кан және Роберт Палмермен бірге Уэмбли стадионында өткен «Songs and Visions» рок фестиваліне арнайы қонақ ретінде және Азия өкілі ретінде шақырылды. Ол «Don't Be Cruel» әнін жеке орындады, ал «Heartbreak Hotel» және «Hey Jude» әндерін басқа музыканттармен бірге шырқады. 1998 жылы Язава Австралиядағы ірі құрылыс жобасына байланысты шамамен 3,5 миллиард иен (шамамен 35 миллион АҚШ доллары) алаяқтыққа ұшырады. Ол қарызын өтеуге бірнеше жыл жұмсады. Сондай-ақ ол «Ojuken» (аударма: «Кіру емтиханы») фильмінде корпорацияға тиесілі марафоншы рөлінде ойнады. 1999 жылдың 15 қыркүйегінде, 50 жылдық мерейтойынан кейін, ол «Tonight the Night!» атты мерейтойлық концерт өткізді. «Нари Агари» кітабында берген уәдесін орындап, 70 000 адам сыйымдылығы бар Йокогама халықаралық стадионында өнер көрсетті. Көптеген адамдар бұл концертті оның мансабындағы ең жақсы өнерлеуі және жапон рок музыкасы тарихындағы ең жақсы концерттердің бірі деп санайды.
2000-2012: Музыкалық сын-қатерлер кезеңі
1999 және 2000 жылдары Язава АҚШ-та жылына 3 концерт өткізді. Бұл Жапониядан тыс жерде өткен жалғыз гастрольдік тур. 2002 жылы, өзінің дебютіне 30 жыл толғанда, Язава бірнеше жаңа сынақтар жасады. Біріншіден, ол 22 қалада «Voice» атты алғашқы акустикалық турне өткізді, қатар нормативтік рок стиліндегі концерттік турнелерді де ұйымдастырды. Екіншіден, ол «The Day» атты арнайы концертімен Токио стадионында алғаш рет өнер көрсетті. 2003 жылы Токио Дисней Сиінде парад өтіп жатқанда, ешбір хабарламасыз «When You Wish Upon a Star» әнін орындады. Осы жылы Язава алғаш рет отандық рок фестивалінде де өнер көрсетті. Осы жылғы турнесінде ол «рок пен классикалық музыканың бірігуі» концепциясымен Чехия Ұлттық симфониялық оркестрін шақырып, «Рок опера» концертін өткізді. 2005 жылдың желтоқсанында Язава 1975 жылы «Carol» рок-тобы тарағаннан кейін, жеке әртіс ретінде 30 жылдығын тойлау аясында «тамырларға оралу» бағытында «тірі үйлерде» (жанды музыка клубтарын аталғандағы жапон тіліндегі ағылшын тіліндегі сөз) сатылып кеткен Жапония турнесін ұйымдастырды. «Ei chan» жанкүйерлерін сол жылғы «Whiskey Coke» хитімен (және кароке кітапханасының тұрақты өкілі) және 2005 жылғы «Only One» альбомынан әндермен қуантты. 2006 жылғы турне «Рок операның» жалғасы болды, оны «New Standard Rock Opera 2» деп атады. Бұл турде Чехия Ұлттық симфониялық оркестрімен бірге ол әндердің оркестрлік нұсқаларын, соның ішінде өзінің танымал «Tokyo» балладасының эпикалық нұсқасын орындады. Ол сондай-ақ Blue Note Tokyo дәстүрлі джаз клубында әндердің джаздық нұсқаларын орындады. 2007 жылдың 16 желтоқсанында Язава алғаш рет Nippon Budokan-да 100-ші концертін өткізді. Бұл күні ол алғашқы Budokan концертінде киген киімін киді. Сонымен қатар, ол алғашқы Budokan концертінің басында орындалғандай, «Come on Baby» әнімен ашты. Джон МакФи, Джордж Хокинс және Гай Эллисон осы тарихи концертке арнайы қонақ ретінде қатысты. 2009 жылдың 19 қыркүйегінде, 60 жасқа толған күнінен 5 күн өткен соң, ол 20 жылдан кейін алғаш рет Токио Домында концерт берді. Киосуке Химуро, Хирото Комото және Масатоши Масима арнайы қонақтар ретінде Язавамен бірге «Kuroku Nuritsubuse» (аудармасы: «Қарамен толтыр») әнін орындады. Ал 2012 жылдың 1 қыркүйегінде ол дебютінің 40 жылдығын тойлау үшін Йокогама халықаралық стадионында (қазіргі Nissan стадионы) «Blue Sky» атты концерт өткізді. Бұл концертте «Carol» тобының бұрынғы гитарисі Тошикацу Учиуми қонақ ретінде «Funky Monkey Baby» және олардың «Louisiana» дебюттік синглы сияқты «Carol» тобының бірнеше хиттерін орындады.
2013-2021: бірнеше Купол концерттерін өткізу және коронавирус пандемиясы
2013 жылдан 2016 жылға дейін Язава жыл сайынғы концерттік турнелерінің санын азайтты. Ол концерттерін Токио, Осака, Фукуока, Нагоя сияқты ірі қалаларда өткізді. Осы азайттудың орнына, ол жас музыканттармен бірге "Z's" тобын құрып, Миядзаки, Шидзуока, Акита және басқа да провинциялық қалаларда концерттер берді. 2013 жылғы Рождествода ол Токиодағы Grand Hyatt-та "Dreamer" атты кешкі шоуды бастады. Бұл шоу 2014, 2016 және 2019 жылдары Рождество маусымында өтті. 2016 жылғы Рождество күнінің нұсқасы келесі жылы Blu-ray және DVD форматында жарық көрді. 2015 жылдың 5 қыркүйегінде оның 5-ші Токио Домындағы "Rock in Dome" концерті өтті. Домы 50 мыңнан астам көрерменмен толы болды. Осы концерт үшін ол Калифорния аймағында мотоциклмен жүрген видеоны түсірді. 2017 жылы ол кең ауқымды концерттік турнесін, "Traveling Bus 2017" турнесін қайта бастады. Бұл турне 1977 жылғы "Traveling Bus" концерттік турнесінің атауынан алынған, соның ішінде алғашқы Будокан концерті де бар. Бұл турнеге Джефф Дагмор, Джефф Колман, Гай Эллисон және Снейк Дэвис кірді. 2018 жылы оның жасы 69-ға толуына байланысты (жапон тілінде 69 саны "рок" деп оқылады), ол 5 қалада "Stay Rock" атты турне өткізді, оның ішінде Kyocera Dome Osaka-дағы алғашқы концерті де болды. Турне 2018 жылдың 15 қыркүйегінде Токио Домында аяқталды. Бұл концерт теледидардан тікелей эфирде көрсетілді. 2019 жылғы "Rock Must Go On" турнесіндегі екі концерт Язаваның тамағы ауырғандықтан тоқтатылды. Бұл оның концертін тоқтатуының алғашқы жағдайы еді. Ол Сэндай қаласында сәтті концерт берді, ал турне Осака Жо Холл залында аяқталды. Ол 2020 жылы осы турнеге қосымша концерттер жоспарлаған, бірақ коронавирус пандемиясы салдарынан олар жойылды. Пандемия кезінде ол стриминг сервисі арқылы үш жарияланбаған концерттік жазбаны таратты. Язава 2021 жылдың күзінде сахнаға оралды. "I'm Back!! Rock is Unstoppable" атты турнесінде ол 23 қалада 31 концерт өткізді, оның ішінде 4 концерті Ниппон Будокан аренасында болды.
2022-қазіргі уақыт: Жарты ғасырлық мерейтойы, "Рок патшасы"
2022 жылы, дебютіне жарты ғасыр толғанда, Язава қызметін жалғастыруда. Шілде айында Язаваның өзі ұйымдастырған рок фестивалі өтті. Ал 27 тамызда ол «Менің жолым» атты 50 жылдық мерекелік стадион және күмбез турнесін Жапония Ұлттық стадионынан бастады. NHK телеарнасы осы концертке дайындық репетициясын тікелей эфирде көрсетіп, оны «Рок патшасы» деп атады. Бұл осы аренада көрермендермен өткен алғашқы концерт болды (2020 жылы «Араши» идол тобы көрермендерсіз концертті жазды). Тур 17 қыркүйекте Фукуока күмбезінде, 24 қыркүйекте Осакадағы Киосера күмбезінде жалғасады.