Ұялы телефондар үшін цифрлық теледидар стандарты

Кіріспе

DVB-H (қолда ұсталатын цифрлық бейне хабарларын тарату) – үш таралған мобильді теледидар форматтарының бірі. Бұл мобильді құрылғыларға телерадио хабарларын жеткізудің техникалық ерекшелігі. DVB-H 2004 жылдың қараша айында ETSI стандарты EN 302 304 ретінде ресми түрде қабылданды. DVB-H спецификациясын (EN 302 304) DVB-H ресми веб-сайтынан жүктеуге болады. 2008 жылдың наурызынан бастап DVB-H Еуропалық Одақ тарапынан «құрлықтағы мобильді телехабар тарату үшін артықшылықты технология» ретінде ресми түрде мақұлданды. Бұл технологияның басты бәсекелестері – Qualcomm MediaFLO жүйесі, 3G ұялы байланыс жүйесіне негізделген MBMS мобильді теледидар стандарты және АҚШ-тағы ATSC M/H форматы. DVB-SH (спутниктен қолға ұсталатын құрылғыларға) қазіргі кезде және DVB-NGH (келесі буын қолға ұсталатын құрылғыларға) болашақта DVB-H-тің мүмкін болатын жетілдірулері болып табылады, олар спектрлік тиімділікті арттырып, модуляцияның икемділігін жақсартады. DVB-H коммерциялық тұрғыдан сәтсіздікке ұшырады және қазір хабар тарату тоқтатылды. Украина – 2019 жылы DVB-T2 жүйесіне көшуді бастаған DVB-H жүйесімен бүкіл ел бойынша хабар таратуды жүзеге асырған соңғы ел.

DVB-IPDC

DVB IPDC (DVB IP Datacasting) – Интернет-протоколы негізінде мобильді теледидар қызметтерін таратуға арналған ережелер жиынтығы. DVB IPDC – бастапқыда DVB-H физикалық қабатымен қолдану үшін жасалған жүйелік қабаттардың спецификациялары, бірақ ол ақырында барлық DVB мобильді теледидар жүйелері үшін, соның ішінде DVB-SH, және кез келген басқа IP-қолайлы жүйе үшін жоғары қабат ретінде қолданылады. Қысқасы, мобильді теледидарға қатысты бұл спецификациялар не таратылатынын, қалай таратылатынын, қалай сипатталатынын және қалай қорғалатынын анықтайды. Олар жүйелік архитектураны, қолдану сценарийларын, DVB PSI/SI сигнализациясын, электрондық бағдарламалар нұсқаулығын (ESG), мазмұн жеткізу протоколдарын (CDP) және қызметтерді сатып алу және қорғау (SPP) мәселелерін қамтиды. Бұл спецификациялардың көп бөлігі ресми ETSI стандарттары ретінде жарияланды. DVB IPDC спецификацияларының толық жиынтығы dvb h. org сайтында қолжетімді.

DVB-NGH

2007 жылы DVB H-ге потенциалды DVB H2 мұрагерін зерттеу үшін зерттеу миссиясы құрылды, бірақ жоба кейін тоқтатылды. 2009 жылдың қарашасында DVB тобы жаңа жүйе (DVB NGH – Next Generation Handheld) үшін «технологияларға шақыру» жариялады, бұл мобильді құрылғыларға арналған цифрлық хабар тарату үшін DVB H стандартын жаңарту және алмастыру мақсатын көздеді. Үсыныстарды қабылдау 2010 жылдың ақпанында аяқталуы, жаңа ETSI стандарты 2013 жылы жариялануы және алғашқы DVB NGH құрылғылары 2015 жылдан бастап қолданысқа енгізілуі жоспарланды. Италияда 3 Italia және Reti Radiotelevisive Digitali 2006 жылдың мамырында бүкіл ел бойынша қызмет көрсетуді бастады (қолданылған технология), ал Telecom Italia Mobile (TIM) және Mediaset – 2006 жылдың маусымында, Vodafone – 2006 жылдың желтоқсанында. DVB OSF осы елде қабылданған қауіпсіздік стандарты болды. 2008 жылдың маусымынан бастап 3 Italia барлық пайдаланушылар үшін Dvb h-дағы кейбір арналарды тегін қылып берді. Сингапурда M1, StarHub, Singtel және Mediacorp компаниялары Пекин Олимпиадасына арналған OMA BCAST SmartCard профилін қолдана отырып, бүкіл ел бойынша DVB H пилоттық жобасын іске қосты. Филиппинде SMART компаниясы MyTV деп аталатын мобильді теледидар қызметін іске қосты. Бұл қызмет тек Nokia N92 және N77 ұялы телефондарында қолжетімді болды, себебі ағымдағы жүйе басқа қауіпсіздік технологияларымен, мысалы, барлық басқа телефон өндірушілері қолдайтын DVB OSF-пен үйлесімсіз болды. Алайда, OMA SmartCard Profile-ге көшу кезінде ол әлі басқа ұялы телефон үлгілерінде қолжетімді емес. Бұл көшу 2008 жылдың соңына дейін күтілмейді. АҚШ-та Crown Castle компаниясы 2006 жылы Modeo деп аталатын компания арқылы DVB H ұсынысын ұсынды. Бастапқыда ол Нью-Йоркте ұсынылды, бірақ 2007 жылы тоқтатылды. Modeo компаниясы MediaFLO компаниясымен бәсекелесуге тырысты, ол Mobile TV компаниясы және Qualcomm жасаған Mobile TV стандарты еді. 2006 жылдың сәуірінде NAB сауда көрмесінде SES Americom, Aloha Partners және Reti Radiotelevisive Digitali екінші қызметті іске қосатынын жариялады. Hiwire Mobile Television деп аталатын бұл қызмет 2006 жылдың төртінші тоқсанында Лас-Вегаста сынақтарды бастады. Hiwire компаниясы елдің көп бөлігін қамтитын 700 МГц жиілігінде екі 6 МГц арнасына ие болды. Албанияда DigitAlb және GrassValley 2006 жылдың 20 желтоқсанында қызметті 2008 жылдың соңына дейін тегін қолжетімділікпен іске қосты. 2007 жылдың тамызында пакетте 16 арна болды, олар аумақтың 65%-ын қамтиды. Вьетнамда VTC 2006 жылдың 21 желтоқсанында бүкіл ел бойынша қызмет көрсетуді бастады. Филиппиндегі Smart-қа ұқсас мәселе, жүйе қызметтің дамуын шектеген Nokia телефондарын ғана қолдады. O2 Ireland 2007 жылдың наурыз айында Дублиннің үлкен аймағын қамтитын 1,2 кВт қуаты бар бір жоғары орналасқан бергішпен сынақ жүргізді. Франция, Испания және Оңтүстік Африка елдерінде қызметті 2008 немесе 2009 жылы іске қосу жоспарланған, алайда UHF жиіліктерінің қолжетімсіздігі қызметтің басталуын кейінге жылдырды. Австрияда DVB H 2008 жылғы УЕФА чемпионатының басталуынан бастап Media Broad және мобильді операторлар 3 және Orange-тың бірлескен күш-жігерінің нәтижесінде қолжетімді болды. Қызмет 2010 жылдың соңында тоқтатылды. Мароккода бұл қызмет 2008 жылдың мамыр айында іске қосылды. Швейцарияда DVB H 2008 жылғы УЕФА чемпионатының басталуынан бастап Swisscom-ның арқасында қолжетімді болды. Германияда DVB H-ның болашағы әлі белгісіз, себебі лицензия мәселесі және бизнес-модель туралы ашық сұрақтар бар, әсіресе операторлардың қандай рөл атқаратыны және оларға мұндай рөл қажеттілігі бар ма. Қытайда үкімет екі компанияға лицензия берді: Шанхай медиа тобы және Қытай орталық теледидары. Қазіргі уақытта сынақтар жүргізілуде, қызметтің 2008 жылғы Пекин Олимпиадасына дейін іске қосылуы күтілді. Алайда, бұл елде Қытай мультимедиялық мобильді телеарнасы (CMMB) 2008 жылы ең көп таралған стандарт болып табылады. Малайзияда U Mobile, төртінші телекоммуникациялық оператор және елдің ең жаңа 3G қызмет көрсетушісі DVB H технологиясына негізделген мобильді теледидар тарату қызметінің 2007 жылдың соңына дейін коммерциялық қолжетімділігін жариялады. Қызметтің атауы «Мобильді тікелей эфир» болды. Кенияда DVB H қызметі бар, ол DStv Mobile, оны Оңтүстік Африка компаниясы Digital Mobile TV Найробиде іске қосты. Тұтынушылар DStv телеарнасының 10 арнасын ұялы телефондары арқылы айына 1000 сомға алады. Бұл арналар арасында SuperSport Update, SuperSport 2, SuperSport 3, CNN International, Big Brother Africa және Africa Magic телеарналары бар. Иранда DVB H қызметі 2008 жылдың наурызында Тегеранда басталды. Бұл қызмет ұялы телефонға он телеарна мен төрт радиоарнаны жеткізеді. Эстонияда DVB H қызметі 2008 жылдың сәуірінде Levira және EMT-мен сынақ кезеңін бастады, ол 15 телеарнаны ұсынады. Сынақ кезеңі 2009 жылдың қарашасында аяқталды, қызмет коммерциялық пайдалануға енгізілген жоқ. Оңтүстік Африкада Multichoice DVB H қызметінің қоғамдық нұсқасын, DSTV Mobile-ды 2010 жылдың 1 желтоқсанында іске қосты. 2018 жылдың қыркүйегінде MultiChoice өздерінің DStv Mobile қызметі 2018 жылдың 31 қазанында тоқтатылатынын хабарлады. Нидерландта KPN 2008 жылдың 29 мамырында DVB H қызметін іске қосты. Қызмет 10 арнаны ұсынады, оның ішінде қызмет үшін арнайы жасалған 1 арна және 9 конверттелген реттелі хабар тарату арналары бар. 2011 жылдың 30 наурызында KPN стандартты қолдайтын жаңа ұялы телефондардың жетіспеуіне байланысты 2011 жылдың 1 маусымында DVB H қызметін тоқтату туралы хабарлады, бұл пайдаланушылар санын азайтты. KPN мобильді бейнеге сенімді, бірақ мобильді интернет байланысын пайдаланып сұраныс бойынша бейне түрінде. Ямайкада DVB H қызметі 2010 жылы телекоммуникациялық провайдер LIME-мен елдің астанасы Кингстон және оның метрополиялық аймағында іске қосылды. Қызметке жақсартулар енгізілді және ол екінші қала Монтего-Бейде қолжетімді болды.

In 2007 a study mission was formed to investigate the options for a potential DVB H2 successor to DVB H, but the project was later shelved. In November 2009, the DVB group made a 'call for technologies' for a new system (DVB NGH Next Generation Handheld) to update and replace the DVB H standard for digital broadcasting to mobile devices. The schedule was for submissions to be closed in February 2010, the new ETSI standard published in 2013, and rollout of the first DVB NGH devices from 2015. In Italy, 3 Italia and Reti Radiotelevisive Digitali launched nationwide services in May 2006 (technology used), both Telecom Italia Mobile (TIM) and Mediaset in June 2006, Vodafone in December 2006. DVB OSF was the adopted security standard in this country. Since June 2008, 3 Italia has made some channels free on Dvb h for all the users. In Singapore, M1, StarHub, Singtel and Mediacorp launches for Beijing Olympics a nationwide DVB H pilot adopting OMA BCAST SmartCard profile. In the Philippines, SMART had launched its Mobile TV services, called MyTV. It is only available on the Nokia N92 and N77 mobile phone due to incompatibility of the current system with other security technologies such as DVB OSF, the one supported by all other handset manufacturers. However, with transition to OMA SmartCard Profile, it is yet to be available on other mobile phones models. This transition is not foreseen by end of 2008. In the United States, Crown Castle had rolled out a DVB H offering through a company they created called Modeo in 2006. It was initially offered in New York, but it was eventually terminated in 2007. Modeo was attempting to compete head to head with MediaFLO; which is both a Mobile TV company and Mobile TV Standard created by Qualcomm. At the NAB trade show in April 2006, a second service launch was announced by SES Americom, Aloha Partners and Reti Radiotelevisive Digitali. Titled Hiwire Mobile Television, the service is set to begin trials in Las Vegas in Q4 2006. Hiwire owns two 6 MHz channels of spectrum at 700 MHz covering most of the country. In Albania, DigitAlb and GrassValley launched the service on December 20, 2006, with free access up to the end of 2008. The package consists of 16 channels and covers 65% of the territory as of August 2007. In Vietnam, VTC launched nationwide service on 21 December 2006. Similar issue to Smart in Philippines, the system was supporting only few Nokia handsets that limited the take off of the service. O2 Ireland commenced a trial in March 2007 with a single high site 1.2 kW transmitter at Three Rock covering the greater Dublin area. In France, Spain and South Africa nationwide service launch is planned for 2008 or 2009, However, the unavailability of the UHF frequencies keeps on delaying services launches. In Austria DVB H is available since the start of UEFA Euro 2008 as result of a joint effort between Media Broad and the mobile operators 3 and Orange. The service was switched off at the end of 2010. In Morocco, the service has been launched in May 2008. In Switzerland DVB H is available since the start of UEFA Euro 2008 thanks to Swisscom. In Germany the future of DVB H is still unknown due to continuous issues with the license and open questions about the business model, in particular which role operators play in it and if they are willing to do so. In China, two companies have been issued licenses by the government, Shanghai Media Group and China Central Television. Trials are currently underway, services were expected to be launched before the 2008 Beijing Olympics. However, in this country, China Multimedia Mobile Broadcasting (CMMB) is the standard the most deployed in 2008. In Malaysia, U Mobile, the fourth telecom operator and the country's newest 3G service provider announced commercial availability of a mobile broadcast TV service based on DVB H technology before the end of 2007. The service will be called Mobile LiveTV. Kenya has a DVB H service, DStv Mobile, which was launched in Nairobi by South African company Digital Mobile TV. Consumers will receive a package of ten DStv channels through their mobile phones at a cost of Sh1,000 per month. The channels will include SuperSport Update, SuperSport 2, SuperSport 3, CNN International, Big Brother Africa and Africa Magic. In Iran, DVB H services began in Tehran in March 2008. The service brings ten television and four radio channels to mobile phones. In Estonia, DVB H service started testing phase in April 2008 with Levira and EMT, offering up to 15 TV stations. Testing period ended in November 2009; the service never went into commercial use. In South Africa Multichoice launched the public version of its DVB H service, called DSTV Mobile on 1 December 2010. During September 2018, MultiChoice announced that its DStv Mobile service will end on 31 October 2018. In the Netherlands, KPN launched a DVB H service on 29 May 2008. The service offers 10 channels, 1 channel specially made for the service and 9 channels which are converted regular broadcasts. On 30 March 2011, KPN announced it was terminating the DVB H service on 1 June 2011 because of a lack of new mobiles supporting the standard which resulted in fewer users. KPN still believes in mobile video, but in the form of video on demand using mobile internet connections. In Jamaica, DVB H service was launched by telecoms provider LIME in 2010 in the capital city Kingston and its Metropolitan Area. Further upgrades were made and the service was made available in the second city, Montego Bay.

Қабылдамау

2012 жылдың сәуірінде NAB көрмесінде Еуропаның DVB жобалық кеңсесінің өкілі Питер Сиберт DVB-H сәттілікке жетпегенінің себебі құрылғылардың аз болуы және негізінен контент өндірушілердің оларды қаржыландыруға дайын болмауы екенін айтты. АҚШ-тағы MediaFLO сияқты бәсекелес технологиялар да сәттілікке қол жеткізе алмады, 2010 жылдың желтоқсанында жаңа сату тоқтатылып, бөлінген спектр AT&T компаниясына сатылды. Бұл бірінші буынның хабар тарату протоколдары спектрді тиімді пайдаланбайды, бірақ мобильді теледидар үшін бизнес-модельдің болмауы басты мәселе болып көрінеді. Көптеген адамдар осы қызмет үшін төлеуге құштар емес. Тіпті тегін мобильді теледидар сигналы болған жағдайда да күнделікті пайдалану көбінесе бірнеше минутты құрады. Голландиялық KPN компаниясы осыған мысал. KPN қабылдағыш құрылғылардың жетіспеуін атап көрсетті, бірақ KPN қызметі бастапқыда тегін болған кезде де, DVB-H қабылдағышы бар телефондардың тәуліктік орташа пайдалануы 9 минутты ғана құрады. (Теледидар көруге әдетте күніне 2-3 сағат жұмсалады.) 4G/LTE көптеген смартфондарда стандартқа айналып, көптеген елдерде қолданысқа енгендіктен, ол көптеген адамдар үшін қажетті мобильді теледидар мүмкіндігін қамтамасыз ете алады. 4G/LTE тиімді көптеп тарату (мультикаст) мүмкіндігіне ие, бұл радио хабар тарату сияқты қолдануда спектрдің тиімділігін жаңа (мысалы, DVB-T2/T2Lite) хабар тарату протоколдарымен салыстырғанда екі есеге дейін арттыруға мүмкіндік береді.