Кіріспе

Ән айту дауысын синтездеу бағдарламалық қамтамасыз ету

Vocaloid (ボーカロイド) – ән айту дауысын синтездеуге арналған бағдарламалық өнім. Оның сигналды өңдеу бөлігі Yamaha Corporation және Барселонадағы Universitat Pompeu Fabra-дағы Музыкалық Технологиялар тобы арасындағы бірлескен зерттеу жобасы аясында жасалды. Бағдарламалық жасақтама 2004 жылы шығарылған «Vocaloid» коммерциялық өніміне айналды. Бұл бағдарлама пайдаланушыларға ән мәтіні мен әуенін енгізу арқылы «ән айтуды», ал қажетті сөздердің сценарийін жазу арқылы «сөйлеуді» синтездеуге мүмкіндік береді. Ол дауыс актерлері мен әншілердің арнайы жазылған дауыстарын қолданатын синтездеу технологиясын пайдаланады. Ән жасау үшін пайдаланушы әуен мен мәтінді енгізуі керек. Әуенді енгізу үшін пианино ролі түріндегі интерфейс қолданылады, ал әр нотаға ән мәтінін енгізуге болады. Бағдарлама дауыстың айтылуын өзгертуге, вибрато сияқты эффектілер қосуға, сондай-ақ дауыстың динамикасы мен тембрін өзгертуге мүмкіндік береді. Vocaloid синтезатор технологиясымен жұмыс істеу үшін әртүрлі дауыс банктері шығарылды. Олардың әрқайсысы нақты әншінің орнын басатын «қораптағы әнші» ретінде сатылады. Сондықтан олар moe антропоморфизмімен шығарылады. Бұл аватарлар да Vocaloid деп аталады және көбінесе виртуалды айдолдар ретінде таныстырылады; кейбіреулері тікелей концерттерде сахнадағы проекция ретінде өнер көрсеткен. Бағдарлама алғашқыда Zero G компаниясының Leon, Lola және Miriam, сондай-ақ Yamaha жасаған және Crypton Future Media сатқан Meiko және Kaito сияқты ағылшын және япон тілдерінде қол жетімді болды. Vocaloid 3, Vocaloid Bruno, Clara және Maika үшін испан тілін, Luo Tianyi, Yuezheng Ling, Xin Hua және Yanhe үшін қытай тілін, ал SeeU үшін корей тілін қосты. Бұл бағдарлама кәсіби музыканттардың да, компьютерлік музыкамен әуесқойлықпен айналысатындардың да назарына арналған. Toy's Factory компаниясының Livetune және Sony Music Entertainment Japan компаниясының Supercell сияқты жапондық музыкалық топтары Vocaloid-ті вокал ретінде пайдаланған әндерін шығарды. Жапондық Exit Tunes of Quake Inc. лейблі де Vocaloid-тің қатысуымен жинақ альбомдар шығарды.

Технология

Vocaloid-тің ән синтезі [ja] технологиясы жиілік доменіндегі конкатенативтік синтез ретінде жіктеледі, ол адам дауысынан алынған ән фрагменттерін уақыт-жиілік көрсетілімі түрінде тіркеп, өңдейді. Vocaloid жүйесі вибрато сияқты дауыстық өрнектерді ноталық мәліметтерге қосу арқылы нақты дауыстарды жасай алады. 2004 жылы Vocaloid-тің тұңғыш нұсқасы шыққанда, бұл синтез технологиясы бастапқыда "Frequency domain Singing Articulation Splicing and Shaping" (周波数ドメイン歌唱アーティキュレーション接続法) деп аталған, бірақ 2007 жылы Vocaloid 2 нұсқасы жарық көргеннен кейін бұл атау қолданыстан шықты. "Ән артикуляциясы" – ән айтуға қажетті вибрато және дауыстық фрагменттер сияқты "дауыстық көркемдемелер" ретінде түсіндіріледі. Vocaloid және Vocaloid 2 синтездік қозғалтқыштары мәтінді оқып беру үшін емес, ән айту үшін жасалған, алайда Vocaloid flex және Voiceroid сияқты бағдарламалық құралдар осы мақсатта әзірленген. Олар қалың дауыс немесе айғай-шу сияқты ән айту кезіндегі дауыстық өрнектерді табиғи түрде қайталай алмайды.

Жүйелік архитектура

Vocaloid 2 жүйесінің негізгі бөліктері – Score Editor (Vocaloid 2 Editor), Singer Library және Synthesis Engine. Синтездік қозғалтқыш Score Editor-дан ноталық ақпаратты қабылдайды, Singer Library-ден сәйкес үлгілерді таңдайды және оларды тіркестіре отырып, синтезделген дауыстарды шығарады. Жапон тілі үшін әр биіктікте 500 дифон қажет болса, ағылшын тілі үшін 2500 дифон қажет. Бұл жүйе бастапқыда "Daisy Bell" әніне сілтеме жасай отырып, "Daisy" деген атпен жасалған, бірақ авторлық құқық мәселелеріне байланысты бұл ат "Vocaloid" пайдасына өзгертілді.

2 - дауысты

Vocaloid 2 2007 жылы жарияланды. Алғашқы қозғалтқыштан өзгеше, Vocaloid 2 нәтижелерін адам дауысын талдаудың орнына дауыстық үлгілерге негіздеді. Синтез қозғалтқышы мен пайдаланушы интерфейсі толығымен жаңартылды, ал жапондық Vocaloid-тер жапон тіліндегі интерфейске ие болды.

4 - дауысты

2014 жылдың қазан айында Vocaloid 4 қозғалтқышы үшін расталған алғашқы өнім – ағылшын тіліндегі Ruby болды, оның шығарылуы жаңа қозғалтқышта шығу үшін кейінге шегерілді. 2015 жылы бірнеше Vocaloid-тің V4 нұсқалары жарық көрді. Содан кейін Vocaloid 5 қозғалтқышы жарияланды.

5 - дауысты

Vocaloid 5 2018 жылдың 12 шілдесінде жаңартылған интерфейс пен маңызды жақсартулар жасалған қозғалтқышпен шығарылды. Өнім тек жиынтық ретінде қолжетімді; стандартты нұсқасында төрт дауыс, ал премиум нұсқасында сегіз дауыс бар. Vocaloid 2-ден бастап, дауыстармен бірге Vocaloid қозғалтқышы сатылатын алғашқы рет осы, себебі Vocaloid 3-тен бастап олар жеке сатылатын болды.

Вокалоид 6

Vocaloid 6 2022 жылдың 13 қазанында шығарылды, ол Vocaloid 3 және одан кейінгі нұсқалардан бұрынғы дауыстарды қолдайды, сондай-ақ Vocaloid:AI деп аталатын жаңа Vocaloid дауыстарының желісін өз қозғалтқышында ұсынады. Өнім тек жиынтық ретінде сатылады, ал стандартты нұсқаға Vocaloid 5-ке кіретін 4 дауыс пен Vocaloid:AI желісінен 4 жаңа дауыс кіреді. Vocaloid 6-дың AI дауыстық банктері ағылшын және жапон тілдерін бастапқыда қолдайды, бірақ Yamaha қытай тілін қосуды жоспарлап отырғанын хабарлады. Сондай-ақ, Vocaloid 6 пайдаланушыға өзінің ән айту аудиосын импорттап, Vocaloid:AI-ге оны өзінің дауысымен қайта жасай білуге мүмкіндік беретін мүмкіндікті қамтиды.

Жабдық

Vocaloid енді Vocaloid Board деп аталатын аппараттық нұсқаға көшеді. Бұл "VY1" дауысын қолданатын (eVY1 нұсқасы деп аталады) LSI дыбыс генераторы, оны мобильді құрылғыларда пайдалануға болады. Бағдарламалық Vocaloid нұсқасынан өзгеше, ол нақты уақыт режимінде жұмыс істейді. eVocaloid чипі орнатылған құрылғылардың бірі – Pocket Miku. Бұл Vocaloid дауыстары жүктелген кейтар.

Жарнамалық іс-шаралар

Vocaloid-тердің ең ірі жарнамалық шарасы – «Voc@loid M@ster» (Vom@s) конвенциясы жылына төрт рет Токиода немесе жақын орналасқан Канагава префектурасында өтеді. Бұл шара Vocaloid өнері мен музыкасын жасауға қатысқан продюсерлер мен суретшілерді біріктіріп, олар өз жұмыстарын басқаларға сатуға мүмкіндік береді. Алғашқы шара 2007 жылы 48 топ немесе «шеңбер» қатысымен өткізілді, оларға өз тауарларын сату үшін стенд ашуға рұқсат берілді. Шара тез арада танымал болды және 14-ші шарада 500-ге жуық топ стендтарға ие болды. Сонымен қатар, бағдарламалық жасақтаманы жасаумен айналысатын жапондық компаниялар да шараларда стендтар ұйымдастырады. Vocaloid-ке қатысты алғашқы концерт 2004 жылы Ресейде Vocaloid Miriam тобының қатысуымен өтті. Vocaloid-тер NAMM шоуы және Musikmesse жәрмеңкесі сияқты шараларда да жарнамаланды. Шындығында, Zero G-дің NAMM сауда көрмесіндегі Lola мен Leon жарнамасы кейіннен PowerFX-ті Vocaloid бағдарламасымен таныстырды. Sonika-ның қытай тіліндегі нұсқасы Fancy Frontier Develop Animation Festival-де, сондай-ақ стикерлер мен плакаттармен жарнамалық нұсқаларымен бірге шығарылды. Sanrio Comiket 78-де әлі шығарылмаған Vocaloid-тің даусын көрсететін стенд ұйымдастырды. AH Software Sanrio компаниясымен бірлесіп стенд ұйымдастырды және бұл шара Hello Kitty ойынын және AH Software-тің жаңа Vocaloid-ін жарнамалау үшін пайдаланылды. Nico Nico Douga Daikaikai 2010 Summer: Egao no Chikara шарасында Internet Co., Ltd. танымал балалар кейіпкері Gachapin-ге негізделген ең соңғы Vocaloid «Gachapoid»-ты жариялады. Бастапқыда Crypton Future Media президенті Хироюки Ито Хатсуне Мику виртуалды құдай емес, Virtual Studio Technology құралы деп мәлімдеді. Алайда, Хатсуне Мику 2009 жылдың 22 тамызында Сайтама Супер Аренадағы Animelo Summer Live кезінде проекциялық экранда виртуалды құдай сияқты алғашқы «тірі» концертін өткізді. 2009 жылдың 31 тамызында «MikuFes '09 (Жаз)» шарасында оның бейнесі көбінесе мөлдір экранда артқы проекция арқылы көрсетілді. Мику сондай-ақ 2009 жылдың 21 қарашасында Сингапурда өткен Anime Festival Asia кезінде алғашқы шетелдегі концертін өткізді. 2010 жылдың 9 наурызында Микудың «Miku no Hi Kanshasai 39's Giving Day» атты алғашқы жеке концерті Токионың Одайба ауданындағы Zepp Tokyo-да ашылды. Тур 2010 жылдың наурызында Sega компаниясының Hatsune Miku: Project Diva видео ойынын жарнамалау мақсатында өткізілді. Бұл турлардың табысы мен мүмкіндігі Хатсуне Микудың танымалдылығына байланысты және қазірге дейін Crypton – Vocaloid-терінің әлемдік турын ұйымдастырған жалғыз студия. Кейін Crypton Future Media бас директоры Сан-Францискода Сан-Франциско турының бастауында пайда болды, онда 2010 жылдың 18 қыркүйегінде Солтүстік Америкада алғашқы Хатсуне Мику концерті өтті, онда Miku бағдарламалық қамтамасыз етілген әндер орындалды. Концерттің екінші көрсетілімі 2010 жылдың 11 қазанында Сан-Францискодағы Viz кинотеатрында өтті. Концерт Нью-Йорктегі аниме фестивалінде де көрсетілді. Микудың жасалуына жауапты Хироюки Ито және жоспарлаушы-өндіруші Ватару Сасаки 2010 жылдың 8 қазанында фестивальде өткен шараға қатысты. Оның бейнелері бүкіл әлем бойынша жариялануға тиіс. Megpoid және Gackpoid 2010 жылғы King Run Anison Red and White концертіне де қатысты. Бұл шара Megpoid пен Gackpoid-ты үлкен экранда көрсету үшін де сол проектор әдісін қолданды. Олардың концерттегі қатысуы бір реттік шара ретінде ұйымдастырылды және екі Vocaloid-тің де өз дауыс берушілері орындаған әнді орындауы тиіс болды. Келесі концерт 2011 жылдың 9 наурызында Токиода өтеді. Басқа шаралардың ішінде 2011 жылдың 11 қаңтарында өткен Vocarock фестивалі 2011 және 2011 жылдың 12 ақпанында өткен Vocaloid Festa бар. Vocaloid Festa Pixiv компаниясының ресми түрде қолдауымен байқау ұйымдастырды, жеңімпазы 2011 жылдың 29 мамырында Vocafes2-де өз туындысын көрсетті. Солтүстік Америкадағы алғашқы Vocaloid концерті 2011 жылдың 2 шілдесінде Лос-Анджелесте, Anime Expo кезінде Nokia театрында өтті; концерт 2010 жылдың 9 наурызындағы шарамен бірдей болды, бірақ бірнеше жақсартулар мен жаңа әндер қосылды. 2011 жылдың 16 және 17 тамызында Саппоро қаласында тағы бір концерт өтті. Хатсуне Мику сондай-ақ 2011 жылдың 11 қарашасында Сингапурда концерт өткізді. Содан бері жыл сайын Микуның түрлі концерттік сериялары, мысалы, Magical Mirai және Miku Expo сияқты бірнеше концерттері өткізілуде.

Мәдени әсері

Бағдарламалық жасақтама Crypton Future Media-ның Hatsune Miku Vocaloid 2 бағдарламалық жасақтамасын шығарғаннан кейін Жапонияда өте танымал болды және оның табысы жалпы Vocaloid бағдарламалық жасақтамасының танымалдылығына әкелді. Жапондық Niconico видео ортақтастыру сайты бағдарламалық жасақтаманың танылуы мен танымалдығына маңызды рөл атқарды. Hatsune Miku пайдаланушысы мен суретші көп көрінген видеоны жариялады, онда "Hachune Miku", супер деформацияланған Мику, уэльстік пиязды (жапонша Неги) ұстады, ол пиязға ұқсайды және фин әнін "Ievan Polkka" әнін орындады, бұл "Loituma Girl" флэш-анимациясына ұқсас болды. Crypton-ның айтуынша, олар Nico Nico Douga пайдаланушылары бағдарламалық жасақтамамен жасалған әндермен бейнелерді Hatsune Miku-дан бұрын жариялай бастағанын білген, бірақ видео бағдарламалық жасақтаманы мультимедиалық мазмұн құруда қолданудың көптеген мүмкіндіктерін көрсетті, әсіресе доджин мәдениетінде. Бағдарламаның танымалдылығы мен танымалдылығы өскен сайын, Nico Nico Douga бірлескен мазмұн жасау ортасына айналды. Пайдаланушы жазған танымал әндерге суреттер, 2D және 3D анимация және басқа пайдаланушылардың ремикстері жасалды. Басқа авторлар өздерінің аяқталмаған жұмыстарын көрсетіп, идеялар сұрады. Бағдарламалық қамтамасыз ету ән мен өлең арқылы әңгімелер айту үшін де қолданылды және "Evil Story" сериясы өте танымал болды, сондықтан серияның авторы манга, алты кітап және екі театрлық қойылым шығарды. "Cantarella" әніне негізделген тағы бір театрлық қойылым да сахнаға шығады, ол 2011 жылдың 3-7 тамызы аралығында Токиодағы Shibuya Space Zero театрында өтеді. Веб-сайт соншалықты ықпалды болды, студиялар көбінесе Vocaloid өнімдерін жарнамалау мақсатында Nico Nico Douga-да, сондай-ақ YouTube сияқты басқа веб-сайттарда демо-дисктерді орналастырады. Vocaloids-ті насихаттауда Nico Nico Douga-ның маңызды рөлі бағдарламаға қызығушылықты оятты, ал Gakupo-ның талисман дизайны суретшісі Kentaro Miura веб-сайтқа деген сүйіспеншілігінен өз қызметтерін тегін ұсынды. 2009 жылдың қыркүйегінде "Hachune Miku" кейіпкеріне негізделген үш мүсін АҚШ-тың Невада штатындағы Black Rock Desert шөлінен зымыранмен ұшырылды, бірақ ол ғарышқа жетпеді. 2009 жылдың қараша айының соңында Жапондық "Akatsuki" ғарыш зондының теңгерім салмағы ретінде қолданылатын "Hatsune Miku" алюминий тақтасын (8 см х 12 см, 3,1" х 4,7") алу үшін петиция басталды. Бұл жобаны "Hatsune Miku" жанкүйері Sumio Morioka бастады, оны "chodenzi P" деп атайды, және оны Жапонияның ғарыш зерттеу агенттігінің (JAXA) докторы Seiichi Sakamoto қолдады. Петиция сайты жапон тілінде жазылған, ол ағылшын, орыс, қытай және корей тілдеріне аударылды, және 2009 жылдың 22 желтоқсанында тақталарды жасау үшін қажетті 10 000 қол жиналды. 2010 жылдың 21 мамырында сағат 06:58:22 (JST) "Akatsuki" H IIA 202 Flight 17 зымыранымен Жапонияның Танегасима ғарыш орталығынан ұшырылды, оның үстінде Hatsune Miku бейнеленген үш тақта болды. Vocaloid бағдарламалық жасақтамасы Black Rock Shooter кейіпкеріне де үлкен әсер етті, ол Hatsune Miku-ға ұқсайды, бірақ дизайны бойынша оған байланысты емес. Кейіпкер "Black Rock Shooter" әні арқылы танымал болды және көптеген мүсіндер жасалды. Ordet жасаған анимациялық бейне 25 маусымнан 31 тамызға дейін тегін көрсетілді. "Meaw" виртуалды идолдары да Vocaloid мәдениетін мақсат етіп шығарылды. Тайландтық виртуалды идолдар "Meaw Left ver." және "Meaw Right ver." атты екі сингл шығарды, олар жапон тілінде орындалды. 2010 жылдың 31 тамызында Токиода Hatsune Miku-ға арналған бір күндік кафе ашылды. Екінші іс-шара барлық жапондық Vocaloid-тар үшін ұйымдастырылды. "Snow Miku" 2011 жылдың ақпан айында 62-ші Саппоро қар фестивалінің бір бөлігі ретінде де көрсетілді. Жапондық Vocaloid-тар туралы "Vocalo Revolution" телешоуы 2011 жылдың 3 қаңтарында Киото радиоарнасында көрсетіле бастады. Шоу Vocaloid мәдениетін кеңінен қабылдауға бағытталған және "Cul" деп аталатын талисманды ұсынады, сонымен қатар "Cul Project" талисманы. Шоудың алғашқы табысты оқиғасы "Vocalo Revolution" және "Cecil McBee" мектептік сәндік желісі арасындағы бірлескен ынтымақтастық болды. Piapro сонымен қатар танымал сән брендтерімен байқау өткізді, жеңімпаздары олардың Lolita стиліндегі дизайндарын Putumayo компаниясы сату үшін қайта шығарды. Бір радиостанция 1 сағаттық бағдарлама шығарды, онда тек Vocaloid-қа негізделген музыка ғана ойнады. Vocaloid бағдарламалық жасақтамасы UTAU тегін бағдарламасының дамуына үлкен әсер етті. Macne сериясы (Mac音シリーズ) үшін Reason 4 және GarageBand бағдарламаларына арналған бірнеше өнімдер шығарылды. Бұл өнімдер Act2 арқылы сатылды және олардың файл пішімін түрлендіру арқылы UTAU бағдарламасымен жұмыс істей алды. Acme Iku (阿久女イク) кейіпкері үшін әзірленген Maidloid бағдарламасы да әзірленді, ол Vocaloid-ке ұқсас жұмыс істейді, бірақ нақты ән айту дауысының орнына эротикалық дыбыстарды шығарады. Vocaloid-тан басқа, AH Software Tsukuyomi Ai және Shouta-ны Voiceroid бағдарламасы үшін әзірледі, ал олардың Vocaloid-тарын сату AH Software-ге Voiceroid-ты да бірге насихаттауға мүмкіндік берді. Бағдарлама ән айту емес, сөйлеуге бағытталған. AH Software-тің Vocaloid-тары мен Voiceroid-тары 2009 жылдың 4 желтоқсанында сатылымға түсті. Crypton Future Media басқа бағдарламалық жасақтамалардың дамуын ашық түрде құттықтайды, өйткені ол синтезделген дауыстар нарығын кеңейтеді. 2011 жылғы Тохоку жер сілкінісі мен цунами кезінде бірнеше Vocaloid-қа қатысты қайырымдылық акциялары ұйымдастырылды. Crypton Future Media басқа да бірнеше компаниялармен бірге қайырымдылық акциясына қосылды, Crypton Future Media-ның KarenT лейблынан алынған музыка сатудан түскен қаражат Жапон Қызыл Крестіне берілді. Сонымен қатар, Hatsune Miku-ның арнайы Nendoroid-і, Nendoroid Hatsune Miku: Support ver., сатудан түскен әрбір 1,000 йен Жапон Қызыл Крестіне берілді. Crypton Future Media ұйымдастырған қайырымдылық акцияларына қоса, AH Software Тохоку аймағының қалпына келтіруіне және оның мәдениетіне қолдау көрсету үшін Voiceroid дауыстық банкін Tohoku Zunko жасады. 2012 жылы Vocaloid косплейге қатысты қызметтерге 10% өсімге себепкер болды деп хабарланды. 2013 жылы Vocaloid 3 бағдарламалық жасақтамасы Oliver Cartoon Hangover кейіпкері PuppyCat-тың "Bee and PuppyCat" веб-сериалындағы дауысы ретінде пайдаланылды. 2023 жылы Pokémon-мен ынтымақтастық туралы хабарланды және жарияланды. "Project VOLTAGE" деп аталатын бұл жобада Hatsune Miku-ның әртүрлі Pokémon түрлеріне жатқан тренерлер ретіндегі суреттері бар. Суреттер Pokémon Trading Card Game үшін танымал суретшілердің алтауы салды. Барлық 18 Pokémon түріндегі суреттер жарияланғаннан кейін, 18 түрлі продюсерлердің әндері жарияланды.

Музыка

Vocaloid-ке қатысты бағдарламалық жасақтаманың алғашқы қолданылуы Каито мен Мейконың прототиптерін қолданды және 2003 жылғы 24 шілдеде жарық көрген Хидеки Мацутакенің History of Logic System альбомында, сондай-ақ "Ano Subarashii Ai o Mō Ichido" әнін орындады. Толыққанды коммерциялық Vocaloid-ті пайдаланған алғашқы альбом – "A Place in the Sun", онда Леонның дауысы орыс және ағылшын тілдерінде ән айтты. Мириам Light + Shade және Continua атты екі альбомда пайда болды. Жапондық прогрессивті электронды суретші Сусуму Хирасава Сатоши Конның Paprika фильміне Lola Vocaloid-ті қолданды. Бағдарламалық жасақтаманың ең үлкен артықшылығы – оның шығарылған күнінен көп өткен соң да қолданылуын жалғастыра беру қабілеті. Леон Muzehack-тің 32bit Love альбомында және anaROBIK-тің Lola in Operator's Manual альбомында ойнады; екеуі де осы альбомдарда жарық көргеннен кейін алты жыл өткен соң пайда болды. Бағдарламалық жасақтама тарихының басында музыка жасау прогресі Vocaloid-тің дамуына құнды актив болды, себебі ол бағдарламалық жасақтаманы практикада қалай қолдануға болатынын көрсетіп қана қоймай, сонымен қатар бағдарламалық жасақтаманың әлі де толықтырылмаған рөлдерін толтыру үшін қосымша Vocaloid-терді жасауға әкелді. A Place in the Sun альбомында Леонның мүмкіндігінен гөрі дөңгелек тембрмен ерлер дауысына арналған әндер бар екені айтылды; бұл кейінірек осы рөлді орындау үшін Big Al-дың жасалуына себеп болды. Ең танымал альбомдардың кейбіреулері Exit Tunes лейблінде, олар Жапониядағы Vocaloid продюсерлерінің туындыларын қамтиды. Vocaloid жинақтарының бірі – Exit Tunes Presents Vocalogenesis feat. Hatsune Miku, 2010 жылдың мамырында жапондық Oricon апталық альбомдар тізімінде бірінші орынға шықты, алғашқы рет тізімнің басында тұрған Vocaloid альбомы атанды. Альбом алғашқы аптада 23 000 дана сатылып, ақырында 86 000 данаға жетті. Соңынан жарық көрген Exit Tunes Presents Vocalonexus feat. Hatsune Miku альбомы 2011 жылдың қаңтарында апталық тізімде екінші орынға шыққан Vocaloid альбомы болды. Supercell тобының Supercell альбомында да Vocaloid-ті қолданатын әндер бар. Солтүстік Америкада жарық көргеннен кейін ол АҚШ-тағы халықаралық санаттағы Amazon-ның ең көп сатылған MP3 альбомдарының екінші орында болды және iTunes дүкенінің әлемдік музыка тізімінде бірінші орынға шықты. 19's Sound Factory-дің First Sound Story және Livetune-нің Re:Repackage, Re:Mikus сияқты басқа альбомдарда да Микудың дауысы бар. Микуның басқа қолданылуларына Absorb тобының Sakura no Ame (桜ノ雨) және OSTER жобасының Miku no Kanzume (みくのかんづめ) альбомдары кіреді. Кагамин Лен мен Риннің әндерін Асами Шимода Prism альбомында "Kagamine Rin/Len feat. Asami Shimoda" деп көрсетілген. Vocarock Collection 2 жинақ альбомы Farm Records компаниясы 2010 жылдың 15 желтоқсанында жарық көрді, ал кейіннен 2011 жылдың ақпанында Cool Japan Music iPhone қосымшасында көрсетілді. Balloom лейблі Vocaloid-ке қатысты туындыларға ғана назар аударатын алғашқы лейбл болды және олардың алғашқы релизі Vocaloid продюсері Wowaka-ның Unhappy Refrain болды. Hatsune Miku-дың Солтүстік Америкадағы тұңғыш әні "World is Mine" шығарылған аптада iTunes әлемдік синглдер тізімінде жетінші орынға ие болды. Әнші Gackt Gackpoid пайдаланушыларын 10 миллион иен сыйлықпен ән жасауға шақырды, егер ән оған ұнаса, ол оны келесі альбомына енгізеді. Жеңімпаз "Episode 0" және екінші орын алған "Paranoid Doll" әндері кейіннен Gackt компаниясы 2011 жылдың 13 шілдесінде жарық көрді. Crypton Future Media Vocaloid-тері Good Smiling жарысының жарнамасына қатысқан, нәтижесінде 2011 жылдың тамызында Hatsune Miku GT Project Theme Song Collection альбомы бірлесіп шығарылды. Шығарылғанға дейін бір ай бұрын SF A2 Miki Vocaloids X'mas: Shiroi Yoru wa Seijaku o Mamotteru альбомында өзінің жарнамасының бөлігі ретінде пайда болды. Альбомда Vocaloid-тің Рождество әндерін орындағаны көрсетілді. Мики сонымен қатар "Hello Kitty to Issho!" ойынының тұсаукесерінде ән айтты. Блоктың құлдырау 123. "Project if" сериясында пайдаланылған жас әйелдің прототипі Sound Horizon-нің "Ido e Itaru Mori e Itaru Ido" музыкалық жұмысында "пролог макси" деп аталды. Прототип Микумен бірге ән айтты және тек "Junger März Prototype β" деген атпен белгілі. Yamaha-ның VY1 Vocaloid үшін VY1 бейнеленген альбом жасалды. Альбом бағдарламаның люкс нұсқасымен бірге жарық көрді. Ол Nico Nico Douga және YouTube-тен белгілі продюсерлерді қамтиды және VY1 өнімін пайдалана отырып, түрлі танымал және танымал Vocaloid әндерінің каверлерін қамтиды. Некомура Ироханың алғашқы баспасөз басылымы оның "Tsubasa" және "Abbey Fly" атты екі үлгі әнін қамтитын CD-мен бірге шығарылды, ал орнату дискісінде екі әннің VSQ файлдары бар. Vocaloid-ке байланысты көптеген музыка, соның ішінде Hatsune Miku-ның әндері, Music Gun Gun! 2 ойын автоматында пайда болды. Ағылшын тілінде сөйлейтін Sonika-мен синглдердің бірі "Suburban Taxi" Александр Стейн және Volume0dB неміс лейблі 2010 жылдың 11 наурызында жарық көрді. Vocaloid 3 бағдарламалық жасақтамасының шығарылуын тойлау үшін The Vocaloids атты жинақ альбом жарық көрді. CD-де Жапонияда жарық көрген Vocaloid-тер орындаған 18 ән бар және альбомда Vocaloid кейіпкерлері туралы ақпаратты қамтитын буклет бар. Porter Robinson Avanna Vocaloid-ті өзінің Worlds студиялық альбомында пайдаланды. Yamaha қайтыс болған рок-музыкант hide-тың даусын имитациялау үшін Vocaloid технологиясын қолданды, ол 1998 жылы қайтыс болды, оның "Co Gal" әнін аяқтау және 2014 жылы жарыққа шығару үшін. Музыканттың нақты дауысы, тыныс алу дыбыстары және басқа да сигналдар бұрын жарық көрген әндерден және демодан алынып, синтезделген дауыспен біріктірілді. Yamaha өкілі Кенжи Аракава бұл қайтыс болған суретшінің туындысының коммерциялық түрде қолжетімді болуының және оның өлімінен кейін жазылған өлеңдерді қамтуының алғашқы рет екеніне сенеді.

Құқықтық салдарлар

Кейіпкерлердің суреттерін бейнелеу үшін Crypton Future Media "Хатсуне Мику, Кагамин Рин, Кагамин Лен, Мегурин Лука, Мейко және Каитоның түпнұсқа суреттерін" Creative Commons Attribution NonCommercial 3.0 Unported ("CC BY NC") лицензиясы бойынша пайдаланды, бұл суретшілерге кейіпкерлерді коммерциялық емес мақсатта бейімдеу және туынды жұмыстарда, авторды көрсету арқылы қолдануға мүмкіндік берді. Crypton мәлімдемесіне сәйкес, кәсіби әйел әншілер өз дауыс үлгілерін беруден бас тартқан, өйткені бағдарлама олардың ән дауыстарын клондауы мүмкін деп қорқып, Crypton назарын белгілі бір әншілерді еліктеуден ерекше дауыстарды жасауға аударды. Бұл бағыттың өзгеруі дауыс берушілердің дауыстарын үлгі ретінде пайдалануға әкелді, ал жапондық дауыс беру агенттігі Arts Vision осы дамуға қолдау көрсетті. Vocaloid-ті пайдаланатын басқа студиялар да ұқсас алаңдаушылықтарды білдірді, Zero G бірнеше провайдерлерінің аттарын жариялаудан бас тартты. PowerFX Sweet Ann-нің дауыс берушісі туралы тек меңзеді, ал Оливердің дауыс берушісі әлі белгісіз. AH Software компаниясы Мики, Киётеру, Юкари, Зунко және Ироханың дауыс провайдерлерін атады, бірақ заңдық себептерге байланысты Каай Юкидің дауыс провайдерін атауға болмайды, өйткені ол кәмілетке толмаған. Бағдарламалық құралмен жасалған дауыстардан туындайтын кез келген құқықтар мен міндеттер бағдарламаны пайдаланушыға тиесілі. Кез келген музыкалық синтезатор сияқты, бағдарламалық құрал да музыкалық аспап ретінде қарастырылады, ал вокал – дыбыс ретінде. Лицензия шарты бойынша, бағдарламаның талисманды коммерциялық немесе коммерциялық емес мақсатта вокал жасау үшін пайдалануға болады, егер вокал қоғамдық тәртіпке қарсы келмесе. Басқаша айтқанда, пайдаланушы бағдарламаның лицензиялық шарты бойынша орынсыз немесе мазасыз ән сөздерін синтездемеуге міндетті. Екінші жағынан, талисманның суреті мен атының авторлық құқығы олардың тиесілі студияларға тиесілі. Лицензия шарты бойынша, пайдаланушы кейіпкердің орындауындағы ән ретінде вокалды коммерциялық түрде тарата алмайды, сондай-ақ студияның келісімі болмаса, талисманның суретін коммерциялық өнімдерде пайдалана алмайды. Студияда жұмыс істейтін қызметкерлерге заңдық жағдайлар бойынша Yamaha-дан алған Vocaloid-тің дамуы туралы мәліметтерді Yamaha-ның рұқсатысыз қайталауға тыйым салынған. Оларға сондай-ақ Vocaloid студиясының рұқсатысыз алдағы Vocaloid туралы егжей-тегжейлі ақпаратты жариялауға және студия оны жарияламаса, әншінің жеке басын ашуға рұқсат етілмейді. 2010 жылдың 29 қарашасында Crypton әндер коммерциялық мақсатта пайдаланған жағдайда, мысалы, караокеде авторлық құқықтарды алу үшін тәуелсіз музыкалық басылымды бастады, өйткені Vocaloid пайдаланушылары авторлық құқықтарды жаппай қорғайтын жапондық авторлар, композиторлар және баспагерлер қоғамын (JASRAC) көбінесе пайдаланбады. Бағдарламаны пайдаланатын әндерді тәуелсіз пайдаланушылар жасағандықтан, плагиат мәселесі Vocaloid пайдаланушылары мен олардың жарияланған жұмыстары арасында өте даулы болып қала береді. Бұл мәселе музыкалық және көркемдік деңгейде қызу талқылауларға түрткі болды, әндер мен олардың авторлары басқалардың жұмыстарын ұрлады деген айыптауларға ұшырады. 2011 жылдың қаңтар айында жапондық бойбэнд KAT TUN "Never×Over~「 」Is Your Part~" әнінің плагиаттығын мойындауға мәжбүр болды, өйткені әннің продюсері AVTechNO! шығарған Vocaloid әні "DYE" әсерімен жазылғанын мойындады, ал жанкүйерлер екі әннің ұқсастығына наразылық білдірді. Алайда, AVTechNO! топ мүшелерінің бұл оқиғаға кінәлі емес екенін түсіндіретін мәлімдеме жасады.

Саяси мақсатта пайдалану

Vocaloid-тің кез келген студиясының заңдық келісімдерін пайдаланудың ең даулы жағдайларының бірі – Жапонияның Демократиялық партиясы. Оның үміткері Кензо Фуджисуэ 2010 жылдың 11 шілдесінде өткен Жапон кеңесшілері сайлауында Микудың бейнесін қолдануға тырысты. Партия жас сайлаушыларды қызықтыру үшін оның бейнесін пайдалануға үміттенген. Crypton Future Media партияның оның бейнесі мен атын саяси мақсаттар үшін пайдалануын қабылдамағанмен, Фуджисуэ оның дауысын қолданып, YouTube-та "Біз бірміз" әнін жариялады, бірақ музыкалық бейнебаянында оның бейнесін партияның символымен ауыстырды және оған авторлық құқық бермеді.

Қабылдау

Жапонияда бағдарламалық жасақтаманың табысқа ие болғанына қарамастан, шетелдегі тұтынушылар оны қабылдауға құлшынбай отыр. Vocaloid өндіріс компаниясы Zero G-мен сұхбаттасқанда, музыка продюсері Роберт Хедин бағдарламалық жасақтаманың шығармашылық еркіндік беретінін айтты. Ол Vocaloid бағдарламасының өзінде адам сияқты естілмейтін әнші ретінде көрінуге жеткілікті кемшіліктер бар екенін, сондықтан оны автоматты түрде дыбысты түзету бағдарламасымен салыстырды. Дегенмен, ол Vocaloid автоматты түрде дұрыс дыбысқа келмейтінін, ал музыка индустриясы қазіргі кезде осындай түзетулерді жақсы көретінін атап өтті. Zero G және PowerFX Vocaloid үшін демо әндер жазған, сондай-ақ испан тіліндегі Vocaloid өндірісіне көмектескен Джузеппе, әрбір Vocaloid жинағы бірдей жұмыс істейтінін айтты. Бірақ әр дауыстың өзіндік ерекшелігі бар, сондықтан біреуін таңдау оңай емес. Ол Vocaloid бағдарламалық жасақтамасының қолданушылары оны дамытуға ынта білдіргенше, одан әрі жетілдіре беретініне үміттенді. Бағдарламалық жасақтаманың баяу дамуы мен бастапқыдағы жаман беделі оның табысқа жетуіне ең үлкен кедергі болғанын, ал кез келген тауар сияқты, сатудың төмендеуі дамудың тоқтауына әкелетінін де атап өтті. Бірақ қазір назар вокалға емес, бағдарламаның талсманына ауысқан. Crypton Future Media компаниясының бас директоры, Vocaloid-ке қызығушылықтың болмауына себеп – бастапқы бағдарламалық жасақтамаға жауап болмауы екенін мәлімдеді. Ағылшын тіліндегі нұсқаны әзірлеуге қатысты, Crypton Future Media ағылшын тіліндегі Vocaloid-терді жасау бойынша ұсыныс сұрағанда көптеген студиялар бастапқыда қызығушылық танытпады, тіпті бір компания өкілі оны "ойыншық" деп атады. Леон мен Лоланың АҚШ-тағы сатудың нашар болуына байланысты олардың британдық акценттері кінәлі деп есептелді. Crypton шетелде сатудың нашар болуына себеп – роботтарға деген қорқыныш екенін айтты, сондай-ақ кейбір мәдениеттер мен қауымдастықтар арасында "Vocaloid-ке қарсы" көзқарас бар екенін білдірді, бірақ бағдарламалық жасақтама дамыған сайын бұл өзгеріп, жақсарады деп үміттенеді. Hatsune Miku өнімі шыққанға дейін Crypton Future Media бастапқы Vocaloid қозғалтқышын коммерциялық лицензия ретінде шығаруды таңдауына қатысты сын айтылғанын атап өтті, бірақ бұл шешім қозғалтқыш үшін жақсырақ болады деп ойлады. Сонымен қатар, бастапқы Vocaloid қозғалтқышы болашақ нұсқалардың прототипі сияқты сезілді. Ағылшын тіліндегі нұсқаның АҚШ-та сәтті болмауына қарамастан, Crypton Future Media жапондық продюсерлер шығарған Crypton-ның KarenT лейблі әндерінің iTunes Store-дегі жүктемелерінің жартысы шетелден жасалғанын, ал американдық тұтынушылардың үлесі шетелдік сатудың көп бөлігін құрайтынын хабарлады. Еуропада сату жақсы болғанына қарамастан, бағдарламалық жасақтама жеткілікті назар аудара алмай отыр, ал әзірлеушілер Еуропадағы қызығушылықты арттыруға тырысуда. Hatsune Miku 2010 жылы Yahoo! Japan сауалында жапон ойыншыларының сүйікті кейіпкерлері тізімінде екінші орынды иеленді, бұл оның Hatsune Miku: Project DIVA 2nd жобасындағы басты рөліне байланысты болды. CNN-нің CNNGo сайты Hatsune Miku-ны "Токионың 2010 жылғы ең жақсы және ең нашарлары" тізімінде Жапонияның ең жақсыларының бірі деп жариялады, оны "отаку ұрпағының ең жақсы жаңа виртуалды әншісі" деп атады. Clash журналы Hatsune Miku және Vocaloid бағдарламалық жасақтамасын музыканың болашағы деп сипаттады. Nikkei Entertainment компаниясы 2023 жылдың 16 желтоқсанында жүргізген сауалнамаға сәйкес, Жапониядағы Vocaloid жанкүйерлерінің орташа жасы 21-ге жетеді, ал ерлер мен әйелдер арақатынасы шамамен 50:50-ге тең. Vocaloid кәсіби музыканттарға арналған өнім ретінде сатылды, және 2011 жылға дейін Жапонияда бағдарламалық жасақтаманы қолданатын көптеген продюсерлер болды, бірақ Vocaloid қызығушылығының шынайы көрінісін көрсететін тәуелсіз есеп жарияланды. Бұл есеп Vocaloid бағдарламалық жасақтамасының жанкүйерлерімен жүргізілді және кейбір Vocaloid-тердің басқаларынан басымдығын көрсетті. Көптеген Vocaloid-ке қатысты бейнелер 5000 көрілістен асып түсуге қиналды, ал ең танымал продюсерлер аз танымалдарға қарағанда көбірек қызығушылыққа ие болды. Видео жүктеу саны бойынша алғашқы орындарда Hatsune Miku (бірінші), Kagamine Rin (екінші), Gumi (үшінші), Megurine Luka (төртінші), Kagamine Len (бесінші) және Kaito (алтыншы) болды, ал қалған Vocaloid-терге қатысты 1000-нан аз жүктеме тіркелді. Бұл көрсеткіштер орташа және жалпы көрініс саны, сондай-ақ mylist сияқты факторларды ескермеді. Нәтижесінде, Gumi және Kagamine жинақтары барлық есептеулердің алты үздік тізіміне енді, ал ең танымал Vocaloid Hatsune Miku зерттеу кезеңі үшін орташа есептегі үздік алты тізімге енбеді. 2013 жылы Niconico платформасындағы жаңа жүктемелердің шамамен 30% Vocaloid-ке қатысты екені естілді. Франшиза ретінде дамып келе жатқанына қарамастан, 2015 жылдың желтоқсан айында Vocaloid батыс елдерінде әлі де үлкен әсер етпеді, Hatsune Miku да үлкен жетістікке жете алмады. Қызығушылықтың басым бөлігі Vocaloid-тің өзіне шоғырланды. Сондай-ақ, жапондық компаниялар өздерінің өнімдерін қорғауға көбірек бейімделді, Hatsune Miku: Project DIVA X, сол кезде шығарылған, авторлық құқықтарға қатысты даудың ортасында болды. Мұндай ойындар нарығы "батыстағы тар аудиторияға" арналған деп сипатталды.